SmPC (samenvatting van de productkenmerken) - Orkambi
Orkambi 100 mg/125 mg filmomhulde tablettenOrkambi 200 mg/125 mg filmomhulde tabletten
1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Orkambi 100 mg/125 mg filmomhulde tabletten
Orkambi 200 mg/125 mg filmomhulde tabletten
2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Orkambi 100 mg/125 mg filmomhulde tabletten
Elke filmomhulde tablet bevat 100 mg lumacaftor en 125 mg ivacaftor.
Orkambi 200 mg/125 mg filmomhulde tabletten
Elke filmomhulde tablet bevat 200 mg lumacaftor en 125 mg ivacaftor.
Voor de volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3. FARMACEUTISCHE VORM
Filmomhulde tablet (tablet)
Orkambi 100 mg/125 mg filmomhulde tabletten
Orkambi 200 mg/125 mg filmomhulde tabletten
4. KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Orkambi-tabletten zijn geïndiceerd voor de behandeling van cystische fibrose (CF) bij patiënten van 6 jaar en ouder die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het cystic fibrosis transmembrane conductance regulator (CFTR)-gen (zie rubriek 4.2, 4.4 en 5.1).
4.2 Dosering en wijze van toediening
Orkambi dient uitsluitend te worden voorgeschreven door artsen met ervaring in de behandeling van CF. Wanneer het genotype van de patiënt niet bekend is, dient een accurate en gevalideerde genotyperingsmethode te worden uitgevoerd om de aanwezigheid van de F508del-mutatie op beide allelen van het CFTR-gen te bevestigen.
Dosering
Tabel 1: Doseringsaanbevelingen bij patiënten van 6 jaar en ouder
| Leeftijd | Sterkte | Dosis (elke 12 uur) | |
| Ochtend | Avond | ||
| 6 tot < 12 jaar | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor | 2 tabletten | 2 tabletten |
| 12 jaar en ouder | 200 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor | 2 tabletten | 2 tabletten |
Patiënten kunnen op elke dag van de week met de behandeling starten.
Dit geneesmiddel dient te worden ingenomen met vetbevattend voedsel. Net vóór of net na het innemen moet een vetbevattende maaltijd of snack worden gegeten (zie rubriek 5.2).
Vergeten dosis
Als er minder dan 6 uur zijn verstreken na het tijdstip van de vergeten dosis, moet deze dosis met vetbevattend voedsel worden ingenomen. Als er meer dan 6 uur zijn verstreken, moet de patiënt de instructie krijgen om te wachten tot de volgende geplande dosis. Er mag geen dubbele dosis worden ingenomen om een vergeten dosis in te halen.
Gelijktijdig gebruik van CYP3A-remmers
Wanneer met CYP3A-remmers wordt gestart bij patiënten die op dat moment Orkambi innemen, is er geen dosisaanpassing nodig. Wanneer echter met de behandeling wordt gestart bij patiënten die krachtige CYP3A-remmers innemen, moet de dosis tijdens de eerste week van de behandeling verlaagd worden tot één tablet per dag vanwege het inductie-effect van lumacaftor bij steady-state. Na deze periode dient de aanbevolen dagelijkse dosis te worden ingenomen (zie Tabel 2).
Tabel 2: Opstarten van de behandeling bij patiënten die sterke CYP3A-remmers innemen
| Leeftijd | Sterkte | Week 1 van de behandeling | Week 2 en daarna |
| 6 tot < 12 jaar | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor | 1 tablet per dag | Vanaf dag 8 moet de dosis gelijk zijn aan de aanbevolen dagelijkse dosis |
| 12 jaar en ouder | 200 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor |
Wanneer de behandeling gedurende meer dan één week wordt onderbroken en vervolgens wordt hervat bij gelijktijdig innemen van krachtige CYP3A-remmers, moet de dosis verlaagd worden tot één tablet per dag gedurende de eerste week na het hervatten van de behandeling (zie Tabel 2). Na deze periode dient de aanbevolen dagelijkse dosis te worden ingenomen (zie rubriek 4.5).
Speciale populaties
Nierfunctiestoornis
Voor patiënten met een lichte tot matige nierfunctiestoornis is geen dosisaanpassing nodig. Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met een ernstige nierfunctiestoornis (creatinineklaring minder dan of gelijk aan 30 ml/min) of terminale nierinsufficiëntie (zie rubriek 4.4 en 5.2).
Leverfunctiestoornis
Voor patiënten met een lichte leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse A) is geen dosisaanpassing nodig. Voor patiënten met een matige leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse B) wordt een dosisverlaging aanbevolen.
Er is geen ervaring met het gebruik van het geneesmiddel bij patiënten met een ernstige leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse C), maar de blootstelling is naar verwachting hoger dan bij patiënten met een matige leverfunctiestoornis. Na afweging van de risico’s en voordelen van de behandeling dient Orkambi daarom met voorzichtigheid te worden gebruikt bij patiënten met een ernstige leverfunctiestoornis, met een verlaagde dosis (zie rubriek 4.4, 4.8 en 5.2).
Zie Tabel 3 voor dosisaanpassingen voor patiënten met een matige of ernstige leverfunctiestoornis.
Tabel 3: Aanbevolen dosisaanpassingen voor patiënten met een matige of ernstige leverfunctiestoornis
| Leeftijd | Sterkte | Totale dagelijkse dosis | |||
Matig (Child-Pugh-klasse B) | Ernstig (Child-Pugh-klasse C) | ||||
| Ochtend | Avond | Ochtend | Avond | ||
| 6 tot < 12 jaar | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor | 2 tabletten | 1 tablet | 1 tablet of minder vaak* | 1 tablet of minder vaak* |
| 12 jaar en ouder | 200 mg lumacaftor /125 mg ivacaftor | ||||
* Het doseringsinterval moet worden aangepast in overeenstemming met de klinische respons en de verdraagbaarheid; de frequentie kan worden verlaagd voor zowel de ochtenddosis als de avonddosis.
Pediatrische patiënten
De veiligheid en werkzaamheid van Orkambi bij kinderen jonger dan 1 jaar zijn nog niet vastgesteld. Er zijn geen gegevens beschikbaar.
Wijze van toediening
Voor oraal gebruik.
Patiënten moeten de instructie krijgen om de tabletten in hun geheel door te slikken. Patiënten mogen de tabletten niet kauwen, breken of oplossen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor de werkzame stoffen of voor een van de in rubriek 6.1 vermelde hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Patiënten met CF die heterozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
Lumacaftor/ivacaftor is niet werkzaam bij patiënten met CF die de F508del-mutatie op één allel hebben en die een tweede allel hebben met een mutatie die naar verwachting tot een gebrek aan CFTR-productie leidt of een CFTR dat in vitro niet op ivacaftor reageert (zie rubriek 5.1).
Patiënten met CF die een ‘gating’-(klasse-III-)mutatie in het CFTR-gen hebben
Lumacaftor/ivacaftor is niet onderzocht bij patiënten met CF die op één allel een ‘gating’-(klasse-III-)mutatie in het CFTR-gen hebben, ongeacht of zij de F508del-mutatie op het andere allel hebben. Aangezien de blootstelling aan ivacaftor zeer aanzienlijk verlaagd is bij toediening in combinatie met lumacaftor, mag lumacaftor/ivacaftor niet bij deze patiënten worden gebruikt.
Respiratoire bijwerkingen
Respiratoire bijwerkingen (bijv. Ongemak op de borst, dyspneu, bronchospasme en abnormale ademhaling) kwamen vaker voor tijdens het opstarten van de behandeling met lumacaftor/ivacaftor. Ernstige respiratoire voorvallen werden vaker gezien bij patiënten met een procent voorspeld geforceerd expiratoir volume in 1 seconde (ppFEV1) < 40 en kunnen tot stopzetting van het geneesmiddel leiden. De klinische ervaring bij patiënten met een ppFEV1 < 40 is beperkt en aanvullende controle van deze patiënten tijdens het opstarten van de behandeling wordt aanbevolen (zie rubriek 4.8). Na het opstarten van lumacaftor/ivacaftor is bij sommige patiënten ook een tijdelijke daling in FEV1 waargenomen. Er is geen ervaring met het opstarten van de behandeling met lumacaftor/ivacaftor bij patiënten met pulmonale exacerbatie en het is niet raadzaam om de behandeling op te starten bij patiënten met pulmonale exacerbatie.
Effect op bloeddruk
Bij sommige patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld, is een verhoogde bloeddruk waargenomen. De bloeddruk moet bij alle patiënten tijdens de behandeling periodiek worden gecontroleerd (zie rubriek 4.8).
Verhoogde transaminasen en leverletsel
Bij patiënten met CF kunnen er afwijkingen in de leverfunctie, waaronder gevorderde leverziekte, aanwezig zijn. Bij patiënten met gevorderde leverziekte is een verslechtering van de leverfunctie gemeld. Decompensatie van de leverfunctie, waaronder leverfalen met de dood als gevolg, is gemeld bij CF-patiënten met vooraf bestaande cirrose met portale hypertensie die lumacaftor/ivacaftor kregen. Gevallen van leverfalen waarvoor een transplantatie nodig was, zijn gemeld in de eerste 6 maanden van de behandeling bij patiënten met en zonder reeds bestaande gevorderde leverziekte die behandeld werden met andere CFTR-modulatoren.
Lumacaftor/ivacaftor dient met voorzichtigheid te worden gebruikt bij patiënten met gevorderde leverziekte, en alleen als wordt verwacht dat de voordelen opwegen tegen de risico’s. Als lumacaftor/ivacaftor bij deze patiënten wordt gebruikt, moeten zij na het opstarten van de behandeling zorgvuldig worden gecontroleerd en moet de dosis worden verlaagd (zie rubriek 4.2, 4.8 en 5.2).
Bij patiënten met CF die lumacaftor/ivacaftor kregen, zijn verhoogde transaminasen vaak gemeld. In sommige gevallen werden deze verhogingen in verband gebracht met gelijktijdige verhogingen in het totale serumbilirubine. Verhogingen in transaminasen zijn vaker waargenomen bij pediatrische patiënten dan bij volwassen patiënten (zie rubriek 4.8).
Omdat een verband met leverletsel niet kan worden uitgesloten, wordt aanbevolen om leverfunctietests (ALAT, ASAT en bilirubine) uit te voeren voordat met lumacaftor/ivacaftor wordt gestart, elke 3 maanden tijdens het eerste jaar van de behandeling en vervolgens jaarlijks. Voor patiënten met een voorgeschiedenis van verhogingen in ALAT, ASAT of bilirubine, moeten frequentere controles worden overwogen.
De behandeling moet worden onderbroken en transaminasen in serum en het totaalbilirubine moeten meteen worden gemeten indien er klinische tekenen of symptomen van leverletsel ontstaan. Onderbreek de toediening bij ALAT of ASAT > 5 x de bovengrens van normaal (ULN), of ALAT of ASAT > 3 x ULN met totaalbilirubine > 2 x ULN en/of klinische geelzucht. Controleer de laboratoriumonderzoeken zorgvuldig totdat de afwijkingen verdwenen zijn. Er moet een grondig onderzoek naar mogelijke oorzaken worden uitgevoerd en patiënten moeten zorgvuldig gecontroleerd worden op klinische progressie. Weeg nadat de verhogingen zijn verdwenen de voordelen en risico’s van hervatting van de behandeling tegen elkaar af (zie rubriek 4.2, 4.8 en 5.2). Patiënten die de behandeling na onderbreking hervatten, moeten zorgvuldig worden gecontroleerd.
Depressie
Depressie (waaronder zelfmoordgedachten en zelfmoordpoging) is gemeld bij patiënten die werden behandeld met lumacaftor/ivacaftor, waarbij dit doorgaans optrad binnen drie maanden na aanvang van de behandeling, en bij patiënten met een voorgeschiedenis van psychische stoornissen (zie rubriek 4.8). In sommige gevallen werd een verbetering van het symptoom gemeld na dosisverlaging of stopzetten van de behandeling. Patiënten (en zorgverleners) moeten attent worden gemaakt op de noodzaak van monitoring van zwaarmoedige stemming, zelfmoordgedachten, ongebruikelijke veranderingen in gedrag, angst of insomnia en dat ze onmiddellijk medisch advies moeten inwinnen als deze symptomen optreden.
Interacties met geneesmiddelen
Substraten van CYP3A
Lumacaftor is een krachtige inductor van CYP3A. Gelijktijdige toediening met gevoelige CYP3A-substraten of CYP3A-substraten met een smalle therapeutische index wordt niet aanbevolen (zie rubriek 4.5).
Hormonale anticonceptiva, waaronder orale, injecteerbare, transdermale en implanteerbare anticonceptiva, zijn niet betrouwbaar als effectieve anticonceptiemethode bij gelijktijdige toediening met Orkambi (zie rubriek 4.5).
Krachtige CYP3A-inductoren
Ivacaftor is een substraat van CYP3A4 en CYP3A5. Gelijktijdige toediening met krachtige CYP3A-inductoren (bijv. Rifampicine, sint-janskruid [Hypericum perforatum]) wordt daarom niet aanbevolen (zie rubriek 4.5).
Nierfunctiestoornis
Voorzichtigheid is geboden wanneer lumacaftor/ivacaftor wordt gebruikt bij patiënten met een ernstige nierfunctiestoornis of terminale nierinsufficiëntie (zie rubriek 4.2 en 5.2).
Cataract
Bij pediatrische patiënten die met lumacaftor/ivacaftor en ivacaftor in monotherapie werden behandeld, zijn er gevallen van niet-congenitale vertroebeling van de ooglens zonder impact op het gezichtsvermogen gemeld. Hoewel er in sommige gevallen andere risicofactoren aanwezig waren (zoals gebruik van corticosteroïden en blootstelling aan bestraling) kan een mogelijk risico, toe te schrijven aan ivacaftor, niet worden uitgesloten (zie rubriek 5.3). Bij pediatrische patiënten die de behandeling met lumacaftor/ivacaftor starten, wordt oogonderzoek vóór en tijdens de behandeling aanbevolen.
Patiënten na orgaantransplantatie
Lumacaftor/ivacaftor is niet onderzocht bij patiënten met CF die een orgaantransplantatie hebben ondergaan. Daarom wordt het gebruik niet aanbevolen bij transplantatiepatiënten. Zie rubriek 4.5 voor interacties met immunosuppressiva.
Natriumgehalte
Dit geneesmiddel bevat minder dan 1 mmol natrium (23 mg) per dosis, dat wil zeggen dat het in wezen ‘natriumvrij’ is.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Op basis van de blootstelling en de vermelde doses wordt het interactieprofiel als hetzelfde beschouwd voor alle sterktes en farmaceutische vormen.
Lumacaftor is een krachtige inductor van CYP3A en ivacaftor is een zwakke remmer van CYP3A indien toegediend als monotherapie. Bij gelijktijdige toediening kunnen andere geneesmiddelen invloed hebben op lumacaftor/ivacaftor terwijl lumacaftor/ivacaftor ook invloed kan hebben op andere geneesmiddelen.
Andere geneesmiddelen die effect kunnen hebben op lumacaftor/ivacaftor
Remmers van CYP3A
Gelijktijdige toediening van lumacaftor/ivacaftor met itraconazol, een krachtige CYP3A-remmer, had geen effect op de blootstelling aan lumacaftor, maar verhoogde de blootstelling aan ivacaftor 4,3 maal. Vanwege het inductie-effect van lumacaftor op CYP3A bij steady-state, wordt verwacht dat de netto blootstelling aan ivacaftor bij gelijktijdige toediening met een CYP3A-remmer niet hoger is dan die zonder toediening van lumacaftor bij een dosis van 150 mg elke 12 uur, de goedgekeurde dosis ivacaftor voor monotherapie.
Wanneer met CYP3A-remmers wordt gestart bij patiënten die op dat moment lumacaftor/ivacaftor innemen, is er geen dosisaanpassing nodig. Wanneer echter met lumacaftor/ivacaftor wordt gestart bij patiënten die krachtige CYP3A-remmers innemen, moet de dosis worden aangepast (zie rubriek 4.2 en 4.4).
Bij gebruik met matige of zwakke CYP3A-remmers wordt geen dosisaanpassing aanbevolen.
Inductoren van CYP3A
Gelijktijdige toediening van lumacaftor/ivacaftor met rifampicine, een krachtige CYP3A-inductor, had een minimaal effect op de blootstelling aan lumacaftor, maar verlaagde de blootstelling aan ivacaftor (AUC) met 57%. Gelijktijdige toediening van lumacaftor/ivacaftor met krachtige CYP3A-inductoren wordt daarom niet aanbevolen (zie rubriek 4.2 en 4.4).
Bij gebruik met matige of zwakke CYP3A-inductoren wordt geen dosisaanpassing aanbevolen.
Andere geneesmiddelen waarop lumacaftor/ivacaftor effect kan hebben
CYP3A-substraten
Lumacaftor is een krachtige inductor van CYP3A. Ivacaftor is een zwakke remmer van CYP3A bij toediening als monotherapie. Het netto effect van behandeling met lumacaftor/ivacaftor is naar verwachting een sterke CYP3A-inductie. Daarom kan gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met CYP3A-substraten de blootstelling aan deze substraten verlagen (zie rubriek 4.4).
P-gp-substraten
In-vitro-onderzoeken hebben aangetoond dat lumacaftor zowel een remmend als een inducerend effect op P-gp kan hebben. Bovendien heeft een klinisch onderzoek met ivacaftor in monotherapie aangetoond dat ivacaftor een zwakke remmer van P-gp is. Daarom kan gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met P-gp-substraten (bijv. Digoxine) de blootstelling aan deze substraten veranderen.
