SmPC (samenvatting van de productkenmerken) - Tadalafil Sandoz
1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Tadalafil Sandoz 2,5 mg, filmomhulde tabletten
Tadalafil Sandoz 5 mg, filmomhulde tabletten
Tadalafil Sandoz 10 mg, filmomhulde tabletten
Tadalafil Sandoz 20 mg, filmomhulde tabletten
2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke filmomhulde tablet bevat 2,5 mg tadalafil.
Hulpstof met bekend effect
Elke tablet bevat 41.9 mg lactose (als monohydraat)
Elke filmomhulde tablet bevat 5 mg tadalafil.
Hulpstof met bekend effect
Elke tablet bevat 83.8 mg lactose (als monohydraat)
Elke filmomhulde tablet bevat 10 mg tadalafil.
Hulpstof met bekend effect
Elke tablet bevat 167.7 mg lactose (als monohydraat)
Elke filmomhulde tablet bevat 20 mg tadalafil.
Hulpstof met bekend effect
Elke tablet bevat 335.4 mg lactose (als monohydraat)
Voor de volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3. FARMACEUTISCHE VORM
Filmomhulde tablet.
2,5 mg, filmomhulde tabletten
Oker tot gele, ronde filmomhulde tablet met een diameter van ongeveer 5 mm. Aan één zijde de inscriptie “2,5” en glad aan de andere zijde.
5 mg, filmomhulde tabletten
Oker tot gele, ovale filmomhulde tablet van ongeveer 8x4 mm. Aan één zijde de inscriptie “5” en glad aan de andere zijde.
10 mg, filmomhulde tabletten
Oker tot gele, ovale filmomhulde tablet van ongeveer 11x 6 mm. Aan één zijde de inscriptie “10”. De andere zijde van de tablet is glad.
20 mg, filmomhulde tabletten
Oker tot gele, ovale filmomhulde tablet van ongeveer 15 x 9 mm. Aan één zijde de inscriptie “20”. De andere zijde van de tablet heeft een dubbele breeklijn.
De tablet kan worden verdeeld in gelijke doses en/of vier delen.
4. KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Tadalafil Sandoz 2,5 mg, 5 mg, 10 mg en 20 mg, filmomhulde tabletten:
Behandeling van erectiestoornissen bij volwassen mannen. Voor de werkzaamheid van tadalafil is seksuele prikkeling noodzakelijk.
Tadalafil Sandoz 5 mg, filmomhulde tabletten:
Behandeling van tekenen en symptomen van benigne prostaathyperplasie bij volwassen mannen.
Tadalafil Sandoz 20 mg, filmomhulde tabletten:
Volwassenen
Behandeling van pulmonale arteriële hypertensie (PAH), geclassificeerd als WHO functionele klasse II en III, om de inspanningstolerantie te verbeteren (zie rubriek 5.1).
Werkzaamheid is aangetoond bij idiopathische PAH (IPAH) en bij PAH gerelateerd aan collagene vaatziekte.
Pediatrische patiënten
Behandeling van pediatrische patiënten met een leeftijd van 2 jaar en ouder met pulmonale arteriële hypertensie (PAH), geclassificeerd als WHO functionele klasse II en III.
4.2 Dosering en wijze van toediening
Dosering
Erectiestoornissen bij volwassen mannen
Over het algemeen is de aanbevolen dosis 10 mg, met of zonder voedsel in te nemen vóór de verwachte seksuele activiteit. Bij die patiënten bij wie tadalafil 10 mg onvoldoende effect heeft, kan 20 mg worden geprobeerd.
Het kan ten minste 30 minuten vóór de seksuele activiteit worden ingenomen.
De maximale dosisfrequentie is eenmaal daags.
Tadalafil 10 mg en 20 mg zijn bedoeld voor gebruik vóór de verwachte seksuele activiteit en worden niet aanbevolen voor voortdurend dagelijks gebruik.
Bij patiënten die verwachten tadalafil vaak te gebruiken (d.w.z. ten minste twee keer per week), kan een regime van eenmaal daags de laagste dosis tadalafil geschikt worden geacht, afhankelijk van de keuze van de patiënt en het oordeel van de arts.
Bij deze patiënten is de aanbevolen dosis eenmaal daags 5 mg, iedere dag op ongeveer hetzelfde tijdstip in te nemen. De dosis kan worden verlaagd tot eenmaal daags 2,5 mg afhankelijk van individuele verdraagbaarheid.
De geschiktheid van het dagelijkse regime dient regelmatig opnieuw te worden beoordeeld.
Benigne prostaathyperplasie bij volwassen mannen
De aanbevolen dosering is 5 mg, iedere dag op ongeveer dezelfde tijd met of zonder voedsel in te nemen. Voor volwassen mannen die behandeld worden voor zowel benigne prostaathyperplasie als erectiestoornissen, is de aanbevolen dosering eveneens 5 mg, iedere dag op ongeveer hetzelfde tijdstip in te nemen. Patiënten die tadalafil 5 mg voor de behandeling van benigne prostaathyperplasie niet kunnen verdragen, dienen een alternatieve therapie te overwegen omdat de werkzaamheid van lagere doses tadalafil voor de behandeling van benigne prostaathyperplasie niet is aangetoond.
Pulmonale arteriële hypertensie
De behandeling mag alleen geïnitieerd en gecontroleerd worden door een arts met ervaring met de behandeling van PAH.
Volwassenen
De aanbevolen dosis is 40 mg (2 x 20 mg) eenmaal daags, met of zonder voedsel in te nemen.
Pediatrische patiënten (2 jaar tot 17 jaar)
De aanbevolen eenmaal daagse doseringen gebaseerd op leeftijd en gewichtsklassen bij pediatrische patiënten worden hieronder weergegeven.
| Leeftijd en/of gewicht van de pediatrische patiënt | Aanbevolen dagelijkse dosering en doseringsschema |
Leeftijd ≥ 2 jaar Lichaamsgewicht ≥ 40 kg Lichaamsgewicht < 40 kg | 40 mg (twee tabletten van 20 mg) eenmaal per dag 20 mg (één tablet van 20 mg of 10 ml orale suspensie (OS), 2 mg/ml tadalafil*) eenmaal per dag |
| *De beschikbaarheid van geschikte alternatieve formuleringen, zoals een orale suspensie, moet worden onderzocht voor toediening aan pediatrische patiënten die een dosis van 20 mg nodig hebben en niet in staat zijn om tabletten door te slikken. | |
Er zijn geen gegevens beschikbaar uit klinische onderzoeken over de farmacokinetiek of werkzaamheid bij patiënten < 2 jaar. De meest geschikte dosis tadalafil bij kinderen met een leeftijd van 6 maanden tot < 2 jaar is niet vastgesteld. Daarom wordt tadalafil niet aanbevolen in deze leeftijdsgroep.
Vertraagde dosis, vergeten dosis, of braken
Als de toediening van tadalafil vertraagd is, maar nog wel op dezelfde dag plaatsvindt, dan dient de dosis te worden ingenomen zonder aanpassingen in de daaropvolgende doseringsschema's. Patiënten dienen geen extra dosis in te nemen als een dosis is vergeten.
Patiënten moeten geen extra dosis innemen na braken.
Speciale patiëntengroepen
Ouderen
Bij ouderen is een aanpassing van de dosering niet vereist.
Nierinsufficiëntie
- Volwassen mannen met erectiestoornissen of benigne prostaathyperplasie: Aanpassingen van de dosering zijn niet vereist bij patiënten met lichte tot matige nierinsufficiëntie. Bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie is 10 mg de maximum aanbevolen dosis voor behandeling ‘indien nodig’ (‘on demand’). Eenmaal daagse toediening van 2,5 of 5 mg tadalafil voor een erectiestoornis of benigne prostaathyperplasie wordt niet aanbevolen bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie(zie rubrieken 4.4 en 5.2).
Pulmonale arteriële hypertensie: Volwassenen en pediatrische patiënten (2 tot 17 jaar, met een gewicht van ten minste 40 kg) Bij patiënten met lichte tot matige nierinsufficiëntie wordt een aanvangsdosis van eenmaal per
- dag 20 mg aanbevolen. De dosis mag verhoogd worden tot 40 mg eenmaal per dag, afhankelijk van individuele werkzaamheid en tolerantie. Het gebruik van tadalafil wordt niet aanbevolen bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie (zie rubrieken 4.4 en 5.2). Pediatrische patiënten (2 tot 17 jaar, met een gewicht van minder dan 40 kg) Bij patiënten < 40kg en met licht tot matig verminderde nierfunctie wordt een startdosering van 10 mg eenmaal per dag aanbevolen. De dosering kan worden verhoogd tot 20 mg eenmaal per dag, gebaseerd op individuele werkzaamheid en verdraagbaarheid. Het gebruik van tadalafil wordt niet aanbevolen bij patiënten met een ernstig verminderde nierfunctie (zie rubrieken 4.4 en 5.2).
Leverinsufficiëntie
- Volwassen mannen met erectiestoornissen of benigne prostaathyperplasie: Voor de behandeling van erectiestoornissen met tadalafil ‘indien nodig’ (‘on demand’) is de aanbevolen dosis van tadalafil 10 mg, met of zonder voedsel in te nemen vóór de verwachte seksuele activiteit. Er zijn beperkte klinische gegevens over de veiligheid van tadalafil bij patiënten met een ernstige leverinsufficiëntie (Child-Pugh klasse C); indien het wordt voorgeschreven, moet een zorgvuldige individuele evaluatie van de voordelen en de risico’s worden uitgevoerd door de voorschrijvend arts. Er zijn geen gegevens beschikbaar over de toediening van doses hoger dan 10 mg tadalafil aan patiënten met een leverinsufficiëntie. Eenmaal daagse toediening van tadalafil voor zowel de behandeling van erectiestoornissen als de behandeling van benigne prostaathyperplasie is niet geëvalueerd bij patiënten met een leverinsufficiëntie; indien deze dosering wordt voorgeschreven, dient de voorschrijvend arts daarom een zorgvuldige individuele evaluatie van de voordelen en de risico’s uit te voeren (zie rubrieken 4.4 en 5.2).
Pulmonale arteriële hypertensie: Volwassenen en pediatrische patiënten (2 tot 17 jaar, met een gewicht van ten minste 40 kg) Als gevolg van beperkte klinische gegevens bij patiënten met lichte tot matige levercirrose (Child-Pugh klasse A en B) kan, na eenmalige doses van 10 mg, een aanvangsdosering van 20 mg eenmaal per dag worden overwogen.
Pediatrische patiënten (2 tot 17 jaar, met een gewicht van minder dan 40 kg)
Bij patiënten < 40 kg en met licht tot matig verminderde leverfunctie kan een startdosering van 10 mg eenmaal per dag worden overwogen. Ongeacht de leeftijd van de patiënt, dient de voorschrijvend arts een zorgvuldige individuele evaluatie van de voordelen en de risico’s uit te voeren indien tadalafil wordt voorgeschreven. Patiënten met ernstige levercirrose (Child-Pugh klasse C) zijn niet onderzocht en daarom wordt het niet aanbevolen tadalafil voor te schrijven (zie rubrieken 4.4 en 5.2).