CYP2B6- en CYP2C-substraten
Interactie met CYP2B6- en CYP2C-substraten is niet in vivo onderzocht. In-vitro-onderzoeken geven aan dat lumacaftor CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9 en CYP2C19 kan induceren, hoewel in vitro ook een remming van CYP2C8 en CYP2C9 is waargenomen. In-vitro-onderzoeken geven bovendien aan dat ivacaftor CYP2C9 kan remmen. Daarom kan gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor de blootstelling aan CYP2C8- en CYP2C9-substraten veranderen (d.w.z. ofwel verhogen of verminderen), de blootstelling aan CYP2C19-substraten verminderen en de blootstelling aan CYP2B6-substraten aanzienlijk verminderen.
Mogelijke interactie van lumacaftor/ivacaftor met transporteiwitten
In-vitro-experimenten tonen aan dat lumacaftor een substraat is voor het ‘Breast Cancer Resistance Protein’ (BCRP). Gelijktijdige toediening van Orkambi met geneesmiddelen die BCRP remmen, kan de plasmaconcentratie van lumacaftor verhogen. Lumacaftor remt de organische aniontransporteiwitten (OAT) 1 en 3. Lumacaftor en ivacaftor zijn remmers van BCRP. Gelijktijdige toediening van Orkambi met geneesmiddelen die substraten zijn voor OAT1/3 en BCRP-transport kan
| de plasmaconcentratie van dergelijke geneesmiddelen verhogen. Lumacaftor en ivacaftor zijn geen | ||
| remmers van OATP1B1, OATP1B3 en de organische kationtransporteiwitten (OCT) 1 en 2. Ivacaftor | ||
| is geen remmer van | ||
OAT1 en OAT3.
Vastgestelde en andere mogelijk significante interacties
Tabel 4 toont het vastgestelde of voorspelde effect van lumacaftor/ivacaftor op andere geneesmiddelen of het effect van andere geneesmiddelen op lumacaftor/ivacaftor. De informatie gemeld in Tabel 4 is hoofdzakelijk afkomstig van in-vitro-onderzoeken. De aanbevelingen onder “Klinische opmerking” in Tabel 4 zijn gebaseerd op onderzoeken naar interactie, klinische relevantie of voorspelde interacties op basis van eliminatieroutes. De interacties met de meeste klinische relevantie zijn als eerste vermeld.
Tabel 4: Vastgestelde en andere mogelijk significante interacties – dosisaanbevelingen voor gebruik van lumacaftor/ivacaftor met andere geneesmiddelen
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
| Gelijktijdig toegediende geneesmiddelen met de meeste klinische relevantie | ||
| Anti-allergica: | ||
| montelukast | ↔ LUM, IVA | |
↓ montelukast Vanwege de inductie van CYP3A/2C8/2C9 door LUM | Er wordt geen dosisaanpassing voor montelukast aanbevolen. Bij gelijktijdige toediening met lumacaftor/ivacaftor moet gepaste klinische controle worden uitgevoerd. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan montelukast verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| fexofenadine | ↔ LUM, IVA | |
| ↑ of ↓ fexofenadine Vanwege de mogelijke inductie of remming van P-gp | Er kan een dosisaanpassing van fexofenadine nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan fexofenadine wijzigen. | |
| Antibiotica: | ||
| claritromycine, telitromycine | ↔ LUM ↑ IVA Vanwege de remming van CYP3A door claritromycine, telitromycine | Wanneer met claritromycine of telitromycine wordt gestart bij patiënten die op dat moment lumacaftor/ivacaftor innemen, wordt er geen dosisaanpassing van lumacaftor/ivacaftor aanbevolen. |
| ↓ claritromycine, telitromycine | Wanneer met lumacaftor/ivacaftor wordt gestart bij patiënten die op dat moment claritromycine of telitromycine innemen, moet de dosis lumacaftor/ivacaftor worden | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
| Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | verlaagd tot één tablet per dag in de eerste week van de behandeling. Voor deze antibiotica moet een alternatief, zoals azitromycine, worden overwogen. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan claritromycine en telitromycine verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| erytromycine | ↔ LUM ↑ IVA Vanwege de remming van CYP3A door erytromycine | Bij gelijktijdige toediening met erytromycine wordt er geen dosisaanpassing van lumacaftor/ivacaftor aanbevolen. |
↓ erytromycine Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Er moet een alternatief voor erytromycine worden overwogen, bijvoorbeeld azitromycine. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan erytromycine verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| Anticonvulsiva: | ||
carbamazepine, fenobarbital, fenytoïne | ↔ LUM ↓ IVA Vanwege de inductie van CYP3A door deze anticonvulsiva | |
| ↓ carbamazepine, fenobarbital, fenytoïne Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze anticonvulsiva wordt niet aanbevolen. De blootstelling aan ivacaftor en het anticonvulsivum kan aanzienlijk verlaagd zijn, waardoor de werkzaamheid van beide werkzame stoffen kan afnemen. | |
| Antimycotica: | ||
| itraconazol*, ketoconazol, posaconazol, voriconazol | ↔ LUM ↑ IVA Vanwege de remming van CYP3A door deze antimycotica | Wanneer met deze antimycotica wordt gestart bij patiënten die op dat moment lumacaftor/ivacaftor innemen, wordt er geen dosisaanpassing van lumacaftor/ivacaftor aanbevolen. |
↓ itraconazol, ketoconazol, voriconazol Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | De dosis lumacaftor/ivacaftor moet verlaagd worden tot één tablet per dag gedurende de eerste week van de behandeling wanneer met lumacaftor/ivacaftor wordt gestart bij patiënten die op dat moment deze antimycotica innemen. | |
↓ posaconazol Vanwege de inductie van UGT door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze antimycotica wordt niet aanbevolen. Als deze geneesmiddelen noodzakelijk zijn, moeten de patiënten zorgvuldig worden gecontroleerd op de doorbraak van schimmelinfecties. Lumacaftor/ivacaftor | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
| kan de blootstelling aan deze antimycotica verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | ||
| fluconazol | ↔ LUM ↑ IVA Vanwege de remming van CYP3A door fluconazol | Bij gelijktijdige toediening met fluconazol wordt er geen dosisaanpassing van lumacaftor/ivacaftor aanbevolen. |
↓ fluconazol Vanwege het inducerend effect van LUM; fluconazol wordt hoofdzakelijk door renale excretie geklaard als onveranderd geneesmiddel; bij krachtige inductoren is echter een bescheiden vermindering van de blootstelling aan fluconazol waargenomen. | Er is mogelijk een hogere dosis fluconazol nodig om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan fluconazol verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| Anti-inflammatoire middelen: | ||
| ibuprofen | ↔ LUM, IVA | |
↓ ibuprofen Vanwege de inductie van CYP3A/2C8/2C9 door LUM | Er kan een hogere dosis ibuprofen nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan ibuprofen verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| Antimycobacteriële middelen: | ||
| rifabutine, rifampicine*, rifapentine | ↔ LUM ↓ IVA Vanwege de inductie van CYP3A door antimycobacteriële middelen | |
↓ rifabutine Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze antimycobacteriële middelen wordt niet aanbevolen. De blootstelling aan ivacaftor zal verminderd zijn, waardoor de werkzaamheid van lumacaftor/ivacaftor kan afnemen. Er kan een hogere dosis rifabutine nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan rifabutine verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
| ↔ rifampicine, rifapentine | ||
| Benzodiazepines: | ||
| midazolam, triazolam | ↔ LUM, IVA | |
↓ midazolam, triazolam Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze benzodiazepines wordt niet aanbevolen. Lumacaftor/ivacaftor verlaagt de blootstelling aan midazolam en triazolam, waardoor de werkzaamheid ervan afneemt. | |
| Hormonale anticonceptiva: | ||
ethinylestradiol, norethisteron en andere progestagenen | ↓ ethinylestradiol, norethisteron en andere progestagenen Vanwege de inductie van CYP3A/UGT door LUM | Hormonale anticonceptiva, waaronder orale, injecteerbare, transdermale en implanteerbare anticonceptiva, zijn niet betrouwbaar als effectieve anticonceptiemethode bij gelijktijdige toediening met lumacaftor/ivacaftor. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan hormonale anticonceptiva verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. |
| Immunosuppressiva: | ||
ciclosporine, everolimus, sirolimus, tacrolimus (gebruikt na orgaantransplantatie) | ↔ LUM, IVA | |
↓ ciclosporine, everolimus, sirolimus, tacrolimus Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze immunosuppressiva wordt niet aanbevolen. Lumacaftor/ivacaftor verlaagt de blootstelling aan deze immunosuppressiva, waardoor de werkzaamheid van deze immunosuppressiva kan afnemen. Het gebruik van lumacaftor/ivacaftor bij patiënten die een orgaantransplantatie hebben ondergaan is niet onderzocht. | |
| Protonpompremmers: | ||
esomeprazol, lansoprazol, omeprazol | ↔ LUM, IVA | |
↓ esomeprazol, lansoprazol, omeprazol Vanwege de inductie van CYP3A/2C19 door LUM | Er kan een hogere dosis van deze protonpompremmers nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan deze protonpompremmers verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
| Kruidengeneesmiddelen: | ||
sint-janskruid (Hypericum perforatum) | ↔ LUM ↓ IVA Vanwege de inductie van CYP3A door sint-janskruid | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met sint-janskruid wordt niet aanbevolen. De blootstelling aan ivacaftor wordt verminderd, waardoor de werkzaamheid van lumacaftor/ivacaftor kan afnemen. |
| Andere gelijktijdig toegediende geneesmiddelen met klinische relevantie | ||
| Antiaritmica: | ||
| digoxine | ↔ LUM, IVA | |
↑ of ↓ digoxine Vanwege de mogelijke inductie of remming van P-gp | De serumspiegel van digoxine dient gecontroleerd te worden en de dosis dient te worden getitreerd om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan digoxine wijzigen. | |
| Anticoagulantia: | ||
| dabigatran | ↔ LUM, IVA | |
↑ of ↓ dabigatran Vanwege de mogelijke inductie of remming van P-gp | Bij gelijktijdige toediening met lumacaftor/ivacaftor moet gepaste klinische controle worden uitgevoerd. Er kan een dosisaanpassing van dabigatran nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan dabigatran wijzigen. | |
| warfarine | ↔ LUM, IVA | |
↑ of ↓ warfarine Vanwege de mogelijke inductie of remming van CYP2C9 door LUM | Wanneer warfarine samen met lumacaftor/ivacaftor moet worden toegediend, moet de international normalised ratio (INR) worden gecontroleerd. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan warfarine wijzigen. | |
| Antidepressiva: | ||
citalopram, escitalopram, sertraline | ↔ LUM, IVA | |
↓ citalopram, escitalopram, sertraline Vanwege de inductie van CYP3A/2C19 door LUM | Er kan een hogere dosis van deze antidepressiva nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan deze antidepressiva verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| bupropion | ↔ LUM, IVA | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
↓ bupropion Vanwege de inductie van CYP2B6 door LUM | Er kan een hogere dosis bupropion nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan bupropion verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| Systemische corticosteroïden: | ||
| methylprednisolon, prednison | ↔ LUM, IVA | |
↓ methylprednisolon, prednison Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Er kan een hogere dosis van deze systemische corticosteroïden nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan methylprednisolon en prednison verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| H2-blokkers: | ||
| ranitidine | ↔ LUM, IVA | |
↑ of ↓ ranitidine Vanwege de mogelijke inductie of remming van P-gp | Er kan een dosisaanpassing van ranitidine nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan ranitidine wijzigen. | |
| Oraal diabeticum: | ||
| repaglinide | ↔ LUM, IVA | |
↓ repaglinide Vanwege de inductie van CYP3A/2C8 door LUM | Er kan een hogere dosis repaglinide nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan repaglinide verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
Annotatie: ↑ = verhoging, ↓ = verlaging, ↔ = geen verandering; LUM = lumacaftor; IVA = ivacaftor. * Op basis van klinisch onderzoek naar interacties. Alle andere interacties die worden vermeld, zijn op basis van voorspellingen.
Vals-positieve resultaten bij urineonderzoeken op THC
Er zijn meldingen geweest van vals-positieve resultaten bij urineonderzoeken op tetrahydrocannabinol (THC) bij patiënten die Orkambi kregen. Er moet een alternatieve bevestigingsmethode worden overwogen om de resultaten te verifiëren.
Pediatrische patiënten
Onderzoek naar interacties is alleen bij volwassenen uitgevoerd.
4.6 Vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap
Er zijn geen of een beperkte hoeveelheid gegevens (minder dan 300 zwangerschapsuitkomsten) over het gebruik van lumacaftor/ivacaftor bij zwangere vrouwen. De resultaten van dieronderzoek met lumacaftor en ivacaftor duiden niet op directe of indirecte schadelijke effecten wat betreft ontwikkelings- en reproductietoxiciteit, terwijl met ivacaftor alleen effecten werden opgemerkt bij maternaal toxische doses (zie rubriek 5.3). Uit voorzorg heeft het de voorkeur het gebruik van lumacaftor/ivacaftor te vermijden tijdens de zwangerschap, tenzij de klinische toestand van de moeder behandeling met lumacaftor/ivacaftor noodzakelijk maakt.
Borstvoeding
Uit beperkte gegevens blijkt dat ivacaftor en lumacaftor in de moedermelk worden uitgescheiden. Er is onvoldoende informatie over de effecten van lumacaftor/ivacaftor op pasgeborenen/zuigelingen. Er moet worden besloten of borstvoeding moet worden gestaakt of dat behandeling moet worden gestaakt dan wel niet moet worden ingesteld, waarbij het voordeel van borstvoeding voor het kind en het voordeel van behandeling voor de vrouw in overweging moeten worden genomen.
Vruchtbaarheid
Er zijn geen gegevens van mensen beschikbaar over de effecten van lumacaftor en/of ivacaftor op de vruchtbaarheid. Lumacaftor had geen effecten op vruchtbaarheids- en reproductieve prestatie-indexen bij mannelijke en vrouwelijke ratten. Ivacaftor verlaagde de vruchtbaarheids- en reproductieve prestatie-indexen bij mannelijke en vrouwelijke ratten (zie rubriek 5.3).
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Ivacaftor, een van de werkzame stoffen in Orkambi, heeft geringe invloed op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen. Ivacaftor kan duizeligheid veroorzaken (zie rubriek 4.8).
Patiënten die last hebben van duizeligheid terwijl zij Orkambi innemen, moeten het advies krijgen om geen voertuigen te besturen of machines te bedienen totdat de symptomen verdwenen zijn.
4.8 Bijwerkingen
Samenvatting van het veiligheidsprofiel
De vaakst voorkomende bijwerkingen zijn dyspneu (14,0%), diarree (11,0%) en nausea (10,2%). Ernstige bijwerkingen waren onder meer hepatobiliaire voorvallen, bijv. verhogingen in transaminasen (0,5%), cholestatische hepatitis (0,3%) en hepatische encefalopathie (0,1%).
Lijst van bijwerkingen in tabelvorm
In Tabel 5 worden de bijwerkingen weergegeven die in klinische onderzoeken en veiligheidsonderzoeken na verlening van de handelsvergunning alsook spontaan werden gemeld met lumacaftor/ivacaftor en ivacaftor als monotherapie. De bijwerkingen worden vermeld per MedDRA-systeem/orgaanklasse en frequentie: zeer vaak (≥ 1/10); vaak (≥ 1/100, < 1/10); soms (≥ 1/1.000, < 1/100); zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000); zeer zelden (< 1/10.000) en niet bekend (de frequentie kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
Tabel 5: Bijwerkingen bij met lumacaftor/ivacaftor behandelde patiënten en bij patiënten behandeld met ivacaftor alleen
| Systeem/orgaanklasse | Frequentie | Bijwerkingen |
| Infecties en parasitaire aandoeningen | zeer vaak | Nasofaryngitis* |
| vaak | Bovenste-luchtweginfectie, rhinitis | |
| Psychische stoornissen | niet bekend | Depressie |
| Bloedvataandoeningen | soms | Hypertensie |
| Zenuwstelselaandoeningen | zeer vaak | Hoofdpijn, duizeligheid* |
| soms | Hepatische encefalopathie† |
| Systeem/orgaanklasse | Frequentie | Bijwerkingen |
| Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen | vaak | Oorpijn*, oorongemak*, tinnitus*, trommelvlieshyperemie*, vestibulaire aandoening* |
| soms | Oorcongestie* | |
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen | zeer vaak | Neusverstopping, dyspneu, productieve hoest, sputum toegenomen |
| vaak | Afwijkende ademhaling, orofaryngeale pijn, bijholteverstopping*, rhinorroe, farynx-erytheem*, bronchospasme | |
| Maagdarmstelselaandoeningen | zeer vaak | Buikpijn*, bovenbuikpijn, diarree, nausea |
| vaak | Flatulentie, braken | |
| Lever- en galaandoeningen | vaak | Transaminasen verhoogd |
| soms | Cholestatische hepatitis‡ | |
Huid- en onderhuidaandoeningen | vaak | Rash |
| Voortplantingsstelsel- en borstaandoeningen | vaak | Onregelmatige menstruatie, dysmenorroe, metrorragie, borstgezwel* |
| soms | Menorragie, amenorroe, polymenorroe, borstontsteking*, gynaecomastie*, tepelaandoening*, tepelpijn*, oligomenorroe | |
| Onderzoeken | zeer vaak | Bacteriën in sputum* |
| vaak | Bloed creatinefosfokinase verhoogd | |
| soms | Bloeddruk verhoogd |
*Bijwerkingen en frequenties waargenomen bij patiënten in klinische onderzoeken met ivacaftor in monotherapie. † 1 patiënt op de 738
‡ 2 patiënten op de 738
De veiligheidsgegevens van een vervolgonderzoek van 96 weken (809-105) kwamen overeen met de veiligheidsgegevens van de fase 3-onderzoeken (onderzoek 809-103 en 809-104).