Diabetes
Volwassen mannen met erectiestoornissen of benigne prostaathyperplasie: Bij diabetespatiënten is een aanpassing van de dosering niet vereist.
Pediatrische patiënten
Er is geen relevante toepassing van Tadalafil Sandoz bij pediatrische patiënten voor de behandeling van erectiestoornissen.
De dosering en werkzaamheid van tadalafil bij de behandeling van pulmonale arteriële hypertensie zijn bij kinderen in de leeftijd van < 2 jaar niet vastgesteld. De momenteel beschikbare gegevens worden beschreven in rubrieken 4.8 en 5.1.
Wijze van toediening
Oraal gebruik.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een van de in rubriek 6.1 vermelde hulpstoffen.
In klinische onderzoeken is gebleken dat tadalafil de hypotensieve effecten van nitraten versterkt. Men denkt dat dit het resultaat is van een gecombineerd effect van nitraten en tadalafil op het stikstofoxide/cGMP-mechanisme. Daarom is het gebruik van tadalafil gecontra-indiceerd bij patiënten die organische nitraten gebruiken, ongeacht de vorm (zie rubriek 4.5).
Tadalafil mag niet worden gebruikt bij mannen met hartaandoeningen voor wie seksuele activiteit af te raden is. Behandelend artsen dienen rekening te houden met de mogelijke cardiale risico’s van seksuele activiteit bij patiënten met een bestaande cardiovasculaire aandoening.
De volgende groepen patiënten met een cardiovasculaire ziekte zijn niet bestudeerd in klinische onderzoeken en daarom is het gebruik van tadalafil gecontra-indiceerd:
- patiënten die in de voorafgaande 90 dagen een hartinfarct hebben doorgemaakt;
- patiënten met instabiele angina of angina die optreedt tijdens de seksuele gemeenschap;
- patiënten met hartfalen klasse 2 of hoger volgens de New York Heart Association, die in de laatste 6 maanden is opgetreden;
- patiënten met aritmie die niet onder controle is, hypotensie (<90/50 mm Hg) of hypertensie die niet onder controle is;
- patiënten die in de laatste 6 maanden een beroerte hebben doorgemaakt.
Tadalafil is gecontra-indiceerd bij patiënten met visusverlies in één oog als gevolg van niet-arterieel anterieur ischemisch ooglijden (non-arteritic anterior ischemic optic neuropathy, NAION), ongeacht of dit voorval gerelateerd was aan eerdere blootstelling aan een PDE5-remmer of niet (zie rubriek 4.4).
Gelijktijdige toediening van fosfodiësterase type 5 (PDE5)-remmers, waaronder tadalafil, met guanylaatcyclasestimulatoren, zoals riociguat, is gecontra-indiceerd omdat het mogelijk kan leiden tot symptomatische hypotensie (zie rubriek 4.5).
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Voor aanvang van de behandeling van volwassen mannen met erectiestoornissen of benigne prostaathyperplasie met tadalafil
Voordat farmacologische behandeling wordt overwogen, dient de medische voorgeschiedenis te worden bepaald en een lichamelijk onderzoek te worden uitgevoerd om erectiestoornissen of benigne prostaathyperplasie te diagnosticeren en mogelijke onderliggende oorzaken te bepalen.
Voorafgaand aan het instellen van elke behandeling van erectiestoornissen dienen behandelend artsen de cardiovasculaire status van hun patiënten te bepalen, omdat er een bepaalde mate van cardiaal risico bestaat bij seksuele activiteit. Tadalafil heeft vasodilaterende eigenschappen, resulterend in een lichte en voorbijgaande verlaging van de bloeddruk (zie rubriek 5.1), en als zodanig versterkt het het hypotensieve effect van nitraten (zie rubriek 4.3).
Bij de evaluatie van de erectiestoornis dienen de mogelijke onderliggende oorzaken te worden bepaald en dient de geschikte behandeling te worden vastgesteld na een adequate medische beoordeling. Het is niet bekend of tadalafil werkzaam is bij patiënten die een bekkenoperatie of radicale niet-zenuwsparende prostatectomie hebben ondergaan.
Voorafgaand aan het instellen van de behandeling van benigne prostaathyperplasie met tadalafil dienen patiënten onderzocht te worden om de aanwezigheid van prostaatcarcinoom uit te sluiten; ook dienen ze onderzocht te worden op cardiovasculaire aandoeningen (zie rubriek 4.3).
Cardiovasculaire aandoeningen
Ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen, waaronder myocardinfarct, plotselinge hartdood, instabiele angina pectoris, ventriculaire aritmieën, beroerte, transient ischemic attack (TIA), pijn op de borst, hartkloppingen en tachycardie, zijn in de postmarketingfase en/of klinische onderzoeken gemeld bij gebruik van tadalafil voor de behandeling van erectiestoornissen of benigne prostaathyperplasie. De meeste patiënten bij wie deze voorvallen gemeld zijn, hadden reeds bestaande cardiovasculaire risicofactoren. Het is echter niet mogelijk om met zekerheid vast te stellen of deze voorvallen direct gerelateerd zijn aan deze risicofactoren, aan tadalafil, aan seksuele activiteit of aan een combinatie van deze of andere factoren.
De volgende groepen patiënten met cardiovasculaire aandoeningen waren niet in de PAH klinische onderzoeken opgenomen:
- patiënten met klinisch significante aorta- en mitralisklepaandoeningen;
- patiënten met pericardiale constrictie;
- patiënten met restrictieve of congestieve cardiomyopathie;
- patiënten met significante linkerventrikeldisfunctie;
- patiënten met levensbedreigende aritmieën;
- patiënten met symptomatische kransslagaderaandoeningen;
- patiënten met hypertensie die niet onder controle is.
Omdat er geen klinische gegevens zijn over de veiligheid van tadalafil bij deze patiënten, wordt gebruik van tadalafil niet aanbevolen.
Pulmonale vaatverwijders kunnen de cardiovasculaire status van patiënten met een pulmonale veno-occlusieve aandoening (PVOD) significant verslechteren. Omdat er geen klinische gegevens zijn over de toediening van tadalafil aan patiënten met veno-occlusieve aandoeningen, wordt toediening van tadalafil aan zulke patiënten niet aanbevolen. Mochten er zich tekenen van pulmonaal oedeem voordoen als tadalafil is toegediend, dan dient de mogelijkheid van geassocieerde PVOD te worden overwogen.
Tadalafil heeft systemische vaatverwijdende eigenschappen, die een voorbijgaande daling van de bloeddruk tot gevolg kunnen hebben. Artsen dienen zorgvuldig te overwegen of hun patiënten met bepaalde onderliggende aandoeningen, zoals ernstige linkerventrikel outflow-obstructie, vochtdepletie, autonome hypotensie of patiënten met hypotensie in rust, negatieve effecten zouden kunnen ondervinden door dergelijke vaatverwijdende effecten.
Bij patiënten die gelijktijdig antihypertensiva krijgen, kan tadalafil een bloeddrukdaling veroorzaken. Wanneer een dagelijkse behandeling met tadalafil wordt ingezet, dient eventuele dosisaanpassing van de antihypertensieve behandeling te worden overwogen.
Bij sommige patiënten die alfa-1-blokkers gebruiken, kan gelijktijdige toediening van tadalafil leiden tot symptomatische hypotensie (zie rubriek 4.5). Daarom wordt de combinatie van tadalafil en doxazosine niet aanbevolen.
Visus
Visusstoornissen, waaronder centrale sereuze chorioretinopathie (CSCR), en gevallen van NAION zijn gemeld in relatie met de inname van tadalafil en andere PDE5-remmers. De meeste gevallen van CSCR verdwenen spontaan na het stoppen met tadalafil. Met betrekking tot NAION suggereren analyses van observationele gegevens doen een verhoogd risico vermoeden van acute NAION bij mannen met erectiestoornissen na blootstelling aan tadalafil of andere PDE5 remmers. Omdat dit relevant kan zijn voor alle patiënten die aan tadalafil zijn blootgesteld, dient de patiënt te worden geadviseerd om in geval van een plotselinge visusstoornis, verminderde gezichtsscherpte en/of visuele vervorming, het gebruik van tadalafil te staken en onmiddellijk een arts te raadplegen (zie rubriek 4.3). Patiënten met bekende erfelijke degeneratieve aandoeningen aan de retina, waaronder retinitis pigmentosa, waren niet opgenomen in de klinische onderzoeken naar pulmonale arteriële hypertensie en gebruik bij deze patiënten wordt niet aanbevolen.
Plotseling optredend verminderd gehoor of gehoorverlies
Er zijn gevallen van plotseling gehoorverlies gemeld na het gebruik van tadalafil. Hoewel er in een aantal gevallen andere risicofactoren aanwezig waren (zoals leeftijd, diabetes, hypertensie, eerder voorgekomen gehoorverlies en geassocieerde bindweefselaandoeningen), moet patiënten worden geadviseerd onmiddellijk medisch advies te zoeken in geval van plotseling optredend verminderd gehoor of gehoorverlies.
Nier- en leverinsufficiëntie
Vanwege verhoogde blootstelling aan tadalafil (AUC), beperkte klinische ervaring en het onvermogen de klaring via dialyse te beïnvloeden, wordt eenmaal daagse toediening van tadalafil niet aanbevolen voor patiënten met ernstige nierinsufficiëntie.
Er zijn beperkte klinische gegevens over de veiligheid van eenmalige toediening van tadalafil aan patiënten met ernstige leverinsufficiëntie (Child-Pugh klasse C). Als tadalafil wordt voorgeschreven voor gebruik ‘indien nodig’ (‘on demand’), dient de voorschrijvend arts een zorgvuldige individuele evaluatie van de voordelen en risico’s uit te voeren.
Eenmaal daagse toediening bij patiënten met ernstige levercirrose (Child-Pugh klasse C) is niet onderzocht; daarom wordt dagelijkse toediening van tadalafil niet aanbevolen.
Priapisme en anatomische afwijkingen van de penis
Er is priapisme gemeld bij mannen behandeld met PDE5-remmers. Patiënten die een erectie hebben die 4 uur of langer duurt, dienen te worden geïnstrueerd om onmiddellijk medische assistentie te vragen. Indien priapisme niet onmiddellijk wordt behandeld, kan het leiden tot beschadiging van het weefsel van de penis en een permanent verlies van de potentie.
Tadalafil dient met voorzichtigheid te worden gebruikt bij patiënten met anatomische deformatie van de penis (zoals angulatie, fibrose van de corpora cavernosa of de ziekte van Peyronie) of bij patiënten met aandoeningen die kunnen predisponeren tot het optreden van priapisme (zoals sikkelcelanemie, multipel myeloom of leukemie).
Gebruik met CYP3A4-inductoren of -remmers
Voor patiënten die chronisch krachtige CYP3A4-inductoren gebruiken, zoals rifampicine, wordt gebruik van tadalafil niet aanbevolen (zie rubriek 4.5).
Voor patiënten die gelijktijdig krachtige CYP3A4-remmers innemen, zoals ketoconazol of ritonavir, wordt gebruik van tadalafil niet aanbevolen (zie rubriek 4.5).
Behandelmethoden voor erectiestoornissen
De veiligheid en werkzaamheid van tadalafil in combinatie met andere PDE5-remmers of andere behandelingswijzen van erectiestoornissen zijn niet onderzocht. De patiënten dienen te worden geïnformeerd dat zij tadalafil niet met deze geneesmiddelen moeten gebruiken.
Prostacycline en zijn analogen
De werkzaamheid en veiligheid van tadalafil, toegediend samen met prostacycline of zijn analogen, zijn niet bestudeerd in gecontroleerde klinische onderzoeken. Daarom wordt voorzichtigheid aanbevolen in geval van gelijktijdige toediening.
Bosentan
De werkzaamheid van tadalafil bij patiënten die reeds met bosentan behandeld worden, is niet overtuigend aangetoond (zie rubrieken 4.5 en 5.1).
Tadalafil Sandoz bevat lactose en natrium
Patiënten met de zeldzame erfelijke aandoeningen galactose-intolerantie, totale lactasedeficiëntie of glucose-galactosemalabsorptie dienen dit geneesmiddel niet te gebruiken.
Dit geneesmiddel bevat minder dan 1 mmol natrium (23 mg) per filmomhulde tablet, dat wil zeggen dat het in wezen ‘natriumvrij’ is.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Er is onderzoek naar interacties uitgevoerd met 10 mg en/of 20 mg tadalafil, zoals hieronder aangegeven. Ten aanzien van die interactie-onderzoeken waarbij alleen 10 mg tadalafil is gebruikt, kunnen klinisch relevante interacties bij hogere doses niet volledig worden uitgesloten.
Effecten van andere stoffen op tadalafil
Cytochroom P450-remmers
Azol-antimycotica (bijv. ketoconazol)
Tadalafil wordt hoofdzakelijk gemetaboliseerd door CYP3A4. Een selectieve CYP3A4-remmer, ketoconazol (dagelijks 200 mg), verhoogde de blootstelling (AUC) aan tadalafil (10 mg) met een factor 2 en de Cmax met 15% ten opzichte van de AUC- en de Cmax-waarde van tadalafil alleen. Ketoconazol (dagelijks 400 mg) verhoogde de blootstelling (AUC) aan tadalafil (20 mg) met een factor 4 en de Cmax met 22%.
Proteaseremmers (bijv. ritonavir)
Ritonavir, een protaseremmer (200 mg tweemaal daags), dat een remmer is van CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19 en CYP2D6, verhoogde de blootstelling (AUC) aan tadalafil (20 mg, enkelvoudige dosis) met een factor 2 zonder een verandering van de Cmax. Ritonavir (500 mg of 600 mg tweemaal daags) verhoogde de blootstelling (AUC) aan tadalafil (20 mg, enkelvoudige dosis) met 32% en verlaagde de Cmax met 30%.
Alhoewel specifieke interacties niet zijn onderzocht, moeten andere proteaseremmers, zoals saquinavir, en andere CYP3A4-remmers, zoals erytromycine, claritromycine, itraconazol en grapefruitsap, met voorzichtigheid gelijktijdig worden toegediend aangezien verwacht wordt dat ze de plasmaconcentratie van tadalafil verhogen (zie rubriek 4.4). Als gevolg hiervan kan de incidentie van bijwerkingen, zoals weergegeven in rubriek 4.8, toenemen.
Transporters
De rol van transporterende stoffen (zoals p-glycoproteïne) bij de verdeling van tadalafil is onbekend. Er is dus de mogelijkheid van geneesmiddelinteracties via remming van transporterende stoffen.
Cytochroom P450-inductoren
Antimicrobiële geneesmiddelen (bijv. rifampicine)
Een CYP3A4-inductor, rifampicine (dagelijks 600 mg), verlaagde de AUC van tadalafil met 88% en de Cmax met 46% ten opzichte van de AUC- en Cmax-waarden van tadalafil alleen (10 mg). Deze verminderde blootstelling kan de werkzaamheid van tadalafil naar verwachting verminderen; de omvang van de verminderde werkzaamheid is niet bekend. Andere CYP3A4-inductoren, zoals fenobarbital, fenytoïne en carbamazepine, kunnen de plasmaconcentratie van tadalafil eveneens verlagen.
Endotheline-1-receptorantagonisten (bijv. bosentan)
Bosentan (125 mg tweemaal daags), een substraat van CYP2C9 en CYP3A4 en een matige inductor van CYP3A4, CYP2C9 en mogelijk CYP2C19, verminderde de systemische blootstelling aan tadalafil (40 mg eenmaal daags) met 42% en de Cmax met 27% na gelijktijdige toediening van meervoudige doses. De werkzaamheid van tadalafil bij patiënten die reeds behandeld worden met bosentan, is niet overtuigend aangetoond (zie rubrieken 4.4 en 5.1). Tadalafil had geen effect op de blootstelling (AUC en Cmax) van bosentan of zijn metabolieten. De veiligheid en werkzaamheid van combinaties van tadalafil en andere endotheline-1-receptorantagonisten zijn niet onderzocht.
Effecten van tadalafil op andere geneesmiddelen
Nitraten
In klinische onderzoeken is gebleken dat tadalafil (5, 10 en 20 mg) de hypotensieve effecten van nitraten versterkt. Daarom is het gebruik van tadalafil gecontra-indiceerd bij patiënten die organische nitraten gebruiken, ongeacht de vorm (zie rubriek 4.3). Gebaseerd op de resultaten van een klinische studie waarbij 150 personen dagelijks gedurende 7 dagen een dosis van 20 mg tadalafil kregen en 0,4 mg sublinguaal nitroglycerine op verschillende tijdstippen, hield deze interactie meer dan 24 uur aan en was ze niet meer waarneembaar wanneer er 48 uur waren verstreken na de laatste dosis tadalafil. Daarom moet bij een patiënt die tadalafil in welke dosis dan ook (2,5 mg-20 mg) krijgt voorgeschreven en bij wie in een levensbedreigende situatie toediening van nitraten medisch noodzakelijk wordt geacht, ten minste 48 uur zijn verstreken na de laatste dosis tadalafil vóórdat toediening van nitraten wordt overwogen. Onder die omstandigheden mogen nitraten alleen worden toegediend onder nauwlettende medische supervisie met adequate hemodynamische controle.
Antihypertensiva (waaronder calciumantagonisten)
Het gelijktijdig toedienen van doxazosine (dagelijks 4 en 8 mg) en tadalafil (5 mg dagelijkse dosering en 20 mg als een enkele dosis) verhoogt significant het bloeddrukverlagende effect van deze alfablokker. Dit effect duurt ten minste 12 uur en kan symptomatisch zijn, waarbij ook syncope op kan treden. Daarom wordt deze combinatie niet aanbevolen (zie rubriek 4.4).
In interactieonderzoeken die zijn uitgevoerd met een beperkt aantal gezonde vrijwilligers, werden deze effecten niet gerapporteerd met alfuzosine of tamsulosine. Voorzichtigheid is echter geboden als tadalafil gebruikt wordt bij patiënten die met alfablokkers worden behandeld, met name bij ouderen. Behandelingen dienen met een minimale dosering te worden begonnen en geleidelijk te worden aangepast.
In klinisch-farmacologische onderzoeken is onderzocht of tadalafil (10 en 20 mg) het potentieel heeft de hypotensieve effecten van antihypertensiva te versterken. De belangrijkste klassen antihypertensiva zijn onderzocht (ofwel als monotherapie of als onderdeel van combinatietherapie), waaronder calciumantagonisten (amlodipine), angiotensine-converterend enzymremmers (ACE-remmers) (enalapril), bèta-adrenerge receptorblokkers (metoprolol), thiazidediuretica (bendrofluazide) en angiotensine-II-receptorblokkers (verschillende typen en doseringen, alleen of in combinatie met thiaziden, calciumantagonisten, bètablokkers en/of alfablokkers). Tadalafil (10 mg, behalve in onderzoeken met angiotensine-II-receptorblokkers en amlodipine waarbij een dosis van 20 mg werd gebruikt) had geen klinisch significante interactie met deze klassen van geneesmiddelen. In een andere klinisch-farmacologische studie werd tadalafil (20 mg) bestudeerd in combinatie met antihypertensiva van maximaal 4 verschillende klassen. Bij personen die meerdere antihypertensiva namen, leken de veranderingen in ambulante bloeddruk gerelateerd aan de mate van regulering van de bloeddruk. In dit opzicht was bij personen in de studie van wie de bloeddruk goed onder controle was, de afname minimaal en gelijk aan die bij gezonde personen. Bij personen in de studie van wie de bloeddruk niet onder controle was, was de afname groter, alhoewel deze afname bij de meesten niet gepaard ging met symptomen van hypotensie. Bij patiënten die gelijktijdig antihypertensiva krijgen, kan 20 mg tadalafil een verlaging van de bloeddruk veroorzaken die (met uitzondering van alfablokkers (bijv. doxazosine) –zie hierboven–) in het algemeen klein is en waarschijnlijk niet klinisch relevant. Analyse van gegevens uit klinische fase-3-trials liet geen verschil zien in bijwerkingen bij patiënten die tadalafil namen met of zonder antihypertensiva. Er moet echter passend klinisch advies gegeven worden aan patiënten met betrekking tot een mogelijke afname van de bloeddruk, indien zij behandeld worden met antihypertensiva.
Riociguat
Preklinische onderzoeken toonden een additief systemisch bloeddrukverlagend effect aan als PDE5-remmers werden gecombineerd met riociguat. In klinische onderzoeken bleek riociguat het bloeddrukverlagende effect van PDE5-remmers te vergroten. Bij de bestudeerde populatie was er geen bewijs van een gunstig klinisch effect van de combinatie. Gelijktijdig gebruik van riociguat met PDE5-remmers, waaronder tadalafil, is gecontra-indiceerd (zie rubriek 4.3).
5-Alfareductaseremmers
In een klinische studie waarin tadalafil 5 mg gelijktijdig toegediend met finasteride 5 mg werd vergeleken met placebo plus finasteride 5 mg qua verlichting van BPH-symptomen, werden geen nieuwe bijwerkingen geïdentificeerd. Omdat er echter geen formele geneesmiddel-geneesmiddelinteractiestudie om het effect van tadalafil en 5-alfareductaseremmers (5-ARI’s) te evalueren is uitgevoerd, dient voorzichtigheid in acht genomen te worden bij gelijktijdige toediening van tadalafil en 5-ARI’s.
CYP1A2-substraten (bijv. theofylline)
Er werd geen farmacokinetische interactie waargenomen wanneer 10 mg tadalafil in combinatie met theofylline (een niet-selectieve fosfodiësteraseremmer) werd toegediend in een klinisch-farmacologische studie. Het enige farmacodynamische effect was een lichte (3,5 slagen per minuut [bpm]) verhoging van de hartslag. Hoewel dit effect gering is en niet klinisch significant was in dit onderzoek, dient hiermee rekening te worden gehouden bij het gelijktijdig toedienen van deze geneesmiddelen.