Beschrijving van geselecteerde bijwerkingen
Hepatobiliaire bijwerkingen
Tijdens onderzoeken 809-103 en 809-104 was de incidentie van maximale transaminasewaarden (ALAT of ASAT) > 8, > 5 en > 3 x ULN respectievelijk 0,8%, 2,0% en 5,2% bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 0,5%, 1,9%, en 5,1% bij patiënten die placebo kregen. De incidentie van transaminase-gerelateerde bijwerkingen was 5,1% bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 4,6% bij degenen die placebo kregen. Zeven patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen, hadden ernstige lever-gerelateerde bijwerkingen met verhoogde transaminasen, waaronder 3 patiënten met een gelijktijdige verhoging van het totaalbilirubine. Na stopzetting van lumacaftor/ivacaftor daalden de resultaten van de leverfunctietesten tot de uitgangswaarde of verbeterden ze aanzienlijk bij alle patiënten (zie rubriek 4.4).
Bij een van de 7 patiënten met vooraf bestaande cirrose en/of portale hypertensie die lumacaftor/ivacaftor kregen in de placebogecontroleerde fase 3-onderzoeken werd een verslechtering van de leverfunctie waargenomen met verhoogde ALAT, ASAT, bilirubine en leverencefalopathie. Deze bijwerking trad binnen 5 dagen na aanvang van de behandeling op en verdween weer na stopzetting van lumacaftor/ivacaftor (zie rubriek 4.4).
Postmarketinggevallen van decompensatie van de leverfunctie, waaronder leverfalen waarvoor een transplantatie nodig was en/of met de dood als gevolg, zijn gemeld bij CF-patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld (zie rubriek 4.4).
Respiratoire bijwerkingen
Tijdens onderzoeken 809-103 en 809-104 was de incidentie van respiratoire bijwerkingen (bijv. borstongemak, dyspneu, bronchospasme en afwijkende ademhaling) 26,3% bij patiënten die met lumacaftor/ivacaftor behandeld werden en 17,0% bij degenen die placebo kregen. Deze bijwerkingen kwamen vaker voor bij patiënten met een lagere FEV1 vóór de behandeling. Ongeveer drie kwart van de bijwerkingen ontstond in de eerste behandelingsweek en bij de meeste patiënten verdwenen deze bijwerkingen zonder dat de toediening onderbroken werd. De meeste bijwerkingen waren van lichte of matige ernst, waren niet-levensbedreigend en leidden niet tot stopzetting van de behandeling (zie rubriek 4.4).
Tijdens een 24 weken durend, open-label, klinisch fase 3b-onderzoek (onderzoek 809-106) bij 46 patiënten in de leeftijd van 12 jaar en ouder met gevorderde longziekte (ppFEV1 < 40) [gemiddelde ppFEV1 in de uitgangssituatie 29,1 (bereik: 18,3 tot 42,0)] was de incidentie van respiratoire bijwerkingen 65,2%. In de subgroep van 28 patiënten die startten met de volledige dosis lumacaftor/ivacaftor (2 tabletten elke 12 uur) was de incidentie 71,4%, en bij de 18 patiënten die startten met een verlaagde dosis lumacaftor/ivacaftor (1 tablet elke 12 uur gedurende maximaal 2 weken en vervolgens verhoogd tot de volledige dosis) was de incidentie 55,6%. Van de patiënten die startten met de volledige dosis lumacaftor/ivacaftor had één patiënt een ernstige respiratoire bijwerking, werd vervolgens bij drie patiënten de dosis verlaagd en stopten drie patiënten met de behandeling. Er werden geen ernstige respiratoire bijwerkingen, dosisverlagingen of stopzettingen van de behandeling waargenomen bij patiënten die startten met de halve dosis (zie rubriek 4.4).
Menstruatiestoornissen
Tijdens onderzoeken 809-103 en 809-104 was de incidentie van gecombineerde menstruatiestoornissen (amenorroe, dysmenorroe, menorragie, onregelmatige menstruatie, metrorragie, oligomenorroe en polymenorroe) 9,9% bij vrouwelijke patiënten die met lumacaftor/ivacaftor behandeld werden en 1,7% bij vrouwen die placebo kregen. Deze menstruatiestoornissen kwamen vaker voor in de subgroep van vrouwelijke patiënten die hormonale anticonceptiva gebruikten (25,0%) dan bij patiënten die geen hormonale anticonceptiva gebruikten (3,5%) (zie rubriek 4.5). De meeste van deze reacties waren van lichte of matige ernst en waren niet-levensbedreigend. Bij patiënten die met lumacaftor/ivacaftor behandeld werden, verdween ongeveer twee derde van deze reacties weer en de mediane duur ervan was 10 dagen.
Verhoogde bloeddruk
Tijdens onderzoeken 809-103 en 809-104 werden bijwerkingen die verband hielden met een verhoogde bloeddruk (bijv. Hypertensie, bloeddruk verhoogd) gemeld bij 0,9% (7/738) van de patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld en bij geen enkele patiënt die met placebo werd behandeld.
Bij de patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld (gemiddelde bloeddruk in de uitgangssituatie: systolisch 114 mmHg en diastolisch 69 mmHg) bedroeg de maximale verhoging in gemiddelde systolische en diastolische bloeddruk ten opzichte van de uitgangssituatie respectievelijk 3,1 mmHg en 1,8 mmHg. Bij de patiënten die placebo kregen (gemiddelde bloeddruk in de uitgangssituatie: systolisch 114 mmHg en diastolisch 69 mmHg) bedroeg de maximale verhoging in gemiddelde systolische en diastolische bloeddruk ten opzichte van de uitgangssituatie respectievelijk 0,9 mmHg en 0,9 mmHg.
Het percentage patiënten met een systolische bloeddrukwaarde > 140 mmHg of een diastolische bloeddruk > 90 mmHg op ten minste twee tijdstippen bedroeg respectievelijk 3,4% en 1,5% bij de patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld, ten opzichte van 1,6% en 0,5% bij de patiënten die placebo kregen (zie rubriek 4.4).
Pediatrische patiënten
Er werden veiligheidsgegevens beoordeeld voor lumacaftor/ivacaftor bij 46 patiënten van 1 tot jonger dan 2 jaar (onderzoek 809-122), bij 60 patiënten van 2 tot en met 5 jaar (onderzoek 809-115), bij 161 patiënten van 6 tot jonger dan 12 jaar (onderzoeken 809-011 en 809-109) en bij 194 patiënten van 12 tot en met 17 jaar met CF die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie en die lumacaftor/ivacaftor kregen in klinische onderzoeken. Patiënten van 12 tot en met 17 jaar werden opgenomen in onderzoek 809-103 en 809-104.
Het algehele veiligheidsprofiel voor deze pediatrische patiënten komt over het algemeen overeen met dat voor volwassen patiënten. Enkele geselecteerde bijwerkingen worden specifiek gemeld voor de pediatrische patiënten.
Gegevens over de veiligheid op lange termijn afkomstig van drie 96 weken durende vervolgonderzoeken bij 52, 57 en 239 patiënten van respectievelijk 1 jaar en ouder (onderzoek 809-124), 2 jaar en ouder (onderzoek 809-116) en 6 jaar en ouder (onderzoek 809-110) die homozygoot waren voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen, kwamen in het algemeen overeen met de 24 weken durende hoofdonderzoeken. De hoofdonderzoeken werden uitgevoerd bij patiënten van 1 tot jonger dan 2 jaar (onderzoek 809-122, hoofdonderzoek van 809-124), 2 tot en met 5 jaar (onderzoek 809-115, hoofdonderzoek van 809-116) en 6 tot jonger dan 12 jaar (onderzoeken 809-011 en 809-109, hoofdonderzoeken van 809-110).
Beschrijving van geselecteerde bijwerkingen voor patiënten van 6 tot jonger dan 12 jaar
Hepatobiliaire bijwerkingen
Tijdens het 24 weken durende, open-label, klinische fase 3-onderzoek bij 58 patiënten in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (onderzoek 809-011) was de incidentie van maximale transaminasewaarden (ALAT of ASAT) > 8, > 5 en > 3 x ULN respectievelijk 5,3%, 8,8% en 19,3%. Geen enkele patiënt had totale bilirubinewaarden > 2 x ULN. Bij alle patiënten met transaminaseverhogingen werd de toediening van lumacaftor/ivacaftor gehandhaafd of na onderbreking met succes hervat, behalve bij 1 patiënt die met de behandeling stopte.
Tijdens het 24 weken durende, placebogecontroleerde, klinische fase 3-onderzoek bij 204 patiënten in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (onderzoek 809-109) was de incidentie van maximale transaminasewaarden (ALAT of ASAT) > 8, > 5 en > 3 x ULN respectievelijk 1,0%, 4,9% en 12,6% bij de patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 2,0%, 3,0% en 7,9% bij de patiënten die placebo kregen. Geen enkele patiënt had totale bilirubinewaarden > 2 x ULN. Twee patiënten in de groep die lumacaftor/ivacaftor kreeg en twee patiënten in de placebogroep stopten met de behandeling vanwege transaminaseverhogingen.
Respiratoire bijwerkingen
Tijdens het 24 weken durende, open-label, klinische fase 3-onderzoek (onderzoek 809-011) bij 58 patiënten in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (gemiddelde ppFEV1 in de uitgangssituatie was 91,4) was de incidentie van respiratoire bijwerkingen 6,9% (4/58).
Tijdens het 24 weken durende, placebogecontroleerde, klinische fase 3-onderzoek (onderzoek 809-109) bij patiënten in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (gemiddelde ppFEV1 in de uitgangssituatie was 89,8) was de incidentie van respiratoire bijwerkingen 18,4% bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 12,9% bij patiënten die placebo kregen. Tijdens seriële spirometriebeoordelingen na toediening werd bij het begin van de behandeling een daling in ppFEV1 waargenomen. De absolute verandering van vóór toediening tot 4 tot 6 uur na toediening was -7,7 op dag 1 en -1,3 op dag 15 bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen. De daling na toediening was verdwenen in week 16.
Melding van vermoedelijke bijwerkingen
Het is belangrijk om na toelating van het geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden. Op deze wijze kan de verhouding tussen voordelen en risico’s van het geneesmiddel voortdurend worden gevolgd. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg wordt verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden via het nationale meldsysteem zoals vermeld in aanhangsel V.
4.9 Overdosering
Er is geen specifiek antidotum beschikbaar voor overdosering met lumacaftor/ivacaftor. De behandeling van een overdosering bestaat uit algemene ondersteunende maatregelen, waaronder controle van de vitale functies en observatie van de klinische toestand van de patiënt.
Bijwerkingen die met een verhoogde incidentie van ≥ 5% optraden in de supratherapeutische doseringsperiode ten opzichte van de therapeutische doseringsperiode waren hoofdpijn, gegeneraliseerde rash en verhoogde transaminase.
5. FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: Overige respiratoire middelen; ATC-code: R07AX30
Werkingsmechanisme
Het CFTR-eiwit is een chloridekanaal dat aanwezig is op het oppervlak van epitheelcellen in meerdere organen. De F508del-mutatie beïnvloedt het CFTR-eiwit op meerdere manieren, voornamelijk door een defect te veroorzaken in cellulaire verwerking en cellulair transport waardoor de hoeveelheid CFTR op het celoppervlak afneemt. De geringe hoeveelheid F508del-CFTR die het celoppervlak bereikt, heeft weinig open kanalen (lage channel-open probability) (defecte ‘channel-gating’). Lumacaftor is een CFTR-corrector die rechtstreeks inwerkt op het F508del-CFTR om de cellulaire verwerking en het cellulaire transport ervan te verbeteren, waardoor de hoeveelheid functioneel CFTR op het celoppervlak toeneemt. Ivacaftor versterkt de werking van CFTR en zorgt voor een toename in het chloridetransport door het aantal open kanalen (of ‘gating’) van het CFTR-eiwit aan het celoppervlak te vergroten. Het gecombineerde effect van lumacaftor en ivacaftor zorgt voor een toename van de hoeveelheid en werking van het F508del-CFTR op het celoppervlak, wat tot een toename in het transport van chloride-ionen leidt. De precieze mechanismen waarmee lumacaftor de cellulaire verwerking en het cellulaire transport van F508del-CFTR verbetert en ivacaftor het F508del-CFTR versterkt, zijn niet bekend.
Farmacodynamische effecten
Effecten op zweetchloride
In een dubbelblind, placebogecontroleerd klinisch fase 2-onderzoek bij patiënten met CF van 18 jaar en ouder werden de veranderingen in zweetchloride als gevolg van lumacaftor alleen of in combinatie met ivacaftor onderzocht. In dit onderzoek kregen 10 patiënten (homozygoot voor de F508del-CFTR-mutatie) gedurende 28 dagen alleen lumacaftor in een dosis van 400 mg elke 12 uur, waarna gedurende nog eens 28 dagen ivacaftor werd toegevoegd in een dosis van 250 mg elke 12 uur, terwijl 25 patiënten (homozygoot of heterozygoot voor F508del) placebo kregen. Het behandelingsverschil tussen lumacaftor alleen, in een dosis van 400 mg elke 12 uur, en placebo werd beoordeeld op basis van de gemiddelde verandering in zweetchloride vanaf de uitgangssituatie tot dag 28 en was statistisch significant bij -8,2 mmol/l (95%-BI: -14, -2). Het behandelingsverschil tussen de combinatie 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur en placebo werd beoordeeld op basis van de gemiddelde verandering in zweetchloride vanaf de uitgangssituatie tot dag 56 en was statistisch significant bij -11 mmol/l (95%-BI: -18, -4).
In onderzoek 809-109 (zie Klinische werkzaamheid en veiligheid) was bij patiënten van 6 tot jonger dan 12 jaar die homozygoot waren voor de F508del-CFTR-mutatie, het behandelingsverschil (kleinste kwadratengemiddelde) in zweetchloride voor de absolute verandering in week 24 vergeleken met placebo -24,9 mmol/l (nominale P < 0,0001). Het behandelingsverschil (kleinste kwadratengemiddelde) in zweetchloride voor de gemiddelde absolute verandering op dag 15 en in week 4 vergeleken met placebo was -20,8 mmol/l (95%-BI: -23,4; -18,2; nominale P < 0,0001).
Veranderingen in FEV1
Veranderingen in ppFEV1 als gevolg van lumacaftor alleen of in combinatie met ivacaftor werden ook onderzocht in het dubbelblinde, placebogecontroleerde fase 2-onderzoek bij patiënten met CF van 18 jaar en ouder. Het behandelingsverschil tussen 400 mg lumacaftor alleen elke 12 uur en placebo beoordeeld als gemiddelde absolute verandering in ppFEV1 bedroeg -4,6 procentpunten (95%-BI: -9,6; 0,4) vanaf de uitgangssituatie tot dag 28; 4,2 procentpunten (95%-BI: -1,3; 9,7) vanaf de uitgangssituatie tot dag 56 en 7,7 procentpunten (95%-BI: 2,6; 12,8; statistisch significant) vanaf dag 28 tot dag 56 (na toevoeging van ivacaftor aan lumacaftor in monotherapie).
Verlaging van de hartfrequentie
Tijdens de 24 weken durende, placebogecontroleerde fase 3-onderzoeken werd op dag 1 en dag 15 ongeveer 4 tot 6 uur na toediening een maximale verlaging van de gemiddelde hartfrequentie van 6 slagen/minuut ten opzichte van de uitgangssituatie waargenomen. In deze onderzoeken werd de hartfrequentie na dag 15 niet gecontroleerd in de periode na toediening. Bij patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld, varieerde de verandering in gemiddelde hartfrequentie voorafgaand aan toediening vanaf week 4 tussen 1 en 2 slagen/minuut onder de uitgangswaarde. Het percentage patiënten met een hartfrequentie < 50 slagen/minuut tijdens de behandeling bedroeg 11% bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 4,9% bij patiënten die placebo kregen.
Elektrofysiologie van het hart
In een grondig, klinisch onderzoek met betrekking tot de QT-tijd werden er geen betekenisvolle veranderingen in de QTc-tijd of bloeddruk waargenomen met 600 mg lumacaftor eenmaal daags/250 mg ivacaftor elke 12 uur en 1.000 mg lumacaftor eenmaal daags/450 mg ivacaftor elke 12 uur.
Klinische werkzaamheid en veiligheid
Onderzoeken bij patiënten met CF in de leeftijd van 12 jaar en ouder die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
De werkzaamheid van lumacaftor/ivacaftor bij patiënten met CF die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen werd onderzocht in twee gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde klinische onderzoeken met 1.108 klinisch stabiele CF-patiënten van wie 737 patiënten gerandomiseerd werden naar en behandeld met lumacaftor/ivacaftor. In beide onderzoeken werden de patiënten in een verhouding van 1:1:1 gerandomiseerd naar 600 mg lumacaftor eenmaal daags/250 mg ivacaftor elke 12 uur, 400 mg lumacaftor elke 12 uur/250 mg ivacaftor elke 12 uur of placebo. Gedurende 24 weken namen de patiënten het onderzoeksgeneesmiddel in met vetbevattend voedsel naast hun voorgeschreven CF-behandeling (bijv. Bronchodilatantia, inhalatieantibiotica, dornase alfa en hypertone zoutoplossing). De patiënten in deze onderzoeken kwamen in aanmerking voor deelname aan een geblindeerd vervolgonderzoek.