Ethinylestradiol en terbutaline
Het is aangetoond dat tadalafil een verhoging van de orale biologische beschikbaarheid van ethinylestradiol veroorzaakt. Tadalafil (40 mg eenmaal daags) verhoogde bij steady-state de blootstelling (AUC) aan ethinylestradiol met 26% en de Cmax met 70% vergeleken met een oraal contraceptivum toegediend met placebo. Er was geen statistisch significant effect van tadalafil op levonorgestrel, wat suggereert dat het effect van ethinylestradiol veroorzaakt wordt door remming van de sulfonering in de darm door tadalafil. De klinische relevantie van deze bevinding is niet zeker.
Een vergelijkbare toename van de AUC en Cmax als bij ethinylestradiol kan worden verwacht bij orale toediening van terbutaline, waarschijnlijk veroorzaakt door remming van de sulfonering in de darm door tadalafil. De klinische relevantie van deze bevinding is niet zeker.
Alcohol
Alcoholconcentraties (gemiddelde maximale bloedconcentratie 0,08%) werden niet door gelijktijdige toediening van tadalafil (10 mg of 20 mg) beïnvloed. Bovendien werden 3 uur na gelijktijdige toediening met alcohol geen veranderingen in de concentraties van tadalafil gezien. Alcohol werd op een zodanige wijze toegediend dat de mate van alcoholabsorptie gemaximaliseerd werd (’s ochtends op de nuchtere maag en geen voedsel tot twee uur na inname van alcohol). Tadalafil (20 mg) verhoogde de gemiddelde bloeddrukverlaging die veroorzaakt wordt door alcohol (0,7 g/kg of ongeveer 180 ml 40% alcohol [wodka] bij een man van 80 kg) niet, maar bij sommige personen werden duizeligheid na opstaan en orthostatische hypotensie waargenomen. Wanneer tadalafil werd toegediend samen met lagere doses alcohol (0,6 g/kg), werd hypotensie niet waargenomen en kwam duizeligheid voor met een frequentie die overeenkwam met die bij alcohol alleen. Het effect van alcohol op het cognitief functioneren werd niet vergroot door tadalafil (10 mg).
Geneesmiddelen die worden gemetaboliseerd door cytochroom P450
Het wordt niet verwacht dat tadalafil klinisch significante remming of inductie van de klaring van geneesmiddelen veroorzaakt die worden gemetaboliseerd door CYP450-isovormen. Onderzoeken hebben bevestigd dat tadalafil geen remmend of inducerend effect heeft op CYP450-isovormen, waaronder CYP3A4, CYP1A2, CYP2D6, CYP2E1, CYP2C9 en CYP2C19.
CYP2C9-substraten (bijv. R-warfarine)
Tadalafil (10 mg en 20 mg) had geen klinisch significant effect op de blootstelling (AUC) aan S-warfarine of R-warfarine (CYP2C9-substraat) noch beïnvloedde tadalafil de door warfarine geïnduceerde veranderingen in protrombinetijd.
Acetylsalicylzuur (aspirine)
Tadalafil (10 mg en 20 mg) versterkt de verlenging van de bloedingstijd veroorzaakt door acetylsalicylzuur niet.
P-glycoproteïne-substraten (bijv. digoxine)
Tadalafil (40 mg eenmaal daags) had geen klinisch significant effect op de farmacokinetiek van digoxine.
Antidiabetica
Specifieke onderzoeken naar interacties met antidiabetica zijn niet uitgevoerd.
Pediatrische patiënten
Onderzoek naar interacties is alleen bij volwassenen uitgevoerd.
Op basis van populatiefarmacokinetische analyse zijn de schattingen van de schijnbare klaring (Cl/F) en het effect van bosentan op Cl/F bij pediatrische patiënten vergelijkbaar met die bij volwassen patiënten met PAH. Er is geen dosisaanpassing nodig voor tadalafil voor gebruik met bosentan.
4.6 Vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap
Er zijn beperkte gegevens over het gebruik van tadalafil door zwangere vrouwen. Dieronderzoek wijst niet op directe of indirecte schadelijke effecten voor de zwangerschap, ontwikkeling van het embryo/de foetus, de bevalling of de postnatale ontwikkeling (zie rubriek 5.3). Uit voorzorg kan het gebruik van tadalafil tijdens de zwangerschap beter vermeden worden.
Borstvoeding
Beschikbare farmacodynamische/toxicologische gegevens bij dieren lieten de uitscheiding van tadalafil in de moedermelk zien. Een risico voor een kind dat borstvoeding krijgt, kan niet worden uitgesloten. Tadalafil dient niet gebruikt te worden in de periode dat borstvoeding wordt gegeven.
Vruchtbaarheid
Bij honden zijn effecten waargenomen die mogelijk wijzen op een vermindering van de vruchtbaarheid. Twee latere klinische onderzoeken suggereren dat het onwaarschijnlijk is dat dit effect voorkomt bij mensen, alhoewel een vermindering van de spermaconcentratie is waargenomen bij sommige mannen (zie rubrieken 5.1 en 5.3).
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Tadalafil heeft een verwaarloosbare invloed op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen. Hoewel het aantal meldingen van duizeligheid in de placebo-groep en in de tadalafil-groep in klinische onderzoeken gelijk waren, dienen patiënten zich ervan bewust te zijn hoe ze op tadalafil reageren voordat zij aan het verkeer gaan deelnemen of machines gaan gebruiken.
4.8 Bijwerkingen
Tadalafil voor erectiestoornissen of benigne prostaathyperplasie
Samenvatting van het veiligheidsprofiel
De bijwerkingen die het vaakst zijn gemeld bij patiënten die tadalafil gebruiken voor de behandeling van erectiestoornissen of benigne prostaathyperplasie, waren hoofdpijn, dyspepsie, rugpijn en spierpijn; de incidentie neemt toe met de hoogte van de tadalafildosis. De bijwerkingen die gemeld zijn, waren van voorbijgaande aard en over het algemeen licht of matig. De meeste gevallen van hoofdpijn die bij eenmaal daagse toediening van tadalafil zijn gemeld, kwamen voor in de eerste 10 tot 30 dagen na het begin van de behandeling.
Lijst met bijwerkingen in tabelvorm
In de tabel hieronder staan de bijwerkingen die zijn waargenomen bij spontane meldingen en bij placebogecontroleerde klinische onderzoeken (waaraan in totaal 8022 patiënten op tadalafil en 4422 patiënten op placebo deelnamen) voor eenmaal daagse behandeling van erectiestoornissen zo nodig en, en voor eenmaal daagse behandeling van benigne prostaathyperplasie.
Frequentie conventie: zeer vaak (≥1/10), vaak (≥1/100, <1/10), soms (≥1/1.000, <1/100), zelden (≥1/10.000, <1/1.000), zeer zelden (<1/10.000) en niet bekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
| Zeer vaak | Vaak | Soms | Zelden | Niet bekend |
|---|---|---|---|---|
| Immuunsysteemaandoeningen | ||||
| Overgevoeligheidsreacties | Angio-oedeem2 | |||
| Zenuwstelselaandoeningen | ||||
| Hoofdpijn | Duizeligheid | Beroerte1 (waaronder bloedingen), syncope, TIA’s (transient ischemic attacks)1, migraine2, toevallen2, voorbijgaande amnesie | ||
| Oogaandoeningen | ||||
| Wazig zien, sensaties beschreven als oogpijn | Gezichtsvelddefect, gezwollen oogleden, conjunctivale hyperemie, niet- | Centrale sereuze chorioretinopathie | ||
| arterieel anterieur ischemische ooglijden (NAION)2, retinale bloedvatafsluiting2 | ||||
| Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen | ||||
| Tinnitus | Plotselinge doofheid | |||
| Hartaandoeningen1 | ||||
| Tachycardie, palpitaties | Myocardinfarct, instabiele angina pectoris2, ventriculaire aritmie2 | |||
| Bloedvataandoeningen | ||||
| Blozen | Hypotensie3, hypertensie | |||
| Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen | ||||
| Neusverstopping | Dyspnoe, epistaxis | |||
| Maagdarmstelselaandoeningen | ||||
| Dyspepsie | Buikpijn, overgeven, misselijkheid, gastro-oesofageale reflux | |||
| Huid- en onderhuidaandoeningen | ||||
| Huiduitslag | Urticaria, Stevens-Johnson-syndroom2, exfoliatieve dermatitis2, hyperhidrose (transpireren) | |||
| Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen | ||||
| Rugpijn, spierpijn, pijn in de extremiteiten | ||||
| Nier- en urinewegaandoeningen | ||||
| Hematurie | ||||
| Voortplantingsstelsel- en borstaandoeningen | ||||
| Langdurige erecties | Priapisme2, bloeding van de penis, hematospermie | |||
| Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen |
| Pijn op de borst1, perifeer oedeem, vermoeidheid | Gezichtsoedeem2, plotselinge hartdood1,2 |
(1) De meeste patiënten hadden reeds bestaande cardiovasculaire risicofactoren (zie rubriek 4.4).
(2) Bijwerkingen die gemeld zijn nadat het middel in de handel is gebracht maar die niet zijn waargenomen in placebogecontroleerd klinisch studie.
(3) Vaker gemeld wanneer tadalafil wordt gegeven aan patiënten die al antihypertensiva gebruiken.
Beschrijving van geselecteerde bijwerkingen
Bij patiënten die eenmaal daags met tadalafil werden behandeld, is een iets hogere incidentie van ECG-afwijkingen, hoofdzakelijk sinusbradycardie, gemeld dan bij patiënten die placebo kregen. De meeste van deze ECG-afwijkingen gingen niet gepaard met bijwerkingen.
Andere bijzondere patiëntengroepen
Er zijn beperkte data bij patiënten boven de 65 jaar die in klinische onderzoeken tadalafil kregen, hetzij voor de behandeling van erectiestoornissen hetzij voor de behandeling van benigne prostaathyperplasie. In klinische onderzoeken met tadalafil ‘indien nodig’ (‘on demand’) gebruikt voor de behandeling van erectiestoornissen werd diarree frequenter gerapporteerd bij patiënten boven de 65 jaar. In klinische onderzoeken met tadalafil 5 mg eenmaal daags voor de behandeling van benigne prostaathyperplasie werden duizeligheid en diarree frequenter gerapporteerd bij patiënten boven de 75 jaar.
Tadalafil bij pulmonale arteriële hypertensie
Samenvatting van het veiligheidsprofiel
De meest gerapporteerde bijwerkingen, voorkomend bij ≥10% van de patiënten in de tadalafil 40 mg-behandelingsgroep, waren hoofdpijn, misselijkheid, rugpijn, dyspepsie, blozen, myalgie, nasofaryngitis en pijn in de extremiteiten. De gerapporteerde bijwerkingen waren voorbijgaand en in het algemeen licht tot matig. Er zijn beperkte gegevens over bijwerkingen bij patiënten van 75 jaar en ouder.
In de belangrijke placebogecontroleerde studie met tadalafil voor de behandeling van PAH, werden in totaal 323 patiënten behandeld met tadalafil in doseringen variërend van 2,5 mg tot 40 mg eenmaal daags en 82 patiënten werden behandeld met placebo. De duur van de behandeling was 16 weken. De totale frequentie van staking wegens bijwerkingen was laag (tadalafil 11%, placebo 16%). Driehonderdzevenenvijftig (357) patiënten die deze belangrijke studie hebben afgemaakt, zijn begonnen met een langetermijn-extensiestudie. De onderzochte doses waren 20 mg en 40 mg eenmaal daags.