In onderzoek 809-103 werden 549 patiënten met CF van 12 jaar en ouder (gemiddelde leeftijd 25,1 jaar) onderzocht die bij de screening een procent voorspelde FEV1 (ppFEV1) tussen 40-90 (gemiddelde ppFEV1 60,7 in de uitgangssituatie [bereik: 31,1 tot 94,0]) hadden. In onderzoek 809-104 werden 559 patiënten van 12 jaar en ouder (gemiddelde leeftijd 25,0 jaar) onderzocht die bij de screening een ppFEV1 tussen 40-90 (gemiddelde ppFEV1 60,5 in de uitgangssituatie [bereik: 31,3 tot 99,8]) hadden. Patiënten met een voorgeschiedenis van kolonisatie met organismen zoals Burkholderia cenocepacia, Burkholderia dolosa of Mycobacterium abscessus, of met 3 of meer abnormale leverfunctietesten (ALAT, ASAT, AF, GGT ≥ 3 maal de ULN of totaalbilirubine ≥ 2 maal de ULN) werden uitgesloten.
In beide onderzoeken was het primaire eindpunt voor de werkzaamheid de absolute verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie tot week 24. Andere variabelen voor de werkzaamheid waren de relatieve verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie, de absolute verandering in BMI vanaf de uitgangssituatie, de absolute verandering in respiratoir domein van de CFQ-R vanaf de uitgangssituatie, het percentage patiënten dat ≥ 5% relatieve verandering in ppFEV1 bereikte vanaf de uitgangssituatie tot week 24 en het aantal pulmonale exacerbaties (waaronder die waarvoor hospitalisatie of intraveneuze antibioticatherapie noodzakelijk is) tot en met week 24.
In beide onderzoeken leidde de behandeling met lumacaftor/ivacaftor tot een statistisch significante verbetering in ppFEV1 (zie Tabel 6). De gemiddelde verbetering in ppFEV1 trad snel op (dag 15) en bleef gedurende de behandelingsperiode van 24 weken behouden. Op dag 15 was het behandelingsverschil tussen 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur en placebo voor de gemiddelde absolute verandering (95%-BI) in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie 2,51 procentpunten in de samengevoegde onderzoeken 809-103 en 809-104 (P < 0,0001). De verbeteringen in ppFEV1 werden waargenomen ongeacht leeftijd, ziekte-intensiteit, geslacht en geografisch gebied. Aan de fase 3-onderzoeken met lumacaftor/ivacaftor namen 81 patiënten deel met een ppFEV1 < 40 in de uitgangssituatie. Het behandelingsverschil in deze subgroep was vergelijkbaar met het verschil dat werd waargenomen bij patiënten met een ppFEV1 ≥ 40. In de samengevoegde onderzoeken 809-103 en 809-104 was het behandelingsverschil tussen 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur en placebo voor de gemiddelde absolute verandering (95%-BI) in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie tot week 24 3,39 procentpunten (P = 0,0382) voor patiënten met een ppFEV1 < 40 en 2,47 procentpunten (P < 0,0001) voor patiënten met een ppFEV1 ≥ 40.
Tabel 6: Samenvatting van de primaire en belangrijkste secundaire uitkomsten in onderzoek 809-103 en onderzoek 809-104*
| Onderzoek 809-103 | Onderzoek 809-104 | Samengevoegd (onderzoek 809-103 en onderzoek 809-104) | |||||
| Placebo (n=184) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=182) | Placebo (n=187) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=187) | Placebo (n=371) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=369) | ||
Absolute verande-ring in ppFEV1 in week 24 (procent-punten) | Behandelings- verschil | – | 2,41 (P = 0,0003)† | – | 2,65 (P = 0,0011)† | – | 2,55 (P < 0,000 1) |
| Verandering binnen de groep | -0,73 (P = 0,2168) | 1,68 (P = 0,0051) | -0,02 (P = 0,9730) | 2,63 (P < 0,0001) | -0,39 (P < 0,3494) | 2,16 (P < 0,000 1) | |
Relatieve verande-ring in ppFEV1 in week 24 (%) | Behandelings- verschil | – | 4,15 (P = 0,0028)† | – | 4,69 (P = 0,0009)† | – | 4,4 (P < 0,000 1) |
| Verandering binnen de groep | -0,85 (P = 0,3934) | 3,3 (P = 0,0011) | 0,16 (P = 0,8793) | 4,85 (P < 0,0001) | -0,34 (P = 0,6375) | 4,1 (P < 0,000 1) | |
| Absolute verande-ring in BMI in week 24 (kg/m2) | Behandelings- verschil | – | 0,13 (P = 0,1938) | – | 0,36 (P < 0,0001)† | – | 0,24 (P = 0,000 4) |
| Verandering binnen de groep | 0,19 (P = 0,0065) | 0,32 (P < 0,0001) | 0,07 (P = 0,2892) | 0,43 (P < 0,0001) | 0,13 (P = 0,0066) | 0,37 (P < 0,000 1) | |
| Onderzoek 809-103 | Onderzoek 809-104 | Samengevoegd (onderzoek 809-103 en onderzoek 809-104) | |||||
| Placebo (n=184) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=182) | Placebo (n=187) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=187) | Placebo (n=371) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=369) | ||
Absolute verande-ring in de score voor respiratoir domein van de CFQ-R in week 24 (punten) | Behandelings- verschil | – | 1,5 (P = 0,3569) | – | 2,9 (P = 0,0736) | – | 2,2 (P = 0,051 2) |
| Verandering binnen de groep | 1,1 (P = 0,3423) | 2,6 (P = 0,0295) | 2,8 (P = 0,0152) | 5,7 (P < 0,0001) | 1,9 (P = 0,0213) | 4,1 (P < 0,000 1) | |
Percentage patiënten met ≥ 5% relatieve verande-ring in ppFEV1 in week 24 | % | 25% | 32% | 26% | 41% | 26% | 37% |
| Oddsratio | – | 1,43 (P = 0,1208) | – | 1,90 (P = 0,0032) | – | 1,66 (P = 0,001 3) | |
Aantal pulmonale exacerba-ties t/m week 24 | aantal voorvallen (percentage voor 48 weken) | 112 (1,07) | 73 (0,71) | 139 (1,18) | 79 (0,67) | 251 (1,14) | 152 (0,70) |
| Relatief percentage | – | 0,66 (P = 0,0169) | – | 0,57 (P = 0,0002) | – | 0,61 (P < 0,000 1) | |
*In elk onderzoek werd binnen elke actieve behandelingsgroep een hiërarchische testprocedure uitgevoerd voor de primaire en secundaire eindpunten ten opzichte van placebo. Voor statistische significantie was bij elke stap P≤ 0,0250 vereist en moesten alle voorgaande testen eveneens dit significantieniveau hebben bereikt.
†Toont statistische significantie die bevestigd werd in de hiërarchische testprocedure.
In week 24 was het percentage patiënten bij wie geen pulmonale exacerbatie optrad significant hoger bij patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld ten opzichte van placebo. In de samengevoegde analyse was het relatieve percentage van exacerbaties tot en met week 24 bij proefpersonen die met lumacaftor/ivacaftor (400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur; n=369) werden behandeld 0,61 (P < 0,0001), wat een daling van 39% betekent in vergelijking met placebo. Het percentage voorvallen per jaar, herleid tot 48 weken, bedroeg 0,70 in de groep die lumacaftor/ivacaftor kreeg en 1,14 in de placebogroep. De behandeling met lumacaftor/ivacaftor verminderde het risico op exacerbaties waarvoor hospitalisatie vereist is met 61% aanzienlijk ten opzichte van placebo (relatief percentage = 0,39; P < 0,0001; percentage voorvallen in 48 weken 0,17 voor lumacaftor/ivacaftor en 0,45 voor placebo) en verminderde het aantal exacerbaties waarvoor behandeling met intraveneuze antibiotica vereist is met 56% (relatief percentage = 0,44; P < 0,0001; percentage voorvallen in 48 weken 0,25 voor lumacaftor/ivacaftor en 0,58 voor placebo). Deze resultaten werden niet als statistisch significant beschouwd in het kader van de testhiërarchie voor de afzonderlijke onderzoeken.
Vervolgonderzoek naar veiligheid en werkzaamheid op lange termijn
Onderzoek 809-105 was een multicentrisch, fase 3-vervolgonderzoek met parallelle groepen met CF-patiënten in de leeftijd van 12 jaar en ouder die aan onderzoek 809-103 of onderzoek 809-104 hadden deelgenomen. Dit vervolgonderzoek was ontworpen om de veiligheid en werkzaamheid van langdurige behandeling met lumacaftor/ivacaftor te beoordelen. Van de 1.108 patiënten die in onderzoek 809-103 of onderzoek 809-104 een behandeling hadden gekregen, werden er 1.029 (93%) in onderzoek 809-105 opgenomen en kregen daarin een actieve behandeling (600 mg lumacaftor eenmaal daags/250 mg ivacaftor elke 12 uur of 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur) gedurende maximaal nog eens 96 weken (d.w.z. maximaal 120 weken in totaal). In de primaire werkzaamheidsanalyse van dit vervolgonderzoek werden gegevens tot week 72 van onderzoek 809-105 opgenomen, met een gevoeligheidsanalyse waarin gegevens tot week 96 van onderzoek 809-105 werden opgenomen.
Patiënten die in onderzoek 809-103 of onderzoek 809-104 met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld, toonden een effect dat werd behouden ten opzichte van de uitgangswaarde na een aanvullende behandelingsperiode van 96 weken in onderzoek 809-105. Voor patiënten die waren overgeschakeld van placebo naar actieve behandeling werden veranderingen gezien die vergelijkbaar zijn met de veranderingen die werden waargenomen bij patiënten die in onderzoek 809-103 of onderzoek 809-104 met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld (zie Tabel 6). De resultaten van onderzoek 809-105 worden weergegeven in Figuur 1 en Tabel 7.
Figuur 1. Absolute verandering in procent voorspelde FEV1 vanaf de uitgangssituatie bij elk bezoek†
| D | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Uitgangs- | Wk | Wk | Wk | Wk | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | ||||||||||||||||||||||||||
| ag | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| situatie | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 15 | 4 | 8 | 16 | 24 | D15 | Wk 8 | Wk 16 | Wk 24 | Wk 36 | W | k 48 | Wk 60 | Wk 72 | Wk 84 | Wk 96 | |||||||||||||||||||||||||
Bezoek
† Afkomstig van onderzoek 809-103, 809-104 en 809-105.
Tabel 7: Effect van lumacaftor/ivacaftor op lange termijn in onderzoek 809-105*
Uitgangssituatie en eindpunt | Placebo overgeschakeld naar 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=176)** | 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=369)† | ||||
Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | |
| ppFEV1 in de uitgangssituatie‡ | 60,2 (14,7) | 60,5 (14,1) | ||||
| Absolute verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie (procentpunten) | ||||||
| Vervolgonderzoek week 72 | (n=134) 1,5 (0,2; 2,9) | 0,0254 | (n=273) 0,5 (-0,4; 1,5) | 0,2806 | ||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n=75) 0,8 (-0,8; 2,3) | 0,3495 | (n=147) 0,5 (-0,7; 1,6) | 0,4231 | ||
400 mg LUM/250 mg IVA elke 12 uur Placebo/400 mg LUM/250 mg IVA elke 12 uur Placebo
Uitgangssituatie en eindpunt | Placebo overgeschakeld naar 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=176)** | 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=369)† | ||||
Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | |
| Relatieve verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie (%) | ||||||
| Vervolgonderzoek week 72 | (n=134) 2,6 (0,2; 5,0) | 0,0332 | (n=273) 1,4 (-0,3; 3,2) | 0,1074 | ||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n=75) 1,1 (-1,7; 3,9) | 0,4415 | (n=147) 1,2 (-0,8; 3,3) | 0,2372 | ||
BMI in de uitgangssituatie (kg/m2)‡ | 20,9 (2,8) | 21,5 (3,0) | ||||
| Absolute verandering in BMI vanaf de uitgangssituatie (kg/m2) | ||||||
| Vervolgonderzoek week 72 | (n=145) 0,62 (0,45; 0,79) | < 0,0001 | (n=289) 0,69 (0,56; 0,81) | < 0,0001 | ||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n=80) 0,76 (0,56; 0,97) | < 0,0001 | (n=155) 0,96 (0,81; 1,11) | < 0,0001 | ||
Score voor respiratoir domein van de CFQ-R in de uitgangssituatie (punten)‡ | 70,4 (18,5) | 68,3 (18,0) | ||||
| Absolute verandering in score voor respiratoir domein van de CFQ-R (punten) | ||||||
| Vervolgonderzoek week 72 | (n=135) 3,3 (0,7; 5,9) | 0,0124 | (n=269) 5,7 (3,8; 7,5) | < 0,0001 | ||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n=81) 0,5 (-2,7; 3,6) | 0,7665 | (n=165) 3,5 (1,3; 5,8) | 0,0018 | ||
| Aantal pulmonale exacerbaties (voorvallen)**†*** | ||||||
Aantal voorvallen per patiëntjaar (95%-BI) (percentage per 48 weken) | 0,69 (0,56; 0,85) | 0,65 (0,56; 0,75) | ||||
Aantal voorvallen waarvoor hospitalisatie vereist is per patiëntjaar (95%-BI) (percentage per 48 weken) | 0,30 (0,22; 0,40) | 0,24 (0,19; 0,29) | ||||
--Aantal voorvallen waarvoor intraveneuze antibiotica vereist is per patiëntjaar (95%-BI) (percentage per 48 weken) | 0,37 (0,29; 0,49) | 0,32 (0,26; 0,38) | ||||
* In totaal voltooide 82% (421 van de 516 patiënten die in aanmerking kwamen) 72 weken van dit onderzoek; 42% voltooide 96 weken. De meeste patiënten verlieten het onderzoek om andere redenen dan veiligheid.
** Voor patiënten die uit onderzoek 809-103 en 809-104 kwamen (placebo naar lumacaftor/ivacaftorgroep) bedroeg de totale blootstelling maximaal 96 weken. De presentatie van de doseringsgroep met 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur, komt overeen met de aanbevolen dosering.
*** Het percentage voorvallen per patiëntjaar werd herleid tot 48 weken.
† Voor patiënten die uit onderzoek 809-103 en 809-104 kwamen (lumacaftor/ivacaftor naar lumacaftor/ivacaftorgroep) bedroeg de totale blootstelling maximaal 120 weken. De presentatie van de doseringsgroep met 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur komt overeen met de aanbevolen dosering.
‡ De uitgangssituatie voor de groep die van placebo overschakelde naar 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur was de uitgangssituatie voor onderzoek 809-105. De uitgangssituatie voor de groep met 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur was de uitgangssituatie voor onderzoek 809-103 en onderzoek 809-104.
Onderzoek bij CF-patiënten die heterozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
Onderzoek 809-102 was een multicentrisch, dubbelblind, gerandomiseerd, placebogecontroleerd fase 2-onderzoek met 125 CF-patiënten van 18 jaar en ouder met een ppFEV1 van 40-90 die de F508del-mutatie op één allel hebben en die een tweede allel hebben met een mutatie die naar verwachting tot een gebrek aan CFTR-productie leidt of een CFTR dat in vitro niet op ivacaftor reageert.
De patiënten kregen ofwel lumacaftor/ivacaftor (n=62) ofwel placebo (n=63) naast hun voorgeschreven CF-behandeling. Het primaire eindpunt was de verbetering in longfunctie bepaald op basis van de gemiddelde absolute verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie tot dag 56. Vergeleken met placebo, leidde de behandeling met lumacaftor/ivacaftor bij CF-patiënten die heterozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen noch tot een significante verbetering in ppFEV1 (behandelingsverschil 0,60 [P = 0,5978]) noch tot een betekenisvolle verbetering in BMI of gewicht (zie rubriek 4.4).
Pediatrische patiënten
Onderzoeken bij patiënten met CF in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
Onderzoek 809-109 was een 24 weken durend, placebogecontroleerd, klinisch fase 3-onderzoek bij 204 patiënten met CF in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (gemiddelde leeftijd 8,8 jaar). In onderzoek 809-109 werden proefpersonen onderzocht met een longklaringsindex (LCI2,5) ≥ 7,5 bij het initiële screeningsbezoek (gemiddelde LCI2,5 10,28 in de uitgangssituatie [bereik: 6,55 tot 16,38]) en een ppFEV1 ≥ 70 bij de screening (gemiddelde ppFEV1 89,8 in de uitgangssituatie [bereik: 48,6 tot 119,6]). De patiënten kregen ofwel 200 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=103) ofwel placebo (n=101) naast hun voorgeschreven CF-behandeling. Patiënten met 2 of meer abnormale leverfunctietesten (ALAT, ASAT, AF, GGT ≥ 3 maal de ULN), of ALAT of ASAT > 5 maal de ULN, of totaalbilirubine > 2 maal de ULN werden uitgesloten.
Het primaire eindpunt voor de werkzaamheid was de absolute verandering in LCI2,5 vanaf de uitgangssituatie tot week 24. De belangrijkste secundaire eindpunten waren de gemiddelde absolute verandering in zweetchloride vanaf de uitgangssituatie tot dag 15 en week 4 en week 24 (zie Farmacodynamische effecten), de absolute verandering in BMI vanaf de uitgangssituatie tot week 24, de absolute verandering in respiratoir domein van de CFQ-R vanaf de uitgangssituatie tot en met week 24. Deze resultaten worden weergegeven in Tabel 8 hieronder:
Tabel 8: Samenvatting van de primaire en belangrijkste secundaire uitkomsten in onderzoek 809-109
| Placebo (n=101) | LUM 200 mg/IVA 250 mg elke 12 uur (n=103) | ||
| Primaire eindpunt | |||
| Absolute verandering in longklaringsindex (LCI2,5) vanaf de uitgangssituatie tot en met week 24 | Behandelingsverschil | – | -1,09 (P < 0,0001) |
| Verandering binnen de groep | 0,08 (P = 0,5390) | -1,01 (P < 0,0001) | |
| Belangrijkste secundaire eindpunten* | |||
| Absolute verandering in BMI in week 24 (kg/m2) | Behandelingsverschil | – | 0,11 (P = 0,2522) |
| Verandering binnen de groep | 0,27 (P = 0,0002) | 0,38 (P < 0,0001) | |
| Absolute verandering in de score voor respiratoir domein van de CFQ-R tot en met week 24 (punten) | Behandelingsverschil | – | 2,5 (P = 0,0628) |
| Verandering binnen de groep | 3,0 (P = 0,0035) | 5,5 (P < 0,0001) | |
* Onderzoek omvatte de belangrijkste secundaire en andere secundaire eindpunten.
De procent voorspelde FEV1 werd ook onderzocht als een klinisch betekenisvol ander secundair eindpunt. Het behandelingsverschil voor absolute verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie tot en met week 24 was 2,4 (P = 0,0182) bij de patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen.
Patiënten met CF van 6 jaar en ouder uit onderzoek 809-011 en onderzoek 809-109 werden opgenomen in een fase 3, multicentrisch vervolgonderzoek (onderzoek 809-110). Dit vervolgonderzoek werd opgezet voor het evalueren van de veiligheid en werkzaamheid van langdurige behandeling met lumacaftor/ivacaftor. Van de 262 patiënten die in onderzoek 809-011 of onderzoek 809-109 een behandeling hadden gekregen, werden er 239 (91%) in het vervolgonderzoek opgenomen en kregen daarin een actieve behandeling (patiënten 6 tot jonger dan 12 jaar oud kregen 200 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur; patiënten ≥ 12 jaar oud kregen 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur) gedurende maximaal nog eens 96 weken (d.w.z. maximaal 120 weken in totaal) (zie rubriek 4.8). Secundaire werkzaamheidsresultaten en het aantal voorvallen van pulmonale exacerbatie per patiëntjaar worden weergegeven in Tabel 9.
Tabel 9: Effect van lumacaftor/ivacaftor op de lange termijn in onderzoek 809-110
| Uitgangs-situatie en eindpunt | Placebo overgeschakeld naar lumacaftor/ivacaftor (P-L/I) (n = 96)* | lumacaftor/ivacaftor – lumacaftor/ivacaftor (L/I-L/I) (n = 143)* | ||
| Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%- BI) | Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%- BI) | |
| n = 101 | n = 128 | |||
| Uitgangs-situatie LCI2,5‡** | 10,26 (2,24) | 10,24 (2,42) | ||
| Absolute verandering in LCI2,5 vanaf de uitgangssituatie | ||||
* Patiënten die werden behandeld met placebo in onderzoek 809-109 (n = 96) en overschakelden naar actieve LUM/IVA-behandeling in het vervolgonderzoek (P-L/I). Patiënten die werden behandeld met LUM/IVA in hetzij het hoofdonderzoek [onderzoek 809-011 (n = 49) of onderzoek 809-109 (n = 94)] en de actieve LUM/IVA-behandeling voortzetten in het vervolgonderzoek (L/I-L/I).
‡ Uitgangssituatie voor beide groepen (P-L/I en L/I-L/I) was de uitgangssituatie in onderzoek 809-011 en onderzoek 809-109 (hoofdonderzoek) en de corresponderende n heeft betrekking op de analyseset in het hoofdonderzoek. ** Het LCI-subonderzoek omvatte 117 patiënten in de L/I-L/I-groep en 96 patiënten in de P-L/I-groep. † FAS = volledige analyseset (n = 103) omvat patiënten die L/I hebben ontvangen in onderzoek 809-109 en in onderzoek 809-110, beoordeeld over de cumulatieve onderzoeksperiode voor L/I; ROS = vervolgset (n = 96) omvat patiënten die placebo hebben ontvangen in onderzoek 809-109 en L/I in onderzoek 809-110, beoordeeld gedurende de huidige onderzoeksperiode voor onderzoek 809-110.
Het Europees Geneesmiddelenbureau heeft besloten tot uitstel van de verplichting voor de fabrikant om de resultaten in te dienen van onderzoek met Orkambi in een of meerdere subgroepen van pediatrische patiënten met cystische fibrose (zie rubriek 4.2 voor informatie over pediatrisch gebruik).
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
De blootstelling (AUC) aan lumacaftor is ongeveer tweemaal hoger bij gezonde, volwassen vrijwilligers vergeleken met de blootstelling bij patiënten met CF. De blootstelling aan ivacaftor is vergelijkbaar bij gezonde, volwassen vrijwilligers en patiënten met CF. Na tweemaaldaagse
| Uitgangs-situatie en eindpunt | Placebo overgeschakeld naar lumacaftor/ivacaftor (P-L/I) (n = 96)* | lumacaftor/ivacaftor – lumacaftor/ivacaftor (L/I-L/I) (n = 143)* | ||
| Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%- BI) | Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%- BI) | |
| Vervolg-onderzoek week 96 | (n = 69) -0,86 (-1,33; -0,38) | (n = 88) -0,85 (-1,25; -0,45) | ||
| n = 101 | n = 161 | |||
BMI in de uitgangs-situatie (kg/m2)‡ | 16,55 (1,96) | 16,56 (1,77) | ||
| Absolute verandering in BMI vanaf de uitgangssituatie (kg/m2) | ||||
| Vervolg-onderzoek week 96 | (n = 83) 2,04 (1,77; 2,31) | (n = 130) 1,78 (1,56; 1,99) | ||
| n = 78 | n = 135 | |||
Score voor respiratoir domein van de CFQ-R in de uitgangs-situatie (punten)‡ | 77,1 (15,5) | 78,5 (14,3) | ||
| Absolute verandering in score voor respiratoir domein van de CFQ-R (punten) | ||||
| Vervolg-onderzoek week 96 | (n = 65) 6,6 (3,1; 10,0) | (n = 108) 7,4 (4,8; 10,0) | ||
| Aantal pulmonale exacerbaties (voorvallen) (onderzoek 809-109 FAS en ROS)† | ||||
Aantal voorvallen per patiëntjaar (95%-BI) | n = 96 0,30 (0,21; 0,43) | n = 103 0,45 (0,33; 0,61) | ||
toediening werden de plasmaconcentraties van lumacaftor en ivacaftor bij steady-state bij gezonde proefpersonen over het algemeen na ongeveer 7 dagen behandeling bereikt, met een accumulatieratio van ongeveer 1,9 voor lumacaftor. De blootstelling aan ivacaftor bij steady-state is lager dan die op dag 1 vanwege het inductie-effect van lumacaftor op CYP3A (zie rubriek 4.5).
Na orale toediening van 400 mg lumacaftor elke 12 uur/250 mg ivacaftor elke 12 uur in gevoede toestand bedroegen de gemiddelde (±SD) AUC0-12u en Cmax bij steady-state respectievelijk 198 (64,8) μg∙u/ml en 25,0 (7,96) μg/ml voor lumacaftor en respectievelijk 3,66 (2,25) μg∙u/ml en 0,602 (0,304) μg/ml voor ivacaftor. Na orale toediening van ivacaftor alleen in een dosis van 150 mg elke 12 uur in gevoede toestand, bedroegen de gemiddelde (±SD) AUC0-12u en Cmax bij steady-state respectievelijk 9,08 (3,20) μg∙u/ml en 1,12 (0,319) μg/ml.
Absorptie
Na meerdere orale doses lumacaftor nam de blootstelling aan lumacaftor over het algemeen proportioneel toe met de dosis in het bereik van 50 mg tot 1.000 mg elke 24 uur. De blootstelling aan lumacaftor nam ongeveer tweevoudig toe bij innemen met vetbevattend voedsel in vergelijking met nuchtere toestand. De mediane (bereik) Tmax van lumacaftor is ongeveer 4,0 uur (2,0; 9,0) in gevoede toestand.
Na toediening van meerdere orale doses ivacaftor in combinatie met lumacaftor, nam de blootstelling aan ivacaftor over het algemeen toe met de dosis van 150 mg elke 12 uur tot 250 mg elke 12 uur. De blootstelling aan ivacaftor bij de combinatie met lumacaftor, nam bij gezonde vrijwilligers ongeveer drievoudig
| toe bij innemen met vetbevattend voedsel. Daarom moet | lumacaftor/ivacaftor | met |
| vetbevattend voedsel worden ingenomen. De mediane (bereik) Tmax van ivacaftor is ongeveer 4,0 uur | |
| (2,0; 6,0) in gevoede toestand. | |
Distributie
Lumacaftor bindt zich voor ongeveer 99% aan plasma-eiwitten, voornamelijk albumine. Na orale toediening van 400 mg elke 12 uur bij CF-patiënten in gevoede toestand werden de gebruikelijke schijnbare distributievolumes voor het centrale en perifere compartiment [variatiecoëfficiënt als percentage (CV)] geschat op respectievelijk 23,5 l (48,7%) en 33,3 l (30,5%).
Ivacaftor bindt zich voor ongeveer 99% aan plasma-eiwitten, voornamelijk alfa-1-zuur glycoproteïne en albumine. Na orale toediening van 250 mg ivacaftor elke 12 uur in combinatie met lumacaftor werden de gebruikelijke schijnbare distributievolumes voor het centrale en perifere compartiment (CV) geschat op respectievelijk 95,0 l (53,9%) en 201 l (26,6%).
In-vitro-onderzoeken tonen aan dat lumacaftor een substraat is van het ‘Breast Cancer Resistance Protein’ (BCRP).
Biotransformatie
Lumacaftor wordt niet uitgebreid gemetaboliseerd bij de mens en het merendeel van lumacaftor wordt onveranderd in de feces uitgescheiden. In-vitro- en in-vivo-gegevens tonen aan dat lumacaftor hoofdzakelijk via oxidatie en glucuronidering wordt gemetaboliseerd.
Ivacaftor wordt uitgebreid gemetaboliseerd bij de mens. In-vitro- en in-vivo-gegevens tonen aan dat ivacaftor hoofdzakelijk door CYP3A wordt gemetaboliseerd. M1 en M6 zijn de twee belangrijkste metabolieten van ivacaftor bij de mens. M1 heeft ongeveer een zesde van de sterkte van ivacaftor en wordt als farmacologisch actief beschouwd. M6 heeft minder dan een vijftigste van de sterkte van ivacaftor en wordt niet als farmacologisch actief beschouwd.
Eliminatie
Na orale toediening van lumacaftor wordt het merendeel van lumacaftor (51%) onveranderd in de feces uitgescheiden. Er was een verwaarloosbare uitscheiding van lumacaftor in de urine als onveranderd geneesmiddel. De schijnbare terminale halfwaardetijd bedraagt ongeveer 26 uur. De gebruikelijke schijnbare klaring, CL/F (CV), van lumacaftor werd geschat op 2,38 l/uur (29,4%) voor CF-patiënten.
Na orale toediening van ivacaftor alleen, wordt het merendeel van ivacaftor (87,8%) na metabole omzetting geëlimineerd in de feces. Er was een verwaarloosbare uitscheiding van ivacaftor in de urine als onveranderd geneesmiddel. Bij gezonde proefpersonen bedraagt de halfwaardetijd van ivacaftor in combinatie met lumacaftor ongeveer 9 uur. De gebruikelijke CL/F (CV) van ivacaftor in combinatie met lumacaftor werd geschat op 25,1 l/uur (40,5%) voor CF-patiënten.
Speciale populaties
Leverfunctiestoornis
Na meerdere doses lumacaftor/ivacaftor gedurende 10 dagen vertoonden proefpersonen met een matige leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse B, score 7 tot 9) een hogere blootstelling (AUC0-12u ongeveer 50% en Cmax ongeveer 30%) vergeleken met gezonde proefpersonen met dezelfde demografische kenmerken. De invloed van een lichte leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse A, score 5 tot 6) op de farmacokinetiek van lumacaftor toegediend in combinatie met ivacaftor is niet onderzocht, maar er wordt verwacht dat de toename in de blootstelling minder dan 50% bedraagt.
Er zijn geen onderzoeken uitgevoerd bij patiënten met een ernstige leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse C, score 10 tot 15), maar de blootstelling is naar verwachting hoger dan bij patiënten met een matige leverfunctiestoornis (zie rubriek 4.2, 4.4 en 4.8).
Nierfunctiestoornis
Er zijn geen farmacokinetische onderzoeken uitgevoerd met lumacaftor/ivacaftor bij patiënten met een nierfunctiestoornis. In een farmacokinetisch onderzoek bij de mens met lumacaftor alleen was er een minimale eliminatie van lumacaftor en metabolieten in de urine (slechts 8,6% van de totale radioactiviteit werd in de urine aangetroffen met 0,18% als onveranderde stamverbinding). In een farmacokinetisch onderzoek bij de mens met ivacaftor alleen was er een minimale eliminatie van ivacaftor en metabolieten in de urine (slechts 6,6% van de totale radioactiviteit werd in de urine aangetroffen). Een farmacokinetische populatieanalyse van de klaring versus creatinineklaring duidt niet op een tendens voor personen met een lichte en matige nierfunctiestoornis (zie rubriek 4.2).
Ouderen
De veiligheid en werkzaamheid van lumacaftor/ivacaftor bij patiënten van 65 jaar of ouder zijn niet vastgesteld.
Geslacht
Het effect van geslacht op de farmacokinetiek van lumacaftor werd onderzocht op basis van een farmacokinetische populatieanalyse van gegevens afkomstig van klinische onderzoeken met lumacaftor toegediend in combinatie met ivacaftor. De resultaten duiden niet op een klinisch relevant verschil in de farmacokinetische parameters voor lumacaftor of ivacaftor tussen mannen en vrouwen. Er zijn geen dosisaanpassingen nodig op basis van geslacht.
Pediatrische patiënten
De blootstellingen zijn vergelijkbaar tussen volwassenen en pediatrische patiënten op basis van (farmacokinetische) populatieanalyses zoals wordt weergegeven in Tabel 10.
Tabel 10: Gemiddelde (SD) blootstelling aan lumacaftor en ivacaftor volgens leeftijdsgroep
| Leeftijdsgroep | Dosis | Gemiddelde lumacaftor (SD) AUCss (μg∙u/ml) | Gemiddelde ivacaftor (SD) AUCss (μg∙u/ml) |
| Patiënten in de leeftijd van 6 tot < 12 jaar | 200 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur | 203 (57,4) | 5,26 (3,08) |
| Patiënten in de leeftijd van 12 tot < 18 jaar | 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur | 241 (61,4) | 3,90 (1,56) |
| Patiënten van 18 jaar en ouder | 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur | 198 (64,8) | 3,66 (2,25) |
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Lumacaftor
Niet-klinische gegevens duiden niet op een speciaal risico voor mensen. Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit, carcinogeen potentieel, reproductie- en ontwikkelingstoxiciteit. Er is geen specifiek onderzoek uitgevoerd naar het fototoxisch potentieel van lumacaftor. Een beoordeling van de beschikbare niet-klinische en klinische gegevens duidt echter niet op een fototoxisch risico.
Ivacaftor
Effecten bij onderzoeken naar toxiciteit bij herhaalde dosering werden uitsluitend waargenomen na blootstelling die geacht wordt beduidend hoger te liggen (respectievelijk > 25, > 45, en > 35 maal voor muizen, ratten en honden) dan het maximale niveau waaraan de mens wordt blootgesteld na toediening van ivacaftor in de vorm van Orkambi, zodat deze weinig relevant zijn voor klinisch gebruik. Niet-klinische gegevens duiden niet op een speciaal risico voor mensen. Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van genotoxiciteit en carcinogeen potentieel.
Veiligheidsfarmacologie
Ivacaftor veroorzaakte een concentratieafhankelijk remmend effect op de staartstromen van hERG (human ether-à-go-go related gene), met een IC15 van 5,5 µM, vergeleken met de Cmax (1,5 µM) voor ivacaftor bij de therapeutische dosis voor lumacaftor/ivacaftor. Er werd echter geen door ivacaftor geïnduceerde verlenging van de QT-tijd waargenomen in een telemetrieonderzoek waarin honden eenmalige doses tot 60 mg/kg kregen of bij de ECG-metingen in onderzoeken bij herhaalde dosering met een maximale duur van 1 jaar met het dosisniveau van 60 mg/kg/dag bij honden (Cmax na 365 dagen = 36,2 tot 47,6 μM). Ivacaftor veroorzaakte een dosisgerelateerde, maar slechts tijdelijke verhoging in de bloeddrukparameters bij honden die eenmalige, orale doses tot 60 mg/kg kregen (zie rubriek 5.1).
Zwangerschap en vruchtbaarheid
Na orale toediening aan drachtige ratten en konijnen tijdens de organogenese van de foetale ontwikkeling was ivacaftor niet teratogeen bij doses van respectievelijk ongeveer 7 maal (blootstelling aan ivacaftor en metabolieten) en 46 maal het niveau van ivacaftor waaraan de mens wordt blootgesteld na toediening van lumacaftor/ivacaftor in therapeutische dosering. Bij maternaal toxische doses bij ratten veroorzaakte ivacaftor een daling van het foetaal lichaamsgewicht, een verhoogde incidentie van afwijkingen in cervicale ribben, hypoplastische ribben, golvende ribben en sternale onregelmatigheden, waaronder fusies. De betekenis van deze bevindingen voor de mens is niet bekend.