Lijst met bijwerkingen in tabelvorm
De tabel hieronder geeft de bijwerkingen weer die gerapporteerd zijn tijdens het placebogecontroleerde klinische onderzoek bij patiënten met PAH behandeld met tadalafil. In de tabel zijn ook enkele bijwerkingen opgenomen die zijn gerapporteerd in klinisch onderzoek en/of na het op de markt komen van tadalafil voor de behandeling van erectiestoornissen bij mannen. Deze gebeurtenissen zijn ofwel ingedeeld in de frequentiegroep “Niet bekend” omdat de frequentie bij PAH-patiënten niet geschat kan worden op basis van de beschikbare gegevens, ofwel ingedeeld in een frequentiegroep gebaseerd op de gegevens uit het klinische onderzoek van de belangrijkste placebogecontroleerde studie van tadalafil.
Frequentie conventie: zeer vaak (≥1/10), vaak (≥1/100, <1/10), soms (≥1/1.000, <1/100), zelden (≥1/10.000, <1/1.000), zeer zelden (<1/10.000) en niet bekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
| Zeer vaak | Vaak | Soms | Zelden | Niet bekend1 |
|---|---|---|---|---|
| Immuunsysteemaandoeningen | ||||
| Overgevoeligheids reacties5 | Angio-oedeem | |||
| Zenuwstelselaandoeningen | ||||
| Hoofdpijn6 | Syncope, migraine5 | Toevallen5, voorbijgaande amnesie5 | Beroerte2 (waaronder bloedingen) | |
| Oogaandoeningen | ||||
| Wazig zien | Niet-arterieel anterieur ischemische ooglijden (NAION), retinale bloedvatafsluiting, gezichtsvelddefect, centrale sereuze chorioretinopathie | |||
| Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen | ||||
| Tinnitus | Plotseling gehoorverlies | |||
| Hartaandoeningen | ||||
| Palpitaties2,5 | Plotselinge hartdood2,5, tachycardie2,5 | Instabiele angina pectoris, ventriculaire aritmie, myocardinfarct2 | ||
| Bloedvataandoeningen | ||||
| Blozen | Hypotensie | Hypertensie | ||
| Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen | ||||
| Nasofaryngitis (waaronder neusverstopping, sinuscongestie en rhinitis) | Epistaxis | |||
| Maagdarmstelselaandoeningen | ||||
| Misselijkheid, dyspepsie (waaronder buikpijn/onaangen aam gevoel in de buik)3 | Braken, gastro-oesofageale reflux | |||
| Huid- en onderhuidaandoeningen | ||||
| Huiduitslag | Urticaria5, | Stevens-Johnson- | ||
| hyperhidrose (transpireren)5 | syndroom, exfoliatieve dermatitis | |||
| Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen | ||||
| Myalgie, rugpijn, pijn in de extremiteiten (waaronder onaangenaam gevoel in de ledematen) | ||||
| Nier- en urinewegaandoeningen | ||||
| Hematurie | ||||
| Voortplantingsstelsel- en borstaandoeningen | ||||
| Toegenomen uterusbloeding4 | Priapisme5, bloeding van de penis, hematospermie | Langdurige erecties | ||
| Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen | ||||
| Gezichtsoedeem, pijn op de borst2 | ||||
Beschrijving van geselecteerde bijwerkingen
(1) Gebeurtenissen niet gerapporteerd in registratieonderzoeken en die niet geschat kunnen worden op basis van de beschikbare gegevens. De bijwerkingen zijn in de tabel opgenomen op basis van gegevens over het gebruik van tadalafil bij de behandeling van erectiestoornissen na het op de markt komen of uit klinisch onderzoek daaraan voorafgaand.
(2) De meeste patiënten bij wie deze gebeurtenissen zijn gerapporteerd, hadden reeds bestaande cardiovasculaire risicofactoren.
(3) Actuele MedDRA termen die zijn opgenomen zijn onaangenaam gevoel in de buik, buikpijn, lage buikpijn, hoge buikpijn en onaangenaam gevoel in de maag.
(4) Klinische niet-MedDRA term om meldingen weer te geven van abnormale/excessieve menstruele bloedingen zoals menorragie, metrorragie, menometrorragie of vaginale hemorragie.
(5) De bijwerkingen zijn in de tabel opgenomen op basis van gegevens over het gebruik van tadalafil bij de behandeling van erectiestoornissen na het op de markt komen of uit klinisch onderzoek daaraan voorafgaand; bovendien zijn de geschatte frequenties gebaseerd op slechts 1 of 2 patiënten die de bijwerkingen ondervonden in de belangrijkste placebogecontroleerde studie van tadalafil.
(6) Hoofdpijn was de meest gerapporteerde bijwerking. Hoofdpijn kan aan het begin van de behandeling voorkomen en neemt in de loop van de tijd af, zelfs als de behandeling wordt voortgezet.
Pediatrische patiënten
In totaal werden 51 pediatrische patiënten met een leeftijd van 2,5 tot 17 jaar met PAH behandeld met tadalafil in klinische onderzoeken (H6D-MC-LVHV, H6D-MC-LVIG). In totaal werden 391 pediatrische patiënten met PAH, van pasgeboren tot < 18 jaar, behandeld met tadalafil in een observationeel postmarketingonderzoek (H6D-JE-TD01). Na toediening van tadalafil waren de frequentie, het type en de ernst van de bijwerkingen bij kinderen en adolescenten vergelijkbaar met die bij volwassenen. Vanwege de verschillen in onderzoeksopzet, steekproefomvang, geslacht, leeftijdsbereik en doseringen, worden de veiligheidsbevindingen van deze onderzoeken hieronder afzonderlijk beschreven.
Placebo-gecontroleerd klinisch onderzoek bij pediatrische patiënten (H6D-MC-LVHV)
In een gerandomiseerd, placebo-gecontroleerd onderzoek bij 35 patiënten met een leeftijd van 6,2 tot 17,9 jaar (gemiddelde leeftijd van 14,2 jaar) met PAH, werden gedurende 24 weken in totaal 17 patiënten eenmaal daags behandeld met tadalafil 20 mg (cohort met middelzwaar gewicht, ≥ 25 kg tot < 40 kg) of 40 mg (cohort met zwaar gewicht, ≥ 40 kg) en 18 patiënten werden behandeld met placebo. De meest voorkomende bijwerkingen, die voorkomen bij ≥ 2 patiënten die met tadalafil werden behandeld, waren hoofdpijn (29,4%), infectie van de bovenste luchtwegen en griep (beide 17,6%), en artralgie en epistaxis (beide 11,8%). Er werden geen sterfgevallen of ernstige bijwerkingen gemeld. Van de 35 pediatrische patiënten die werden behandeld in het kortetermijn placebogecontroleerd onderzoek, gingen 32 over in de 24 maanden durende langetermijn open-label extensiestudie en 26 patiënten hebben de follow-up afgerond. Er werden geen nieuwe veiligheidssignalen waargenomen.
Ongecontroleerd farmacokinetisch onderzoek bij pediatrische patiënten (H6D-MC-LVIG)
In een pediatrisch oplopend doseerschema onderzoek met meerdere stappen, kregen 19 patiënten met een gemiddelde leeftijd van 10,9 jaar [spreiding 2,5 – 17 jaar] eenmaal daags tadalafil, voor een open-label behandelingsduur van 10 weken (termijn 1) en voor nog eens 24 maanden in een extensiestudie (termijn 2). Ernstige bijwerkingen werden gemeld bij 8 patiënten (42,1%). Dit waren pulmonale hypertensie (21,0%), virale infectie (10,5%), en hartfalen, gastritis, pyrexie, diabetes mellitus type 1, koortsstuipen, presyncope, convulsies en ovariumcyste (ieder 5,3%). Bij geen enkele patiënt werd de behandeling stopgezet vanwege bijwerkingen. Bijwerkingen die tijdens de behandeling optraden, werden gemeld bij 18 patiënten (94,7%) en de meest voorkomende bijwerkingen die tijdens de behandeling optraden (kwamen voor bij ≥ 5 patiënten), waren hoofdpijn, pyrexie, virale infectie van de bovenste luchtwegen en braken. Er werden twee sterfgevallen gemeld.
Postmarketingonderzoek bij pediatrische patiënten (H6D-JE-TD01)
Veiligheidsgegevens werden verzameld tijdens een observationeel postmarketingonderzoek met 391 pediatrische patiënten met PAH (maximale observatietermijn van 2 jaar) in Japan. De gemiddelde leeftijd van de patiënten in het onderzoek was 5,7 ± 5,3 jaar, waaronder 79 patiënten met een leeftijd van < 1 jaar, 41 met een leeftijd van 1 tot < 2 jaar, 122 met een leeftijd van 2 tot 6 jaar, 110 met een leeftijd van 7 tot 14 jaar en 39 met een leeftijd van 15 tot 17 jaar. Bijwerkingen werden gemeld bij 123 patiënten (31,5%). De incidentie van bijwerkingen (≥ 5 patiënten) waren pulmonale hypertensie (3,6%), hoofdpijn (2,8%), hartfalen en verminderd aantal bloedplaatjes (beide 2,0%), epistaxis en infectie van de bovenste luchtwegen (beide 1,8%), bronchitis, diarree en abnormale leverfunctie (ieder 1,5%), en gastro-enteritis, gastro-enteropathie met eiwitverlies en verhoogde aspartaataminotransferase (ieder 1,3%). De incidentie van ernstige bijwerkingen was 12,0% (≥3 patiënten), waaronder pulmonale hypertensie (3,6%), hartfalen (1,5%) en longontsteking (0,8%). Zestien sterfgevallen (4,1%) zijn gemeld, waarvan geen enkele gerelateerd was aan tadalafil.
Melding van vermoedelijke bijwerkingen
Het is belangrijk om na toelating van het geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden. Op deze wijze kan de verhouding tussen voordelen en risico’s van het geneesmiddel voortdurend worden gevolgd. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg wordt verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden via het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb. Website: www.lareb.nl.
4.9 Overdosering
Enkelvoudige doses tot 500 mg zijn aan gezonde vrijwilligers gegeven en multipele dagelijkse doses tot 100 mg zijn gegeven aan patiënten met een erectiestoornis. De bijwerkingen waren gelijk aan die gezien bij lagere doses.
In geval van overdosering dienen naar behoefte de gangbare ondersteunende maatregelen te worden genomen. Hemodialyse levert een verwaarloosbare bijdrage aan de eliminatie van tadalafil.
5. FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: urologica, geneesmiddelen gebruikt bij erectiestoornissen, ATC-code: G04BE08.
Werkingsmechanisme
Tadalafil is een krachtige en selectieve, reversibele remmer van fosfodiësterase type 5 (PDE5), het specifieke enzym verantwoordelijk voor de afbraak van cyclisch guanosinemonofosfaat (cGMP).