Ivacaftor verminderde vruchtbaarheids- en reproductieve prestatie-indexen bij mannelijke en vrouwelijke ratten bij 200 mg/kg/dag (resulterend in blootstellingen van respectievelijk ongeveer 11 en 7 maal de blootstelling als gevolg van de maximale aanbevolen humane dosis ivacaftor in Orkambi op basis van de samengevoegde AUC’s van ivacaftor en de metabolieten ervan, geëxtrapoleerd uit de blootstelling op dag 90 bij 150 mg/kg/dag in het 6 maanden durende onderzoek naar toxiciteit bij herhaalde dosering en de blootstelling op gestatiedag 17 in het pilotonderzoek met betrekking tot embryofoetale ontwikkeling bij deze diersoort) bij toediening aan vrouwelijke dieren vóór en tijdens het begin van de dracht. Er werden geen effecten op mannelijke en vrouwelijke vruchtbaarheids- en reproductieve prestatie-indexen waargenomen bij ≤ 100 mg/kg/dag (resulterend in een blootstelling van respectievelijk ongeveer 8 en 5 maal de blootstelling als gevolg van de maximale aanbevolen humane dosis ivacaftor in Orkambi op basis van samengevoegde AUC’s van ivacaftor en de metabolieten ervan, geëxtrapoleerd uit de blootstelling op dag 90 bij 100 mg/kg/dag in het 6 maanden durende onderzoek naar toxiciteit bij herhaalde dosering en de blootstelling op gestatiedag 17 in het onderzoek met betrekking tot embryofoetale ontwikkeling bij deze diersoort). Bij drachtige ratten en konijnen werd placentaire overdracht van ivacaftor waargenomen.
Peri- en postnatale ontwikkeling
Ivacaftor veroorzaakte geen ontwikkelingsafwijkingen bij de nakomelingen van drachtige ratten die een orale dosis van 100 mg/kg/dag kregen vanaf dracht tot en met geboorte en spenen (resulterend in een blootstelling van ongeveer 4 maal de blootstelling als gevolg van de maximale aanbevolen humane dosis ivacaftor in Orkambi op basis van samengevoegde AUC’s van ivacaftor en de metabolieten ervan). Doses van meer dan 100 mg/kg/dag leidden tot overlevings- en lactatie-indexen die respectievelijk 92% en 98% van de controlewaarden bedroegen, evenals tot een daling in het lichaamsgewicht van de jongen.
Jonge dieren
Bij jonge ratten die ivacaftor kregen, werden bevindingen van cataract waargenomen bij doses van 0,32 maal de maximale aanbevolen humane dosis op basis van systemische blootstelling aan ivacaftor en de metabolieten ervan bij gelijktijdige toediening met lumacaftor in de vorm van Orkambi. Er werd geen cataract waargenomen bij foetussen afkomstig van vrouwelijke ratten die tijdens de organogenese van de foetale ontwikkeling werden behandeld, bij rattenpups die in bepaalde mate waren blootgesteld via het innemen van melk vóór het spenen, of bij onderzoek met ivacaftor naar toxiciteit bij herhaalde dosering. De mogelijke relevantie van deze bevindingen voor de mens is niet bekend.
Lumacaftor en ivacaftor
Onderzoek naar toxiciteit bij herhaalde dosering waarin lumacaftor samen met ivacaftor werd toegediend, duidde niet op een speciaal risico voor mensen op het gebied van mogelijk additieve en/of synergistische toxiciteit.
6. FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Tabletkern
Cellulose, microkristallijn
Croscarmellosenatrium
Hypromellose-acetaat-succinaat
Povidon (K30)
Natriumlaurylsulfaat
Magnesiumstearaat
Omhulling
Polyvinylalcohol
Titaandioxide (E171)
Macrogol (3350)
Talk
Karmijn (E120)
Briljantblauw FCF aluminiumlak (E133)
Indigokarmijn aluminiumlak (E132)
Drukinkt
Schellak
Zwart ijzeroxide (E172)
Propyleenglycol
Ammoniakoplossing, geconcentreerd
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
Orkambi 100 mg/125 mg filmomhulde tabletten
3 jaar
Orkambi 200 mg/125 mg filmomhulde tabletten
4 jaar
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Voor dit geneesmiddel zijn er geen speciale bewaarcondities.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Blisterverpakking vervaardigd uit polychloortrifluorethyleen (PCTFE)/polyvinylchloride (PVC) afgesloten met aluminiumfolie met een papierlaag.
Orkambi 100 mg/125 mg filmomhulde tabletten
Verpakking met 112 (4 verpakkingen met 28) filmomhulde tabletten.
Orkambi 200 mg/125 mg filmomhulde tabletten
Meervoudige verpakkingen met 112 (4 verpakkingen met 28) filmomhulde tabletten.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen
Al het ongebruikte geneesmiddel of afvalmateriaal dient te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
7. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Vertex Pharmaceuticals (Ireland) Limited
Unit 49, Block 5, Northwood Court, Northwood Crescent,
Dublin 9, D09 T665,
Ierland
8. NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/15/1059/001
EU/1/15/1059/005
9. DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/VERLENGING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste verlening van de vergunning: 19 november 2015
Datum van laatste verlenging: 17 september 2025
10. DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europees Geneesmiddelenbureau https://www.ema.europa.eu.
Orkambi 75 mg/94 mg granulaat in sachetOrkambi 100 mg/125 mg granulaat in sachetOrkambi 150 mg/188 mg granulaat in sachet
1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Orkambi 75 mg/94 mg granulaat in sachet
Orkambi 100 mg/125 mg granulaat in sachet
Orkambi 150 mg/188 mg granulaat in sachet
2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Orkambi 75 mg/94 mg granulaat in sachet
Elk sachet bevat 75 mg lumacaftor en 94 mg ivacaftor.
Orkambi 100 mg/125 mg granulaat in sachet
Elk sachet bevat 100 mg lumacaftor en 125 mg ivacaftor.
Orkambi 150 mg/188 mg granulaat in sachet
Elk sachet bevat 150 mg lumacaftor en 188 mg ivacaftor.
Voor de volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3. FARMACEUTISCHE VORM
Granulaat
Wit tot gebroken wit granulaat.
4. KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Orkambi-granulaat is geïndiceerd voor de behandeling van cystische fibrose (CF) bij patiënten van 1 jaar en ouder die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het cystic fibrosis transmembrane conductance regulator (CFTR)-gen (zie rubriek 4.2, 4.4 en 5.1).
4.2 Dosering en wijze van toediening
Orkambi dient uitsluitend te worden voorgeschreven door artsen met ervaring in de behandeling van CF. Wanneer het genotype van de patiënt niet bekend is, dient een accurate en gevalideerde genotyperingsmethode te worden uitgevoerd om de aanwezigheid van de F508del-mutatie op beide allelen van het CFTR-gen te bevestigen.
Dosering
Tabel 1: Doseringsaanbevelingen bij patiënten van 1 jaar en ouder
| Leeftijd | Gewicht | Sterkte | Dosis (elke 12 uur) | |
| Ochtend | Avond | |||
| 1 tot < 2 jaar | 7 kg tot < 9 kg | 75 mg lumacaftor/94 mg ivacaftor | 1 sachet | 1 sachet |
| 9 kg tot < 14 kg | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor | 1 sachet | 1 sachet | |
| ≥ 14 kg | 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor | 1 sachet | 1 sachet | |
| 2 tot en met 5 jaar | < 14 kg | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor | 1 sachet | 1 sachet |
| ≥ 14 kg | 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor | 1 sachet | 1 sachet | |
| 6 jaar en ouder | Zie de SmPC voor Orkambi tabletten voor meer informatie | |||
Patiënten kunnen op elke dag van de week met de behandeling starten.
Dit geneesmiddel dient te worden ingenomen met vetbevattend voedsel. Net vóór of net na het innemen moet een vetbevattende maaltijd of snack worden gegeten (zie rubriek 5.2).
Vergeten dosis
Als er minder dan 6 uur zijn verstreken na het tijdstip van de vergeten dosis, moet deze dosis met vetbevattend voedsel worden ingenomen. Als er meer dan 6 uur zijn verstreken, moet de patiënt de instructie krijgen om te wachten tot de volgende geplande dosis. Er mag geen dubbele dosis worden ingenomen om een vergeten dosis in te halen.
Gelijktijdig gebruik van CYP3A-remmers
Wanneer met CYP3A-remmers wordt gestart bij patiënten die op dat moment Orkambi innemen, is er geen dosisaanpassing nodig. Wanneer echter met de behandeling wordt gestart bij patiënten die krachtige CYP3A-remmers innemen, moet de dosis tijdens de eerste week van de behandeling verlaagd worden tot één sachet om de andere dag vanwege het inductie-effect van lumacaftor bij steady-state. Na deze periode dient de aanbevolen dagelijkse dosis te worden ingenomen (zie Tabel 2).
Tabel 2: Opstarten van de behandeling bij patiënten die sterke CYP3A-remmers innemen
| Leeftijd | Gewicht | Sterkte | Week 1 van de behandeling | Week 2 en daarna |
| 1 tot < 2 jaar | 7 kg tot < 9 kg | 75 mg lumacaftor/94 mg ivacaftor | 1 sachet om de andere dag, d.w.z. op dag 1,3,5,7 | Vanaf dag 8 moet de dosis gelijk zijn aan de aanbevolen dagelijkse dosis |
| 9 kg tot < 14 kg | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor | |||
| ≥ 14 kg | 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor | |||
2 tot en met 5 jaar | < 14 kg | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor | ||
| ≥ 14 kg | 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor | |||
| 6 jaar en ouder | Zie de SmPC voor Orkambi tabletten voor meer informatie | |||
Wanneer de behandeling gedurende meer dan één week wordt onderbroken en vervolgens wordt hervat bij gelijktijdig innemen van krachtige CYP3A-remmers, moet de dosis verlaagd worden tot één sachet om de andere dag gedurende de eerste week na het hervatten van de behandeling (zie Tabel 2). Na deze periode dient de aanbevolen dagelijkse dosis te worden ingenomen (zie rubriek 4.5).
Speciale populaties
Nierfunctiestoornis
Voor patiënten met een lichte tot matige nierfunctiestoornis is geen dosisaanpassing nodig. Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met een ernstige nierfunctiestoornis (creatinineklaring minder dan of gelijk aan 30 ml/min) of terminale nierinsufficiëntie (zie rubriek 4.4 en 5.2).
Leverfunctiestoornis
Voor patiënten met een lichte leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse A) is geen dosisaanpassing nodig. Voor patiënten met een matige leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse B) wordt een dosisverlaging aanbevolen.
Er is geen ervaring met het gebruik van het geneesmiddel bij patiënten met een ernstige leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse C), maar de blootstelling is naar verwachting hoger dan bij patiënten met een matige leverfunctiestoornis. Na afweging van de risico's en voordelen van de behandeling dient Orkambi daarom met voorzichtigheid te worden gebruikt bij patiënten met een ernstige leverfunctiestoornis, met een verlaagde dosis (zie rubriek 4.4, 4.8 en 5.2).
Zie Tabel 3 voor dosisaanpassingen voor patiënten met een matige of ernstige leverfunctiestoornis.
Tabel 3: Aanbevolen dosisaanpassingen voor patiënten met een matige of ernstige leverfunctiestoornis
| Leeftijd | Gewicht | Sterkte | Matig (Child-Pugh-klasse B) | Ernstig (Child-Pugh-klasse C) | ||
| Ochtend | Avond | Ochtend | Avond | |||
1 tot < 2 jaar | 7 kg tot < 9 kg | 75 mg lumacaftor/94 mg ivacaftor | 1 sachet met granulaat per dag | 1 sachet met granulaat om de andere dag | 1 sachet met granulaat per dag of minder vaak* | Geen dosis |
| 9 kg tot < 14 kg | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor | |||||
| ≥ 14 kg | 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor | |||||
2 tot en met 5 jaar | < 14 kg | 100 mg lumacaftor /125 mg ivacaftor | ||||
| ≥ 14 kg | 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor | |||||
* Het doseringsinterval moet worden aangepast in overeenstemming met de klinische respons en de verdraagbaarheid.
Pediatrische patiënten
De veiligheid en werkzaamheid van Orkambi bij kinderen jonger dan 1 jaar zijn nog niet vastgesteld. Er zijn geen gegevens beschikbaar.
Wijze van toediening
Voor oraal gebruik.
Elk sachet is uitsluitend voor eenmalig gebruik.
De volledige inhoud van elk sachet met granulaat moet worden gemengd met één theelepel (5 ml) zacht voedsel of vloeistof, aangepast aan de leeftijd, en dit mengsel moet volledig worden ingenomen. Een aantal voorbeelden van zacht voedsel of vloeistof zijn gepureerd fruit of groenten, op smaak gebrachte yoghurt, appelmoes, water, melk, moedermelk, flesvoeding of sap. Het voedsel of de vloeistof moet op of beneden kamertemperatuur zijn. Het product is na het mengen gedurende één uur stabiel gebleken en daarom dient het gedurende deze periode te worden ingenomen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor de werkzame stoffen of voor een van de in rubriek 6.1 vermelde hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Patiënten met CF die heterozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
Lumacaftor/ivacaftor is niet werkzaam bij patiënten met CF die de F508del-mutatie op één allel hebben en die een tweede allel hebben met een mutatie die naar verwachting tot een gebrek aan CFTR-productie leidt of een CFTR dat in vitro niet op ivacaftor reageert (zie rubriek 5.1).
Patiënten met CF die een 'gating'-(klasse-III-)mutatie in het CFTR-gen hebben
Lumacaftor/ivacaftor is niet onderzocht bij patiënten met CF die op één allel een 'gating'-(klasse-III-)mutatie in het CFTR-gen hebben, ongeacht of zij de F508del-mutatie op het andere allel hebben. Aangezien de blootstelling aan ivacaftor zeer aanzienlijk verlaagd is bij toediening in combinatie met lumacaftor, mag lumacaftor/ivacaftor niet bij deze patiënten worden gebruikt.
Respiratoire bijwerkingen
Respiratoire bijwerkingen (bijv. ongemak op de borst, dyspneu, bronchospasme en abnormale ademhaling) kwamen vaker voor tijdens het opstarten van de behandeling met lumacaftor/ivacaftor. Ernstige respiratoire voorvallen werden vaker gezien bij patiënten met een procent voorspeld geforceerd expiratoir volume in 1 seconde (ppFEV1) < 40 en kunnen tot stopzetting van het geneesmiddel leiden. De klinische ervaring bij patiënten met een ppFEV1 < 40 is beperkt en aanvullende controle van deze patiënten tijdens het opstarten van de behandeling wordt aanbevolen (zie rubriek 4.8). Na het opstarten van lumacaftor/ivacaftor is bij sommige patiënten ook een tijdelijke daling in FEV1 waargenomen. Er is geen ervaring met het opstarten van de behandeling met lumacaftor/ivacaftor bij patiënten met pulmonale exacerbatie en het is niet raadzaam om de behandeling op te starten bij patiënten met pulmonale exacerbatie.
Effect op bloeddruk
Bij sommige patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld, is een verhoogde bloeddruk waargenomen. De bloeddruk moet bij alle patiënten tijdens de behandeling periodiek worden gecontroleerd (zie rubriek 4.8).
Verhoogde transaminasen en leverletsel
Bij patiënten met CF kunnen er afwijkingen in de leverfunctie, waaronder gevorderde leverziekte, aanwezig zijn. Bij patiënten met gevorderde leverziekte is een verslechtering van de leverfunctie gemeld. Decompensatie van de leverfunctie, waaronder leverfalen met de dood als gevolg, is gemeld bij CF-patiënten met vooraf bestaande cirrose met portale hypertensie die lumacaftor/ivacaftor kregen. Gevallen van leverfalen waarvoor een transplantatie nodig was, zijn gemeld in de eerste 6 maanden van de behandeling bij patiënten met en zonder reeds bestaande gevorderde leverziekte die behandeld werden met andere CFTR-modulatoren.
Lumacaftor/ivacaftor dient met voorzichtigheid te worden gebruikt bij patiënten met gevorderde leverziekte, en alleen als wordt verwacht dat de voordelen opwegen tegen de risico's. Als lumacaftor/ivacaftor bij deze patiënten wordt gebruikt, moeten zij na het opstarten van de behandeling zorgvuldig worden gecontroleerd en moet de dosis worden verlaagd (zie rubriek 4.2, 4.8 en 5.2).
Bij patiënten met CF die lumacaftor/ivacaftor kregen, zijn verhoogde transaminasen vaak gemeld. In sommige gevallen werden deze verhogingen in verband gebracht met gelijktijdige verhogingen in het totale serumbilirubine. Verhogingen in transaminasen zijn vaker waargenomen bij pediatrische patiënten dan bij volwassen patiënten. In cohorten met pediatrische patiënten van verschillende leeftijden zijn bij de patiënten van 2 tot en met 5 jaar vaker transaminaseverhogingen waargenomen dan bij die van 6 tot jonger dan 12 jaar (zie rubriek 4.8).
Omdat een verband met leverletsel niet kan worden uitgesloten, wordt aanbevolen om leverfunctietests (ALAT, ASAT en bilirubine) uit te voeren voordat met lumacaftor/ivacaftor wordt gestart, elke 3 maanden tijdens het eerste jaar van de behandeling en vervolgens jaarlijks. Voor patiënten met een voorgeschiedenis van verhogingen in ALAT, ASAT of bilirubine, moeten frequentere controles worden overwogen.
De behandeling moet worden onderbroken en transaminasen in serum en het totaalbilirubine moeten meteen worden gemeten indien er klinische tekenen of symptomen van leverletsel ontstaan. Onderbreek de toediening bij ALAT of ASAT > 5 x de bovengrens van normaal (ULN), of ALAT of ASAT > 3 x ULN met totaalbilirubine > 2 x ULN en/of klinische geelzucht. Controleer de laboratoriumonderzoeken zorgvuldig totdat de afwijkingen verdwenen zijn. Er moet een grondig onderzoek naar mogelijke oorzaken worden uitgevoerd en patiënten moeten zorgvuldig gecontroleerd worden op klinische progressie. Weeg nadat de verhogingen zijn verdwenen de voordelen en risico's van hervatting van de behandeling tegen elkaar af (zie rubriek 4.2, 4.8 en 5.2). Patiënten die de behandeling na onderbreking hervatten, moeten zorgvuldig worden gecontroleerd.
Depressie
Depressie (waaronder zelfmoordgedachten en zelfmoordpoging) is gemeld bij patiënten die werden behandeld met lumacaftor/ivacaftor, waarbij dit doorgaans optrad binnen drie maanden na aanvang van de behandeling, en bij patiënten met een voorgeschiedenis van psychische stoornissen (zie rubriek 4.8). In sommige gevallen werd een verbetering van het symptoom gemeld na dosisverlaging of stopzetten van de behandeling. Patiënten (en zorgverleners) moeten attent worden gemaakt op de noodzaak van monitoring van zwaarmoedige stemming, zelfmoordgedachten, ongebruikelijke veranderingen in gedrag, angst of insomnia en dat ze onmiddellijk medisch advies moeten inwinnen als deze symptomenoptreden.
Interacties met geneesmiddelen
Substraten van CYP3A
Lumacaftor is een krachtige inductor van CYP3A. Gelijktijdige toediening met gevoelige CYP3A-substraten of CYP3A-substraten met een smalle therapeutische index wordt niet aanbevolen (zie rubriek 4.5).
Hormonale anticonceptiva, waaronder orale, injecteerbare, transdermale en implanteerbare anticonceptiva, zijn niet betrouwbaar als effectieve anticonceptiemethode bij gelijktijdige toediening met Orkambi (zie rubriek 4.5).
Krachtige CYP3A-inductoren
Ivacaftor is een substraat van CYP3A4 en CYP3A5. Gelijktijdige toediening met krachtige CYP3A-inductoren (bijv. rifampicine, sint-janskruid [Hypericum perforatum]) wordt daarom niet aanbevolen (zie rubriek 4.5).
Nierfunctiestoornis
Voorzichtigheid is geboden wanneer lumacaftor/ivacaftor wordt gebruikt bij patiënten met een ernstige nierfunctiestoornis of terminale nierinsufficiëntie (zie rubriek 4.2 en 5.2).
Cataract
Bij pediatrische patiënten die met lumacaftor/ivacaftor en ivacaftor in monotherapie werden behandeld, zijn er gevallen van niet-congenitale vertroebeling van de ooglens zonder impact op het gezichtsvermogen gemeld. Hoewel er in sommige gevallen andere risicofactoren aanwezig waren (zoals gebruik van corticosteroïden en blootstelling aan bestraling) kan een mogelijk risico, toe te schrijven aan ivacaftor, niet worden uitgesloten (zie rubriek 5.3). Bij pediatrische patiënten die de behandeling met lumacaftor/ivacaftor starten, wordt oogonderzoek vóór en tijdens de behandeling aanbevolen.
Patiënten na orgaantransplantatie
Lumacaftor/ivacaftor is niet onderzocht bij patiënten met CF die een orgaantransplantatie hebben ondergaan. Daarom wordt het gebruik niet aanbevolen bij transplantatiepatiënten. Zie rubriek 4.5 voor interacties met immunosuppressiva.
Natriumgehalte
Dit geneesmiddel bevat minder dan 1 mmol natrium (23 mg) per dosis, dat wil zeggen dat het in wezen 'natriumvrij' is.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Op basis van de blootstelling en de vermelde doses wordt het interactieprofiel als hetzelfde beschouwd voor alle sterktes en farmaceutische vormen.
Lumacaftor is een krachtige inductor van CYP3A en ivacaftor is een zwakke remmer van CYP3A indien toegediend als monotherapie. Bij gelijktijdige toediening kunnen andere geneesmiddelen invloed hebben op lumacaftor/ivacaftor terwijl lumacaftor/ivacaftor ook invloed kan hebben op andere geneesmiddelen.
Andere geneesmiddelen die effect kunnen hebben op lumacaftor/ivacaftor
Remmers van CYP3A
Gelijktijdige toediening van lumacaftor/ivacaftor met itraconazol, een krachtige CYP3A-remmer, had geen effect op de blootstelling aan lumacaftor, maar verhoogde de blootstelling aan ivacaftor 4,3 maal. Vanwege het inductie-effect van lumacaftor op CYP3A bij steady-state, wordt verwacht dat de netto blootstelling aan ivacaftor bij gelijktijdige toediening met een CYP3A-remmer niet hoger is dan die zonder toediening van lumacaftor bij een dosis van 150 mg elke 12 uur, de goedgekeurde dosis ivacaftor voor monotherapie.
Wanneer met CYP3A-remmers wordt gestart bij patiënten die op dat moment lumacaftor/ivacaftor innemen, is er geen dosisaanpassing nodig. Wanneer echter met lumacaftor/ivacaftor wordt gestart bij patiënten die krachtige CYP3A-remmers innemen, moet de dosis worden aangepast (zie rubriek 4.2 en 4.4).
Bij gebruik met matige of zwakke CYP3A-remmers wordt geen dosisaanpassing aanbevolen.
Inductoren van CYP3A
Gelijktijdige toediening van lumacaftor/ivacaftor met rifampicine, een krachtige CYP3A-inductor, had een minimaal effect op de blootstelling aan lumacaftor, maar verlaagde de blootstelling aan ivacaftor (AUC) met 57%. Gelijktijdige toediening van lumacaftor/ivacaftor met krachtige CYP3A-inductoren wordt daarom niet aanbevolen (zie rubriek 4.2 en 4.4).
Bij gebruik met matige of zwakke CYP3A-inductoren wordt geen dosisaanpassing aanbevolen.
Andere geneesmiddelen waarop lumacaftor/ivacaftor effect kan hebben
CYP3A-substraten
Lumacaftor is een krachtige inductor van CYP3A. Ivacaftor is een zwakke remmer van CYP3A bij toediening als monotherapie. Het netto effect van behandeling met lumacaftor/ivacaftor is naar verwachting een sterke CYP3A-inductie. Daarom kan gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met CYP3A-substraten de blootstelling aan deze substraten verlagen (zie rubriek 4.4).
P-gp-substraten
In-vitro-onderzoeken hebben aangetoond dat lumacaftor zowel een remmend als een inducerend effect op P-gp kan hebben. Bovendien heeft een klinisch onderzoek met ivacaftor in monotherapie aangetoond dat ivacaftor een zwakke remmer van P-gp is. Daarom kan gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met P-gp-substraten (bijv. digoxine) de blootstelling aan deze substraten veranderen.
CYP2B6- en CYP2C-substraten
Interactie met CYP2B6- en CYP2C-substraten is niet in vivo onderzocht. In-vitro-onderzoeken geven aan dat lumacaftor CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9 en CYP2C19 kan induceren, hoewel in vitro ook een remming van CYP2C8 en CYP2C9 is waargenomen. In-vitro-onderzoeken geven bovendien aan dat ivacaftor CYP2C9 kan remmen. Daarom kan gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor de blootstelling aan CYP2C8- en CYP2C9-substraten veranderen (d.w.z. ofwel verhogen of verminderen), de blootstelling aan CYP2C19-substraten verminderen en de blootstelling aan CYP2B6-substraten aanzienlijk verminderen.
Mogelijke interactie van lumacaftor/ivacaftor met transporteiwitten
In-vitro-experimenten tonen aan dat lumacaftor een substraat is voor het ‘Breast Cancer Resistance Protein’ (BCRP). Gelijktijdige toediening van Orkambi met geneesmiddelen die BCRP remmen, kan de plasmaconcentratie van lumacaftor verhogen. Lumacaftor remt de organische aniontransporteiwitten (OAT) 1 en 3. Lumacaftor en ivacaftor zijn remmers van BCRP. Gelijktijdige toediening van Orkambi met geneesmiddelen die substraten zijn voor OAT1/3 en BCRP-transport kan
| de plasmaconcentratie van dergelijke geneesmiddelen verhogen. Lumacaftor en ivacaftor zijn geen | ||
| remmers van OATP1B1, OATP1B3 en de organische kationtransporteiwitten (OCT) 1 en 2. Ivacaftor | ||
| is geen remmer van | ||
OAT1 en OAT3.
Vastgestelde en andere mogelijk significante interacties
Tabel 4 toont het vastgestelde of voorspelde effect van lumacaftor/ivacaftor op andere geneesmiddelen of het effect van andere geneesmiddelen op lumacaftor/ivacaftor. De informatie gemeld in Tabel 4 is hoofdzakelijk afkomstig van in-vitro-onderzoeken. De aanbevelingen onder “Klinische opmerking” in Tabel 4 zijn gebaseerd op onderzoeken naar interactie, klinische relevantie of voorspelde interacties op basis van eliminatieroutes. De interacties met de meeste klinische relevantie zijn als eerste vermeld.
Tabel 4: Vastgestelde en andere mogelijk significante interacties - dosisaanbevelingen voor gebruik van lumacaftor/ivacaftor met andere geneesmiddelen
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
| Gelijktijdig toegediende geneesmiddelen met de meeste klinische relevantie | ||
| Anti-allergica: | ||
| montelukast | ↔ LUM, IVA | |
↓ montelukast Vanwege de inductie van CYP3A/2C8/2C9 door LUM | Er wordt geen dosisaanpassing voor montelukast aanbevolen. Bij gelijktijdige toediening met lumacaftor/ivacaftor moet gepaste klinische controle worden uitgevoerd. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan montelukast verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| fexofenadine | ↔ LUM, IVA | |
↑ of ↓ fexofenadine Vanwege de mogelijke inductie of remming van P-gp | Er kan een dosisaanpassing van fexofenadine nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan fexofenadine wijzigen. | |
| Antibiotica: | ||
| claritromycine, telitromycine | ↔ LUM ↑ IVA Vanwege de remming van CYP3A door claritromycine, telitromycine | Wanneer met claritromycine of telitromycine wordt gestart bij patiënten die op dat moment lumacaftor/ivacaftor innemen, wordt er geen dosisaanpassing van lumacaftor/ivacaftor aanbevolen. |
↓ claritromycine, telitromycine Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Wanneer met lumacaftor/ivacaftor wordt gestart bij patiënten die op dat moment claritromycine of telitromycine innemen, moet de dosis lumacaftor/ivacaftor worden verlaagd tot één sachet om de andere dag in de eerste week van de behandeling. Voor deze antibiotica moet een alternatief, zoals azitromycine, worden overwogen. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan claritromycine en telitromycine verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
| erytromycine | ↔ LUM ↑ IVA Vanwege de remming van CYP3A door erytromycine | Bij gelijktijdige toediening met erytromycine wordt er geen dosisaanpassing van lumacaftor/ivacaftor aanbevolen. |
↓ erytromycine Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Er moet een alternatief voor erytromycine worden overwogen, bijvoorbeeld azitromycine. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan erytromycine verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| Anticonvulsiva: | ||
carbamazepine, fenobarbital, fenytoïne | ↔ LUM ↓ IVA Vanwege de inductie van CYP3A door deze anticonvulsiva | |
↓ carbamazepine, fenobarbital, fenytoïne Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze anticonvulsiva wordt niet aanbevolen. De blootstelling aan ivacaftor en het anticonvulsivum kan aanzienlijk verlaagd zijn, waardoor de werkzaamheid van beide werkzame stoffen kan afnemen. | |
| Antimycotica: | ||
itraconazol*, ketoconazol, posaconazol, voriconazol | ↔ LUM ↑ IVA Vanwege de remming van CYP3A door deze antimycotica | Wanneer met deze antimycotica wordt gestart bij patiënten die op dat moment lumacaftor/ivacaftor innemen, wordt er geen dosisaanpassing aanbevolen. |
↓ itraconazol, ketoconazol, voriconazol Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | De dosis lumacaftor/ivacaftor moet verlaagd worden tot één sachet om de andere dag gedurende de eerste week van de behandeling wanneer met lumacaftor/ivacaftor wordt gestart bij patiënten die op dat moment deze antimycotica innemen. | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
↓ posaconazol Vanwege de inductie van UGT door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze antimycotica wordt niet aanbevolen. Als deze geneesmiddelen noodzakelijk zijn, moeten de patiënten zorgvuldig worden gecontroleerd op de doorbraak van schimmelinfecties. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan deze antimycotica verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| fluconazol | ↔ LUM ↑ IVA Vanwege de remming van CYP3A door fluconazol | Bij gelijktijdige toediening met fluconazol wordt er geen dosisaanpassing van lumacaftor/ivacaftor aanbevolen. |
↓ fluconazol Vanwege het inducerend effect van LUM; fluconazol wordt hoofdzakelijk door renale excretie geklaard als onveranderd geneesmiddel; bij krachtige inductoren is echter een bescheiden vermindering van de blootstelling aan fluconazol waargenomen. | Er is mogelijk een hogere dosis fluconazol nodig om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan fluconazol verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| Anti-inflammatoire middelen: | ||
| ibuprofen | ↔ LUM, IVA | |
↓ ibuprofen Vanwege de inductie van CYP3A/2C8/2C9 door LUM | Er kan een hogere dosis ibuprofen nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan ibuprofen verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| Antimycobacteriële middelen: | ||
| rifabutine, rifampicine*, rifapentine | ↔ LUM ↓ IVA Vanwege de inductie van CYP3A door antimycobacteriële middelen | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
↓ rifabutine Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze antimycobacteriële middelen wordt niet aanbevolen. De blootstelling aan ivacaftor zal verminderd zijn, waardoor de werkzaamheid van lumacaftor/ivacaftor kan afnemen. Er kan een hogere dosis rifabutine nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan rifabutine verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| ↔ rifampicine, rifapentine | ||
| Benzodiazepines: | ||
| midazolam, triazolam | ↔ LUM, IVA | |
| ↓ midazolam, triazolam Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze benzodiazepines wordt niet aanbevolen. Lumacaftor/ivacaftor verlaagt de blootstelling aan midazolam en triazolam, waardoor de werkzaamheid ervan afneemt. | |
| Hormonale anticonceptiva: | ||
ethinylestradiol, norethisteron en andere progestagenen | ↓ ethinylestradiol, norethisteron en andere progestagenen Vanwege de inductie van CYP3A/UGT door LUM | Hormonale anticonceptiva, waaronder orale, injecteerbare, transdermale en implanteerbare anticonceptiva, zijn niet betrouwbaar als effectieve anticonceptiemethode bij gelijktijdige toediening met lumacaftor/ivacaftor. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan hormonale anticonceptiva verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. |
| Immunosuppressiva: | ||
| ciclosporine, everolimus, sirolimus, tacrolimus (gebruikt na orgaan-transplantatie) | ↔ LUM, IVA | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
| ↓ ciclosporine, everolimus, sirolimus, tacrolimus Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met deze immunosuppressiva wordt niet aanbevolen. Lumacaftor/ivacaftor verlaagt de blootstelling aan deze immunosuppressiva, waardoor de werkzaamheid van deze immunosuppressiva kan afnemen. Het gebruik van lumacaftor/ivacaftor bij patiënten die een orgaantransplantatie hebben ondergaan is niet onderzocht. | |
| Protonpompremmers: | ||
esomeprazol, lansoprazol, omeprazol | ↔ LUM, IVA | |
↓ esomeprazol, lansoprazol, omeprazol Vanwege de inductie van CYP3A/2C19 door LUM | Er kan een hogere dosis van deze protonpompremmers nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan deze protonpompremmers verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| Kruidengeneesmiddelen: | ||
sint-janskruid (Hypericum perforatum) | ↔ LUM ↓ IVA Vanwege de inductie van CYP3A door sint-janskruid | Gelijktijdig gebruik van lumacaftor/ivacaftor met sint-janskruid wordt niet aanbevolen. De blootstelling aan ivacaftor wordt verminderd, waardoor de werkzaamheid van lumacaftor/ivacaftor kan afnemen. |
| Andere gelijktijdig toegediende geneesmiddelen met klinische relevantie | ||
| Antiaritmica: | ||
| digoxine | ↔ LUM, IVA | |
↑ of ↓ digoxine Vanwege de mogelijke inductie of remming van P-gp | De serumspiegel van digoxine dient gecontroleerd te worden en de dosis dient te worden getitreerd om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan digoxine wijzigen. | |
| Anticoagulantia: | ||
| dabigatran | ↔ LUM, IVA | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
↑ of ↓ dabigatran Vanwege de mogelijke inductie of remming van P-gp | Bij gelijktijdige toediening met lumacaftor/ivacaftor moet gepaste klinische controle worden uitgevoerd. Er kan een dosisaanpassing van dabigatran nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan dabigatran wijzigen. | |
| warfarine | ↔ LUM, IVA | |
↑ of ↓ warfarine Vanwege de mogelijke inductie of remming van CYP2C9 door LUM | Wanneer warfarine samen met lumacaftor/ivacaftor moet worden toegediend, moet de international normalised ratio (INR) worden gecontroleerd. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan warfarine wijzigen. | |
| Antidepressiva: | ||
| citalopram, escitalopram, sertraline | ↔ LUM, IVA | |
↓ citalopram, escitalopram, sertraline Vanwege de inductie van CYP3A/2C19 door LUM | Er kan een hogere dosis van deze antidepressiva nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan deze antidepressiva verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| bupropion | ↔ LUM, IVA | |
↓ bupropion Vanwege de inductie van CYP2B6 door LUM | Er kan een hogere dosis bupropion nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan bupropion verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
| Systemische corticosteroïden: | ||
| methylprednisolon, prednison | ↔ LUM, IVA | |
↓ methylprednisolon, prednison Vanwege de inductie van CYP3A door LUM | Er kan een hogere dosis van deze systemische corticosteroïden nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan methylprednisolon en prednison verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
Groep van gelijktijdig toegediend geneesmiddel: Naam werkzame stof | Effect | Klinische opmerking |
| H2-blokkers: | ||
| ranitidine | ↔ LUM, IVA | |
↑ of ↓ ranitidine Vanwege de mogelijke inductie of remming van P-gp | Er kan een dosisaanpassing van ranitidine nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan ranitidine wijzigen. | |
| Oraal diabeticum: | ||
| repaglinide | ↔ LUM, IVA | |
↓ repaglinide Vanwege de inductie van CYP3A/2C8 door LUM | Er kan een hogere dosis repaglinide nodig zijn om het gewenste klinische effect te bereiken. Lumacaftor/ivacaftor kan de blootstelling aan repaglinide verminderen, waardoor de werkzaamheid ervan kan afnemen. | |
Annotatie: ↑ = verhoging, ↓ = verlaging, ↔ = geen verandering; LUM = lumacaftor; IVA = ivacaftor. * Op basis van klinisch onderzoek naar interacties. Alle andere interacties die worden vermeld, zijn op basis van voorspellingen.