Erectiestoornissen en benigne prostaathyperplasie
Wanneer door seksuele prikkeling lokaal stikstofmonoxide wordt vrijgegeven, vanwege remming van PDE5 door tadalafil een verhoogde cGMP-spiegel in het corpus cavernosum. Dit resulteert in relaxatie van glad spierweefsel en instroom van bloed in de weefsels van de penis waardoor een erectie wordt verkregen. Tadalafil heeft geen effect in de behandeling van erectiestoornissen bij afwezigheid van seksuele stimulatie.
Het effect van PDE5-remming op de cGMP-concentratie in het corpus cavernosum wordt ook waargenomen in het gladde spierweefsel van de prostaat, de blaas en het bijbehorende vaatsysteem. De vaatverslapping die hiervan het resultaat is, verhoogt de doorbloeding, wat het mechanisme kan zijn waardoor symptomen van benigne prostaathyperplasie worden verminderd. Deze effecten op de vaten worden wellicht gecomplementeerd door remming van de activiteit van de aanvoerende zenuw van de blaas en verslapping van de gladde spieren van de prostaat en de blaas.
Pulmonale arteriële hypertensie
Pulmonale arteriële hypertensie gaat gepaard met verminderde afgifte van stikstofmonoxide door het vasculair endotheel en de hieruit voortvloeiende reductie van cGMP-concentraties binnen de pulmonale vasculaire gladde spieren. PDE5 is de overheersende fosfodiësterase in het pulmonale vaatstelsel. Remming van PDE5 door tadalafil verhoogt de concentraties van cGMP, resulterend in ontspanning van de pulmonale vasculaire gladde spiercellen en vaatverwijding van het pulmonale vaatbed.
Farmacodynamische effecten
In vitro onderzoeken hebben laten zien dat tadalafil een selectieve PDE5-remmer is. PDE5 is een enzym dat wordt aangetroffen in het gladde spierweefsel van het corpus cavernosum, in het vasculaire en viscerale gladde spierweefsel, skeletspieren, bloedplaatjes, de nieren, de longen en het cerebellum. Het effect van tadalafil op PDE5 is krachtiger dan dat op andere fosfodiësterasen. Tadalafil is >10.000 maal potenter voor PDE5 dan voor PDE1, PDE2 en PDE4, enzymen die worden aangetroffen in het hart, de hersenen, de bloedvaten, de lever en andere organen. Tadalafil is >10.000 maal potenter voor PDE5 dan voor PDE3, een enzym dat wordt aangetroffen in het hart en de bloedvaten. Deze selectiviteit voor PDE5 boven die voor PDE3 is belangrijk omdat PDE3 een enzym is dat betrokken is bij de contractiliteit van het hart. Bovendien is tadalafil ongeveer 700 maal potenter voor PDE5 dan voor PDE6, een enzym dat wordt aangetroffen in de retina en dat verantwoordelijk is voor de fototransductie. Tadalafil is ook >10.000 maal potenter voor PDE5 dan voor PDE7 tot en met PDE10.
Klinische werkzaamheid en veiligheid
Erectiestoornissen
In drie klinische onderzoeken werd bij 1054 patiënten in hun thuissituatie de responsperiode vastgesteld op Tadalafil zonodig. Tadalafil liet ten opzichte van placebo een statistisch significante verbetering zien van de erectiele functie en het vermogen om succesvolle geslachtsgemeenschap te hebben tot 36 uur na inname, evenals het vermogen van de patiënt om vanaf 16 minuten na inname een erectie voor succesvolle gemeenschap te verkrijgen en te behouden.
In 16 klinische onderzoeken met 3250 patiënten is tadalafil ‘indien nodig’ (‘on demand’) onderzocht in doses van 2 tot 100 mg. Deze patiënten verschilden in mate van erectiestoornis (licht, matig, ernstig), etiologie, leeftijd (range 21-86 jaar) en etnische afkomst. De meeste patiënten hadden al ten minste 1 jaar een erectiestoornis. In de primaire werkzaamheidsonderzoeken van algemene populaties meldde 81% van de patiënten dat tadalafil een verbetering van hun erectie bewerkstelligde, in vergelijking met 35% voor placebo. Ook meldden patiënten met iedere mate van erectiestoornis een verbetering van hun erectie bij gebruik van tadalafil (respectievelijk 86%, 83% en 72% voor lichte, matige en ernstige erectiestoornis, in vergelijking met 45%, 42% en 19% bij gebruik van placebo). In de primaire werkzaamheidsonderzoeken waren 75% van de pogingen tot geslachtsgemeenschap succesvol bij de met tadalafil behandelde patiënten, in vergelijking met 32% bij placebo.
Tadalafil in doses van 2,5, 5 en 10 mg eenmaal daags werd aanvankelijk geëvalueerd in 3 klinische onderzoeken met 853 patiënten van verschillende leeftijd (range: 21 en 82 jaar) en etnische afkomst met een erectiestoornis in verschillende maten van ernst (licht, matig, ernstig) en met verschillende etiologieën. In de twee primaire werkzaamheidsonderzoeken van algemene populaties was het gemiddelde percentage per individu van succesvolle pogingen tot geslachtsgemeenschap 57 en 67% met tadalafil 5 mg en 50% met tadalafil 2,5 mg, vergeleken met 31 en 37% bij placebo. In de studie van patiënten met een erectiestoornis secundair aan diabetes was het gemiddelde percentage per individu van succesvolle pogingen tot geslachtsgemeenschap 41 en 46% met resp. tadalafil 5 mg en 2,5 mg, vergeleken met 28% bij placebo. De meeste patiënten in deze drie onderzoeken hadden gereageerd op eerdere ‘indien nodig’ behandeling met PDE5-remmers. In een latere studie werden 217 patiënten die nooit eerder met PDE5-remmers behandeld waren, gerandomiseerd naar tadalafil 5 mg eenmaal per dag versus placebo. Het gemiddelde percentage per individu van succesvolle pogingen tot geslachtsgemeenschap was 68% voor de tadalafilpatiënten vergeleken met 52% voor de placebopatiënten.
Benigne prostaathyperplasie
Tadalafil is in 4 klinische onderzoeken van 12 weken onderzocht, waarbij 1500 patiënten met verschijnselen en symptomen van benigne prostaathyperplasie waren betrokken. De verbetering in de totale international prostate symptom score was in de 4 onderzoeken -4,8; -5,6; -6,1 en -6,3 met tadalafil 5 mg, vergeleken met -2,2; -3,6; -3,8 en -4,2 met placebo. De verbeteringen in de totale international prostate symptom score traden al in de eerste week op. In een van de onderzoeken, waarin ook tamsulosine 0,4 mg als een actieve comparator werd gebruikt, waren de verbeteringen in totale international prostate symptom score met tadalafil 5 mg, tamsulosine en placebo respectievelijk -6,3; - 5,7 en -4,2.
Pulmonale arteriële hypertensie (PAH) bij volwassenen
Een gerandomiseerd, dubbelblind, placebogecontroleerd onderzoek is uitgevoerd bij 405 patiënten met pulmonale arteriële hypertensie. Toegestane achtergrondtherapie omvatte bosentan (stabiele onderhoudsdosis tot 125 mg tweemaal daags) en chronische anticoagulatie, digoxine, diuretica en zuurstof. Meer dan de helft (53,3%) van de patiënten in de studie ontvingen gelijktijdig bosentantherapie.
Patiënten werden gerandomiseerd in een van de vijf behandelingsgroepen (tadalafil 2,5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg of placebo). Patiënten waren minstens 12 jaar oud en hadden een diagnose van PAH die idiopathisch was, gerelateerd aan collageenziekte, gerelateerd aan gebruik van anorexigene middelen, gerelateerd aan humaan immunodeficiëntievirus (HIV)-infectie, geassocieerd met een boezem/septumdefect of geassocieerd met chirurgisch herstel met een duur van ten minste 1 jaar van een congenitale systemisch-naar-pulmonale shunt (bijvoorbeeld ventriculair septumdefect, niet gesloten ductus arteriosus). De gemiddelde leeftijd van alle patiënten was 54 jaar (variërend van 14 tot 90 jaar) en de meerderheid van de patiënten was van het Kaukasische ras (80,5%) en vrouw (78,3%). De etiologie van de pulmonale arteriële hypertensie (PAH) was voornamelijk idiopathische PAH (61,0%) en gerelateerd aan collagene vaatziekte (23,5%). De meerderheid van de patiënten had een
WHO functionele klasse III (65,2%) of II (32,1%). De gemiddelde uitgangswaarde voor 6-minuten loopafstand (6MWD) was 343,6 meter.
Het primaire eindpunt voor werkzaamheid was de verandering van de 6-minuten loopafstand (6MWD) in week 16 vergeleken met de uitgangswaarde. Alleen tadalafil 40 mg bereikte het in het protocol gedefinieerde niveau van significantie met een voor placebo gecorrigeerde mediane toename van 6MWD van 26 meter (p=0,0004; 95% BI: 9,5; 44,0; van te voren gespecificeerde Hodges-Lehman-methode) (gemiddeld 33 meter, 95% BI: 15,2; 50,3). De verbetering in de loopafstand was duidelijk vanaf 8 weken behandeling. Significante verbetering (p<0,01) in de 6MWD werd aangetoond in week 12, toen de patiënten gevraagd werd het innemen van studiemedicatie uit te stellen om de dalconcentratie werkzame stof te reflecteren. In het algemeen waren de resultaten in de subgroepen consistent naar leeftijd, geslacht, PAH-etiologie en uitgangswaarde voor WHO functionele klasse en 6MWD. De voor placebo gecorrigeerde mediane toename in 6MWD was 17 meter (p=0,09; 95% BI: -7,1; 43,0; van te voren gespecificeerde Hodges-Lehman-methode) (gemiddeld 23 meter, 95% BI: -2,4; 47,8) bij die patiënten die tadalafil 40 mg kregen naast de hun tegelijkertijd toegediende bosentan (n=39) en was 39 meter (p<0,01, 95% BI: 13,0, 66,0; van te voren gespecificeerde Hodges-Lehman-methode) (gemiddeld 44 meter, 95% BI: 19,7, 69,0) bij die patiënten die alleen 40 mg tadalafil kregen (n=37).
De verhouding patiënten met verbetering in WHO functionele klasse in week 16 was vergelijkbaar in de tadalafil 40 mg- en de placebogroep (23% versus 21%). De incidentie van klinische verslechtering in week 16 bij patiënten behandeld met tadalafil 40 mg (5%; 4 van de 79 patiënten) was minder dan bij placebo (16%; 13 van de 82 patiënten). Veranderingen in de Borg dyspneu score waren klein en niet significant bij zowel placebo als tadalafil 40 mg.
Daarnaast werden, vergeleken met placebo, verbeteringen waargenomen met tadalafil 40 mg in de volgende gebieden van kwaliteit van leven (SF36): fysiek functioneren, rolbeperking door fysiek probleem, lichamelijke pijn, algemene gezondheidsbeleving, vitaliteit en sociaal functioneren. Geen verbeteringen werden waargenomen in de volgende gebieden van kwaliteit van leven (SF36): emotionele en geestelijke gezondheid. In vergelijking met placebo werden verbeteringen waargenomen met tadalafil 40 mg in de VS en VK scores van EuroQol (EQ-5D), omvattende mobiliteit, zelfzorg, gebruikelijke activiteiten, pijn/ongemak, angst/depressie componenten en in de visuele analoge schaal (VAS).
Cardiopulmonale hemodynamica werd uitgevoerd bij 93 patiënten. Tadalafil 40 mg verhoogde het hartminuutvolume (0,6 l/min) en verminderde de pulmonale arteriële bloeddruk (-4,3 mm Hg) en pulmonale vasculaire resistentie (-209dyn.s/cm5) vergeleken met de uitgangswaarde (p<0,05). Echter analyses achteraf toonden aan dat veranderingen van de uitgangswaarde in cardiopulmonale hemodynamische parameters voor de tadalafil 40 mg behandelgroep niet significant verschilden vergeleken met placebo.
Langetermijnbehandeling
357 patiënten van de placebogecontroleerde studie zijn begonnen met een lange termijn extensie studie. Hiervan zijn 311 patiënten behandeld met tadalafil gedurende ten minste 6 maanden en 293 gedurende 1 jaar (mediane blootstelling 365 dagen: variërend van 2 dagen tot 415 dagen). Voor die patiënten voor wie er gegevens zijn is het overlevingspercentage na 1 jaar 96,4%. Daarenboven blijkt de 6 minuten loopafstand en de WHO functionele klasse status stabiel te zijn bij diegenen die gedurende 1 jaar met tadalafil behandeld zijn.
Tadalafil 20 mg gaf na toediening bij gezonde individuen ten opzichte van placebo geen significant verschil in systolische en diastolische bloeddruk bij achteroverliggende houding (gemiddelde maximale afname van respectievelijk 1,6/ 0,8 mm Hg), systolische en diastolische bloeddruk bij staande houding (gemiddelde maximale afname van respectievelijk 0,2/ 4,6 mm Hg) en geen significante verandering in de hartslag.
In een studie waarbij het effect van tadalafil op het gezichtsvermogen werd onderzocht, werd geen verslechtering van kleurdiscriminatie (blauw/groen) gedetecteerd, gebruikmakend van de Farnsworth-Munsell 100 kleurschakeringtest. Deze bevinding is verenigbaar met de lage affiniteit van tadalafil voor PDE6 vergeleken met PDE5. In alle klinische onderzoeken zijn zelden gevallen van veranderingen in kleurdiscriminatie gemeld (<0,1%).
Er zijn drie onderzoeken uitgevoerd bij mannen om het mogelijk effect op de spermatogenese te bepalen van 10 mg (een 6 maanden durende studie) en 20 mg tadalafil (een 6 en een 9 maanden durende studie) dagelijks toegediend. In twee van deze onderzoeken zijn afnamen waargenomen van het aantal spermatozoa en de spermaconcentratie bij behandeling met tadalafil waarbij klinische relevantie onwaarschijnlijk is. Deze effecten werden niet geassocieerd met andere veranderingen in parameters zoals motiliteit, morfologie en FSH.
Pediatrische patiënten
Pulmonale arteriële hypertensie bij kinderen
In totaal werden 35 pediatrische patiënten met een leeftijd van 6 tot < 18 jaar met PAH aanvullend behandeld in een onderzoek (H6D-MC-LVHV) van 2 termijnen (in aanvulling op de huidige endotheline-receptorantagonist van de patiënt) om de werkzaamheid, veiligheid en farmacokinetiek van tadalafil te beoordelen. In de dubbelblinde termijn van 6 maanden (termijn 1) kregen 17 patiënten tadalafil en 18 patiënten kregen placebo.
De dosering tadalafil werd toegediend op basis van het gewicht van de patiënt tijdens het screeningsbezoek. De meerderheid van de patiënten (25 [71,4%]) was ≥ 40 kg en kreeg 40 mg, en de overige patiënten (10 [28,6%]) wogen ≥ 25 kg tot < 40 kg en kregen 20 mg. Er waren 16 mannelijke en 19 vrouwelijke patiënten in dit onderzoek; de gemiddelde leeftijd voor de totale populatie was 14,2 jaar (variërend van 6,2 tot 17,9 jaar). Er waren geen patiënten met een leeftijd van < 6 jaar ingeschreven in het onderzoek. Oorzaken van pulmonale arteriële hypertensie waren overwegend IPAH (74,3%) en PAH geassocieerd met aanhoudende of terugkerende pulmonale hypertensie na herstel van een aangeboren systemische shunt die leidde tot een pulmonale shunt (25,7%). De meerderheid van de patiënten behoorde tot WHO functionele klasse II (80%).
Het primaire doel van termijn 1 was om de werkzaamheid van tadalafil te beoordelen in vergelijking met placebo bij het verbeteren van 6MWD (loopafstand in 6 minuten) vanaf baseline tot week 24, zoals beoordeeld bij patiënten ≥ 6 tot < 18 jaar die ontwikkelingsbekwaam waren om een 6-minuten loop (6MW)-test uit te voeren. Voor de primaire analyse (MMRM) was de LS gemiddelde (standaardfout: SE) verandering van baseline tot 24 weken in 6MWD 60 meter (SE: 20,4) voor tadalafil en 37 meter (SE: 20,8) voor placebo.
Daarnaast werd bij pediatrische patiënten met een leeftijd van ≥ 2 jaar tot < 18 jaar met PAH ook een blootstellingsrespons (ER, exposure-response) model gebruikt om de 6MWD te voorspellen. Dit was gebaseerd op de blootstelling van pediatrische patiënten na 20 of 40 mg dagelijkse doseringen die bepaald zijn met behulp van een populatiefarmacokinetisch model en een geaccepteerd ER-model voor volwassenen (H6D-MC-LVGY). Het model toonde gelijkenis van respons tussen de door het model voorspelde en de daadwerkelijk waargenomen 6MWD bij pediatrische patiënten met een leeftijd van 6 tot < 18 jaar in het onderzoek H6D-MC-LVHV.
Er waren geen bevestigde gevallen van klinische verslechtering in beide behandelingsgroepen tijdens termijn 1. Het percentage patiënten met verbetering in functionele WHO-klasse van baseline tot week 24 was 40% in de tadalafilgroep vergeleken met 20% in de placebogroep. Daarnaast werd er ook een positieve trend van potentiële werkzaamheid waargenomen in de tadalafil groep in vergelijking met de placebogroep in metingen, zoals NT-Pro-BNP (behandelingsverschil: -127,4; 95%-BI; -247,05 tot -7,80), echocardiografische parameters (TAPSE: behandelingsverschil 0,43; 95%-BI; 0,14 tot 0,71;
linkerventrikel EI-systolisch: behandelingsverschil -0,40; 95%-BI; -0,87 tot 0,07; linkerventrikel EI-diastolisch: behandelingsverschil -0,17; 95%-BI; -0,43 tot 0,09; 2 patiënten met gemelde pericardiale effusie uit de placebogroep en geen uit de tadalafil groep), en CGI-I (verbeterd in tadalafil 64,3%, placebo 46,7%).
Langetermijn extensiegegevens
In totaal gingen 32 patiënten uit het placebo-gecontroleerde onderzoek (H6D-MC-LVHV) de open-label extensietermijn van 2 jaar in (termijn 2), waarbij alle patiënten tadalafil kregen in de juiste gewichtscohort-gerelateerde dosering. Het primaire doel van termijn 2 was om de veiligheid van tadalafil op langetermijn te beoordelen.
In totaal hebben 26 patiënten de follow-up voltooid. Er zijn geen nieuwe veiligheidsmeldingen waargenomen gedurende deze periode. Vijf patiënten ervoeren klinische verslechtering; 1 had nieuwe syncope, 2 hadden een verhoging van de endotheel-receptorantagonist dosering, 1 had een toevoeging van nieuwe gelijktijdige therapie specifiek voor PAH en 1 werd opgenomen in het ziekenhuis vanwege PAH-progressie. WHO-functionele klasse werd gehandhaafd of verbeterd bij de meeste patiënten aan het einde van termijn 2.
Farmacodynamische effecten bij kinderen met een leeftijd van < 6 jaar
Vanwege beperkte beschikbaarheid van farmacodynamische uitkomsten en het ontbreken van een geschikt en goedgekeurd klinisch eindpunt bij kinderen jonger dan 6 jaar wordt de werkzaamheid in deze populatie geëxtrapoleerd op basis van vergelijking van de blootstelling met die van de doseringen zoals die effectief zijn bij volwassenen.
De dosering en werkzaamheid van tadalafil zijn niet vastgesteld voor kinderen jonger dan 2 jaar.
Duchenne spierdystrofie
Er is één onderzoek uitgevoerd bij patiënten met Duchenne spierdystrofie (DMD), waarin geen bewijs van werkzaamheid werd aangetoond. Het gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde, parallelle, 3-armig onderzoek van tadalafil werd uitgevoerd bij 331 jongens van 7 – 14 jaar met DMD, die tegelijkertijd behandeld werden met corticosteroïden. Het onderzoek behelsde een 48 weken durende dubbelblind periode waarin patiënten werden gerandomiseerd op dagelijks tadalafil 0,3 mg/kg, tadalafil 0,6 mg/kg of placebo. Tadalafil vertraagde niet de afname in loopafstand, zoals gemeten door het primaire 6 minuten loopafstand (6MWD) eindpunt: de least squares (LS) gemiddelde verandering in 6MWD in week 48 was -51,0 m in de placebogroep, vergeleken met -64,7 m in de tadalafil 0,3 mg/kg-groep (p=0,307) en -59,1 m in de tadalafil 0,6 mg.kg-groep (p = 0,538). Bovendien was er geen bewijs van werkzaamheid in een van de secundaire analyses die in dit onderzoek zijn uitgevoerd. De overall veiligheidsresultaten uit dit onderzoek waren in het algemeen consistent met het bekende veiligheidsprofiel van tadalafil en met de bijwerkingen (AE’s) zoals verwacht bij pediatrische DMD patiënten die corticosteroïden krijgen.
Het Europees Geneesmiddelenbureau heeft besloten tot uitstel van de verplichting voor de fabrikant om de resultaten in te dienen van onderzoek met het referentiegeneesmiddel dat tadalafil bevat in alle subgroepen van pediatrische patiënten bij de behandeling van erectiestoornissen (zie rubriek 4.2 voor informatie over pediatrisch gebruik).
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Absorptie
Tadalafil wordt gemakkelijk opgenomen na orale toediening en de gemiddelde maximale waargenomen plasmaconcentratie (Cmax) wordt bereikt na een mediane tijd van 4 uur na toediening. Farmacokinetische onderzoeken hebben aangetoond dat tabletten en orale suspensie van tadalafil bio-equivalent zijn op basis van AUC (0-∞). De absolute biologische beschikbaarheid van tadalafil na orale toediening is niet bepaald.
De snelheid en mate van absorptie van tadalafil filmomhulde tabletten worden niet door voedsel beïnvloed, dus kan tadalafil met of zonder voedsel worden ingenomen. Het effect van voedsel op de snelheid en mate van absorptie van tadalafil orale suspensie is niet onderzocht; daarom moet tadalafil suspensie minstens 1 uur vóór of 2 uur na een maaltijd op een lege maag worden gebruikt. Het tijdstip van inname (‘s morgens versus ’s avonds na eenmalige toediening van 10 mg) had geen klinisch relevante effecten op de snelheid en mate van absorptie. Bij het toedienen van tadalafil aan kinderen in klinische onderzoeken en postmarketingonderzoeken werd er geen rekening gehouden met voedsel; er werden geen veiligheidsproblemen geconstateerd.
Distributie
Het gemiddelde distributievolume is ongeveer 77 l bij steady state, wat op distributie van tadalafil in de weefsels duidt. Bij therapeutische concentraties wordt 94% van tadalafil in plasma gebonden aan eiwitten. De eiwitbinding wordt niet beïnvloed door een nierinsufficiëntie.
Minder dan 0,0005% van de toegediende dosis is aangetroffen in het zaad van gezonde proefpersonen.
Biotransformatie
Tadalafil wordt voornamelijk door de cytochroom P450 (CYP) 3A4-isovorm gemetaboliseerd. De belangrijkste circulerende metaboliet is de methylcathecholglucuronide. Deze metaboliet is ten minste 13.000 maal minder potent voor PDE5 dan tadalafil. Het is daarom niet te verwachten dat de metaboliet klinisch actief is bij de waargenomen concentraties ervan.
Eliminatie
De gemiddelde orale klaring van tadalafil is 3,4 l/uur bij steady state en de gemiddelde terminale halfwaardetijd is 16 uur bij gezonde proefpersonen.
Tadalafil wordt voornamelijk uitgescheiden als inactieve metabolieten, voornamelijk via de feces (circa 61% van de dosis) en in mindere mate via de urine (circa 36% van de dosis).
Lineariteit/non-lineariteit
De farmacokinetiek van tadalafil bij gezonde proefpersonen is lineair wat betreft tijd en dosis. In een dosisbereik van 2,5 tot 20 mg neemt bij gezonde proefpersonen de blootstelling (AUC) aan tadalafil proportioneel toe met de dosis. Tussen 20 mg en 40 mg wordt een minder dan proportionele toename van de blootstelling gezien. Bij toediening van 20 mg en 40 mg tadalafil eenmaal daags worden steady-state plasmaconcentraties binnen 5 dagen bereikt en de blootstelling is ongeveer 1,5 maal die van na een enkelvoudige dosis.
Populatiefarmacokinetiek
De met een populatiebenadering vastgestelde farmacokinetiek bij patiënten met een erectiestoornis is vergelijkbaar met die van proefpersonen zonder erectiestoornis.
Bij patiënten met pulmonale hypertensie die niet gelijktijdig bosentan kregen, was de gemiddelde tadalafil-blootstelling bij steady state na 40 mg 26% hoger vergeleken met die bij gezonde vrijwilligers. Er waren geen klinisch relevante verschillen in Cmax vergeleken met gezonde vrijwilligers. De resultaten duiden op een lagere klaring van tadalafil bij patiënten met pulmonale hypertensie vergeleken met gezonde vrijwilligers.
Bijzondere patiëntencategorieën
Ouderen
Gezonde oudere proefpersonen (65 jaar en ouder) hadden een verminderde orale klaring van tadalafil, resulterend in een 25% hogere blootstelling (AUC) na een dosis van 10 mg ten opzichte van gezonde proefpersonen met een leeftijd van 19 tot 45 jaar. Dit leeftijdseffect is niet klinisch significant en rechtvaardigt geen dosisaanpassing.
Nierinsufficiëntie
In klinisch-farmacologische onderzoeken waarbij een enkelvoudige dosis tadalafil (5 tot 20 mg) werd gebruikt, verdubbelde de blootstelling (AUC) aan tadalafil ongeveer bij proefpersonen met een lichte (creatineklaring 51 tot 80 ml/min) of matige (creatineklaring 31 tot 50 ml/min) nierinsufficiëntie en bij proefpersonen met nierfalen in het eindstadium die gedialyseerd werden. Bij hemodialysepatiënten was de Cmax 41% hoger dan de Cmax waargenomen bij gezonde proefpersonen. Hemodialyse levert een verwaarloosbare bijdrage aan de eliminatie van tadalafil.
Vanwege een toegenomen blootstelling aan tadalafil (AUC), beperkte klinische ervaring en de onmogelijkheid de klaring door dialyse te beïnvloeden, wordt tadalafil niet aanbevolen voor patiënten met ernstige nierinsufficiëntie.
Leverinsufficiëntie
De blootstelling (AUC) aan tadalafil bij proefpersonen met een lichte of matige leverinsufficiëntie (Child-Pugh klasse A en B) is vergelijkbaar met de blootstelling bij gezonde proefpersonen wanneer een dosis van 10 mg wordt toegediend.
Er zijn beperkte klinische gegevens over de veiligheid van tadalafil bij patiënten met ernstige leverinsufficiëntie (Child-Pugh klasse C). Als tadalafil wordt voorgeschreven, moet een zorgvuldige individuele evaluatie van de voordelen en de risico’s worden uitgevoerd door de voorschrijvend arts. Er zijn geen gegevens beschikbaar over de toediening van tadalafil in doses hoger dan 10 mg aan patiënten met een leverinsufficiëntie. Er zijn geen gegevens beschikbaar over de toediening van tadalafil eenmaal daags aan patiënten met een leverinsufficiëntie.
Patiënten met ernstige levercirrose (Child-Pugh klasse C) zijn niet onderzocht en daarom wordt toediening van tadalafil aan deze patiënten niet aanbevolen.
Patiënten met diabetes
De blootstelling (AUC) aan tadalafil bij patiënten met diabetes was gemiddeld 19% lager dan de AUC-waarde bij gezonde individuen na een dosis van 10 mg. Dit verschil in blootstelling rechtvaardigt geen doseringsaanpassingen.
Ras
Farmacokinetische onderzoeken hebben proefpersonen en patiënten van verschillende etnische groepen omvat en er zijn geen verschillen in typerende blootstelling aan tadalafil geïdentificeerd.
Geslacht
Bij gezonde vrouwelijke en mannelijke individuen zijn na enkelvoudige en meervoudige doses van tadalafil geen klinisch relevante verschillen in blootstelling waargenomen. Een dosisaanpassing is niet noodzakelijk.
Pediatrische patiënten
Op basis van gegevens van 36 pediatrische patiënten met een leeftijd van 2 tot < 18 jaar met PAH had het lichaamsgewicht geen invloed op de klaring van tadalafil; de AUC-waarden bij alle pediatrische gewichtsgroepen zijn vergelijkbaar met die bij volwassen patiënten bij dezelfde dosering. Lichaamsgewicht bleek te voorspellen wat de piekblootstelling bij kinderen was; vanwege dit gewichtseffect is de dosering 20 mg per dag voor pediatrische patiënten ≥ 2 jaar en met een gewicht van < 40 kg, en zal de Cmax naar verwachting vergelijkbaar zijn met die van pediatrische patiënten ≥ 40 kg die 40 mg per dag innemen. De tmax van de tabletformulering werd geschat op ongeveer 4 uur en was onafhankelijk van het lichaamsgewicht. De halfwaardetijd van tadalafil werd geschat op 13,6 tot 24,2 uur voor een bereik van 10 tot 80 kg in lichaamsgewicht en vertoonde geen klinisch relevante verschillen.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Niet-klinische gegevens duiden niet op een speciaal risico voor mensen. Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit, carcinogeen potentieel en reproductietoxiciteit.
Er was geen bewijs voor teratogeniteit, embryotoxiciteit of fetotoxiciteit bij ratten of muizen die tot 1000 mg/kg/dag tadalafil kregen. Bij een prenatale en postnatale ontwikkelingsstudie bij ratten bedroeg de dosis waarbij geen effect werd waargenomen 30 mg/kg/dag. Bij de zwangere rat was de AUC voor berekend vrije werkzame stof bij deze dosis ongeveer 18 maal de menselijke AUC bij een dosis van 20 mg.
Er werd geen vermindering van de fertiliteit van mannelijke en vrouwelijke ratten waargenomen. Bij honden die gedurende 6 tot 12 maanden dagelijks tadalafil in doses van 25 mg/kg/dag (resulterend in ten minste een driemaal hogere blootstelling [bereik 3,7 - 18,6] dan gezien wordt bij mensen na een enkele dosis van 20 mg) en hoger kregen, werd regressie van het epitheel van de tubulus seminiferis geconstateerd, wat bij enkele honden resulteerde in een afname van de spermatogenese. Zie ook rubriek 5.1.
6. FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Tabletkern:
Lactosemonohydraat
Natriumlaurylsulfaat
Povidon K-12
Crospovidon (Type B)
Natriumstearylfumaraat
Filmomhulling:
Polyvinylalcohol (E 1203)
Macrogol 3350 (E 1521)
Titaniumdioxide (E 171)
Talk
Geel ijzeroxide (E 172)
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
2,5 mg filmomhulde tabletten (Aluminium/OPA/aluminium/PVC of PVC/ACLAR/PVdC/PVC KPMAX-aluminium blisters):
2 jaar
2,5 mg filmomhulde tabletten (PVC/ACLAR/PVC-aluminium blisters):
3 jaar
5 mg, 10 mg en 20 mg filmomhulde tabletten (Aluminium/OPA/aluminium/PVC of PVC/ACLAR/PVC-aluminium of PVC/ACLAR/PVdC/PVC KPMAX-aluminium blisters of PVC/PVdC-aluminium blisterverpakkingen:
3 jaar
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Voor dit geneesmiddel zijn er geen speciale bewaarcondities.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
De filmomhulde tabletten zijn verpakt in Aluminium/OPA/aluminium/PVC blisterverpakkingen of PVC/ACLAR/PVC-aluminium blisterverpakkingen of PVC/ACLAR/PVdC/PVC/aluminium KPMAX-blisterverpakkingen of PVC/PVdC-aluminium blisterverpakkingen (alleen voor 5 mg, 10 mg en 20 mg filmomhulde tabletten) en verpakt in een kartonnen doos.
Verpakkingsgrootten:
Tadalafil Sandoz 2,5 mg
28x1 filmomhulde tabletten.
Tadalafil Sandoz 5 mg
14x1, 24x1, 28x1, 84x1 filmomhulde tabletten.
Tadalafil Sandoz 10 mg
4x1, 12x1, 24x1 filmomhulde tabletten.
Tadalafil Sandoz 20 mg
4x1, 8x1, 12x1, 24x1, 56x1 filmomhulde tabletten.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
Al het ongebruikte geneesmiddel of afvalmateriaal dient in overeenstemming met lokale voorschriften te worden vernietigd.
7. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Sandoz B.V.
Hospitaaldreef 29
1315 RC Almere
Nederland
8. NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
RVG 118129
RVG 118131
RVG 118132
RVG 118133
9. DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/VERLENGING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste verlening van de vergunning: 15 februari 2017
Datum van laatste verlening: 10 november 2021.
10. DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
Laatste gedeeltelijke wijziging betreft rubrieken 6.3 en 6.5: 5 mei 2024