Vals-positieve resultaten bij urineonderzoeken op THC
Er zijn meldingen geweest van vals-positieve resultaten bij urineonderzoeken op tetrahydrocannabinol (THC) bij patiënten die Orkambi kregen. Er moet een alternatieve bevestigingsmethode worden overwogen om de resultaten te verifiëren.
Pediatrische patiënten
Onderzoek naar interacties is alleen bij volwassenen uitgevoerd.
4.6 Vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap
Er zijn geen of een beperkte hoeveelheid gegevens (minder dan 300 zwangerschapsuitkomsten) over het gebruik van lumacaftor/ivacaftor bij zwangere vrouwen. De resultaten van dieronderzoek met lumacaftor en ivacaftor duiden niet op directe of indirecte schadelijke effecten wat betreft ontwikkelings- en reproductietoxiciteit, terwijl met ivacaftor alleen effecten werden opgemerkt bij maternaal toxische doses (zie rubriek 5.3). Uit voorzorg heeft het de voorkeur het gebruik van lumacaftor/ivacaftor te vermijden tijdens de zwangerschap, tenzij de klinische toestand van de moeder behandeling met lumacaftor/ivacaftor noodzakelijk maakt.
Borstvoeding
Uit beperkte gegevens blijkt dat ivacaftor en lumacaftor in de moedermelk worden uitgescheiden. Er is onvoldoende informatie over de effecten van lumacaftor/ivacaftor op pasgeborenen/zuigelingen. Er moet worden besloten of borstvoeding moet worden gestaakt of dat behandeling moet worden gestaakt dan wel niet moet worden ingesteld, waarbij het voordeel van borstvoeding voor het kind en het voordeel van behandeling voor de vrouw in overweging moeten worden genomen.
Vruchtbaarheid
Er zijn geen gegevens van mensen beschikbaar over de effecten van lumacaftor en/of ivacaftor op de vruchtbaarheid. Lumacaftor had geen effecten op vruchtbaarheids- en reproductieve prestatie-indexen bij mannelijke en vrouwelijke ratten. Ivacaftor verlaagde de vruchtbaarheids- en reproductieve prestatie-indexen bij mannelijke en vrouwelijke ratten (zie rubriek 5.3).
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Ivacaftor, een van de werkzame stoffen in Orkambi, heeft geringe invloed op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen. Ivacaftor kan duizeligheid veroorzaken (zie rubriek 4.8).
Patiënten die last hebben van duizeligheid terwijl zij Orkambi innemen, moeten het advies krijgen om geen voertuigen te besturen of machines te bedienen totdat de symptomen verdwenen zijn.
4.8 Bijwerkingen
Samenvatting van het veiligheidsprofiel
De vaakst voorkomende bijwerkingen zijn dyspneu (14,0%), diarree (11,0%) en nausea (10,2%).
Ernstige bijwerkingen waren onder meer hepatobiliaire voorvallen, bijv. verhogingen in transaminasen (0,5%), cholestatische hepatitis (0,3%) en hepatische encefalopathie (0,1%).
Lijst van bijwerkingen in tabelvorm
In Tabel 5 worden de bijwerkingen weergegeven die in klinische onderzoeken en veiligheidsonderzoeken na verlening van de handelsvergunning alsook spontaan werden gemeld met lumacaftor/ivacaftor en ivacaftor als monotherapie. De bijwerkingen worden vermeld per MedDRA-systeem/orgaanklasse en frequentie: zeer vaak (≥ 1/10); vaak (≥ 1/100, < 1/10); soms (≥ 1/1.000, < 1/100); zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000); zeer zelden (< 1/10.000) en niet bekend (de frequentie kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
Tabel 5: Bijwerkingen bij met lumacaftor/ivacaftor behandelde patiënten en bij patiënten behandeld met ivacaftor alleen
| Systeem/orgaanklasse | Frequentie | Bijwerkingen |
| Infecties en parasitaire aandoeningen | zeer vaak | Nasofaryngitis* |
| vaak | Bovenste-luchtweginfectie, rhinitis | |
| Psychische stoornissen | niet bekend | Depressie |
| Bloedvataandoeningen | soms | Hypertensie |
| Zenuwstelselaandoeningen | zeer vaak | Hoofdpijn, duizeligheid* |
| soms | Hepatische encefalopathie† | |
| Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen | vaak | Oorpijn*, oorongemak*, tinnitus*, trommelvlieshyperemie*, vestibulaire aandoening* |
| soms | Oorcongestie* |
| Systeem/orgaanklasse | Frequentie | Bijwerkingen |
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen | zeer vaak | Neusverstopping, dyspneu, productieve hoest, sputum toegenomen |
| vaak | Afwijkende ademhaling, orofaryngeale pijn, bijholteverstopping*, rhinorroe, farynx-erytheem*, bronchospasme | |
| Maagdarmstelselaandoeningen | zeer vaak | Buikpijn*, bovenbuikpijn, diarree, nausea |
| vaak | Flatulentie, braken | |
| Lever- en galaandoeningen | vaak | Transaminasen verhoogd |
| soms | Cholestatische hepatitis‡ | |
Huid- en onderhuidaandoeningen | vaak | Rash |
| Voortplantingsstelsel- en borstaandoeningen | vaak | Onregelmatige menstruatie, dysmenorroe, metrorragie, borstgezwel* |
| soms | Menorragie, amenorroe, polymenorroe, borstontsteking*, gynaecomastie*, tepelaandoening*, tepelpijn*, oligomenorroe | |
| Onderzoeken | zeer vaak | Bacteriën in sputum* |
| vaak | Bloed creatinefosfokinase verhoogd | |
| soms | Bloeddruk verhoogd |
* Bijwerkingen en frequenties waargenomen bij patiënten in klinische onderzoeken met ivacaftor in monotherapie. † 1 patiënt op de 738
‡ 2 patiënten op de 738
De veiligheidsgegevens van een vervolgonderzoek van 96 weken (809-105) kwamen overeen met de veiligheidsgegevens van de fase 3-onderzoeken (onderzoek 809-103 en 809-104).
Beschrijving van geselecteerde bijwerkingen
Hepatobiliaire bijwerkingen
Tijdens onderzoek 809-103 en 809-104 was de incidentie van maximale transaminasewaarden (ALAT of ASAT) > 8, > 5 en > 3 x ULN respectievelijk 0,8%, 2,0% en 5,2% bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 0,5%, 1,9%, en 5,1% bij patiënten die placebo kregen. De incidentie van transaminase-gerelateerde bijwerkingen was 5,1% bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 4,6% bij degenen die placebo kregen. Zeven patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen, hadden ernstige lever-gerelateerde bijwerkingen met verhoogde transaminasen, waaronder 3 patiënten met een gelijktijdige verhoging van het totaalbilirubine. Na stopzetting van lumacaftor/ivacaftor daalden de resultaten van de leverfunctietesten tot de uitgangswaarde of verbeterden ze aanzienlijk bij alle patiënten (zie rubriek 4.4).
Bij een van de 7 patiënten met vooraf bestaande cirrose en/of portale hypertensie die lumacaftor/ivacaftor kregen in de placebogecontroleerde fase 3-onderzoeken werd een verslechtering van de leverfunctie waargenomen met verhoogde ALAT, ASAT, bilirubine en leverencefalopathie. Deze bijwerking trad binnen 5 dagen na aanvang van de behandeling op en verdween weer na stopzetting van lumacaftor/ivacaftor (zie rubriek 4.4).
Postmarketinggevallen van decompensatie van de leverfunctie, waaronder leverfalen waarvoor een transplantatie nodig was en/of met de dood als gevolg, zijn gemeld bij CF-patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld (zie rubriek 4.4).
Respiratoire bijwerkingen
Tijdens onderzoek 809-103 en 809-104 was de incidentie van respiratoire bijwerkingen (bijv. borstongemak, dyspneu, bronchospasme en afwijkende ademhaling) 26,3% bij patiënten die met lumacaftor/ivacaftor behandeld werden en 17,0% bij degenen die placebo kregen. Deze bijwerkingen kwamen vaker voor bij patiënten met een lagere FEV1 vóór de behandeling. Ongeveer drie kwart van de bijwerkingen ontstond in de eerste behandelingsweek en bij de meeste patiënten verdwenen deze bijwerkingen zonder dat de toediening onderbroken werd. De meeste bijwerkingen waren van lichte of matige ernst, waren niet-levensbedreigend en leidden niet tot stopzetting van de behandeling (zie rubriek 4.4).
Tijdens een 24 weken durend, open-label, klinisch fase 3b-onderzoek (onderzoek 809-106) bij 46 patiënten in de leeftijd van 12 jaar en ouder met gevorderde longziekte (ppFEV1 < 40) [gemiddelde ppFEV1 in de uitgangssituatie 29,1 (bereik: 18,3 tot 42,0)] was de incidentie van respiratoire bijwerkingen 65,2%. In de subgroep van 28 patiënten die startten met de volledige dosis lumacaftor/ivacaftor (2 tabletten elke 12 uur) was de incidentie 71,4%, en bij de 18 patiënten die startten met een verlaagde dosis lumacaftor/ivacaftor (1 tablet elke 12 uur gedurende maximaal 2 weken en vervolgens verhoogd tot de volledige dosis) was de incidentie 55,6%. Van de patiënten die startten met de volledige dosis lumacaftor/ivacaftor had één patiënt een ernstige respiratoire bijwerking, werd vervolgens bij drie patiënten de dosis verlaagd en stopten drie patiënten met de behandeling. Er werden geen ernstige respiratoire bijwerkingen, dosisverlagingen of stopzettingen van de behandeling waargenomen bij patiënten die startten met de halve dosis (zie rubriek 4.4).
Menstruatiestoornissen
Tijdens onderzoek 809-103 en 809-104 was de incidentie van gecombineerde menstruatiestoornissen (amenorroe, dysmenorroe, menorragie, onregelmatige menstruatie, metrorragie, oligomenorroe en polymenorroe) 9,9% bij vrouwelijke patiënten die met lumacaftor/ivacaftor behandeld werden en 1,7% bij vrouwen die placebo kregen. Deze menstruatiestoornissen kwamen vaker voor in de subgroep van vrouwelijke patiënten die hormonale anticonceptiva gebruikten (25,0%) dan bij patiënten die geen hormonale anticonceptiva gebruikten (3,5%) (zie rubriek 4.5). De meeste van deze reacties waren van lichte of matige ernst en waren niet-levensbedreigend. Bij patiënten die met lumacaftor/ivacaftor behandeld werden, verdween ongeveer twee derde van deze reacties weer en de mediane duur ervan was 10 dagen.
Verhoogde bloeddruk
Tijdens onderzoek 809-103 en 809-104 werden bijwerkingen die verband hielden met een verhoogde bloeddruk (bijv. hypertensie, bloeddruk verhoogd) gemeld bij 0,9% (7/738) van de patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld en bij geen enkele patiënt die met placebo werd behandeld.
Bij de patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld (gemiddelde bloeddruk in de uitgangssituatie: systolisch 114 mmHg en diastolisch 69 mmHg) bedroeg de maximale verhoging in gemiddelde systolische en diastolische bloeddruk ten opzichte van de uitgangssituatie respectievelijk 3,1 mmHg en 1,8 mmHg. Bij de patiënten die placebo kregen (gemiddelde bloeddruk in de uitgangssituatie: systolisch 114 mmHg en diastolisch 69 mmHg) bedroeg de maximale verhoging in gemiddelde systolische en diastolische bloeddruk ten opzichte van de uitgangssituatie respectievelijk 0,9 mmHg en 0,9 mmHg.
Het percentage patiënten met een systolische bloeddrukwaarde > 140 mmHg of een diastolische bloeddruk > 90 mmHg op ten minste twee tijdstippen bedroeg respectievelijk 3,4% en 1,5% bij de patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld, ten opzichte van 1,6% en 0,5% bij de patiënten die placebo kregen (zie rubriek 4.4).
Pediatrische patiënten
Er werden veiligheidsgegevens beoordeeld van lumacaftor/ivacaftor bij 46 patiënten van 1 tot jonger dan 2 jaar (onderzoek 809-122), bij 60 patiënten van 2 tot en met 5 jaar (onderzoek 809-115), bij 161 patiënten van 6 tot jonger dan 12 jaar (onderzoek 809-011 en 809-109) en bij 194 patiënten van 12 tot en met 17 jaar met CF die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie en die lumacaftor/ivacaftor kregen in klinische onderzoeken. Patiënten van 12 tot en met 17 jaar werden opgenomen in onderzoek 809-103 en 809-104.
Het algehele veiligheidsprofiel voor deze pediatrische patiënten komt over het algemeen overeen met dat voor volwassen patiënten. Enkele geselecteerde bijwerkingen worden specifiek gemeld voor de pediatrische patiënten.
Gegevens over de veiligheid op lange termijn afkomstig van drie 96 weken durende vervolgonderzoeken bij 52, 57 en 239 patiënten van respectievelijk 1 jaar en ouder (onderzoek 809-124), 2 jaar en ouder (onderzoek 809-116) en 6 jaar en ouder (onderzoek 809-110) die homozygoot waren voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen kwamen in het algemeen overeen met de 24 weken durende hoofdonderzoeken. De hoofdonderzoeken werden uitgevoerd bij patiënten van 1 tot jonger dan 2 jaar (onderzoek 809-122, hoofdonderzoek van 809-124), 2 tot en met 5 jaar (onderzoek 809-115, hoofdonderzoek van 809-116) en 6 tot jonger dan 12 jaar (onderzoek 809-011 en 809-109, hoofdonderzoeken van 809-110).
Beschrijving van geselecteerde bijwerkingen voor pediatrische patiënten van 1 tot jonger dan 12 jaar
Hepatobiliaire bijwerkingen
Tijdens het 24 weken durende, open-label, klinische fase 3-onderzoek bij 58 patiënten in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (onderzoek 809-011) was de incidentie van maximale transaminasewaarden (ALAT of ASAT) > 8, > 5 en > 3 x ULN respectievelijk 5,3%, 8,8% en 19,3%. Geen enkele patiënt had totale bilirubinewaarden > 2 x ULN. Bij alle patiënten met transaminaseverhogingen werd de toediening van lumacaftor/ivacaftor gehandhaafd of na onderbreking met succes hervat, behalve bij 1 patiënt die met de behandeling stopte.
Tijdens het 24 weken durende, placebogecontroleerde, klinische fase 3-onderzoek bij 204 patiënten in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (onderzoek 809-109) was de incidentie van maximale transaminasewaarden (ALAT of ASAT) > 8, > 5 en > 3 x ULN respectievelijk 1,0%, 4,9% en 12,6% bij de patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 2,0%, 3,0% en 7,9% bij de patiënten die placebo kregen. Geen enkele patiënt had totale bilirubinewaarden > 2 x ULN. Twee patiënten in de groep die lumacaftor/ivacaftor kreeg en twee patiënten in de placebogroep stopten met de behandeling vanwege transaminaseverhogingen.
Tijdens het 24 weken durende, open-label, klinische fase 3-onderzoek bij 60 patiënten van 2 tot en met 5 jaar (onderzoek 809-115) was de incidentie van maximale transaminasewaarden (ALAT of ASAT) > 8, > 5 en > 3 x ULN respectievelijk 8,3% (5/60), 11,7% (7/60) en 15,0% (9/60). Geen enkele patiënt had totale bilirubinewaarden > 2 x ULN. Drie patiënten stopten met de behandeling met lumacaftor/ivacaftor vanwege transaminaseverhogingen.
Tijdens het 24 weken durende, open-label, klinische fase 3-onderzoek bij 46 patiënten van 1 tot jonger dan 2 jaar (onderzoek 809-122) was de incidentie van maximale transaminasewaarden (ALAT of ASAT) > 8, > 5 en > 3 x ULN respectievelijk 2,2% (4/46), 4,3% (2/46) en 10,9% (5/46). Geen enkele patiënt had totale bilirubinewaarden > 2 x ULN. Eén patiënt stopte met de behandeling met lumacaftor/ivacaftor vanwege transaminaseverhogingen.
Respiratoire bijwerkingen
Tijdens het 24 weken durende, open-label, klinische fase 3-onderzoek (onderzoek 809-011) bij 58 patiënten in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (gemiddelde ppFEV1 in de uitgangssituatie was 91,4) was de incidentie van respiratoire bijwerkingen 6,9% (4/58).
Tijdens het 24 weken durende, placebogecontroleerde, klinische fase 3-onderzoek (onderzoek 809-109) bij patiënten in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (gemiddelde ppFEV1 in de uitgangssituatie was 89,8) was de incidentie van respiratoire bijwerkingen 18,4% bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 12,9% bij patiënten die placebo kregen. Tijdens seriële spirometriebeoordelingen na toediening werd bij het begin van de behandeling een daling in ppFEV1 waargenomen. De absolute verandering van vóór toediening tot 4 tot 6 uur na toediening was -7,7 op dag 1 en -1,3 op dag 15 bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen. De daling na toediening was verdwenen in week 16.
Melding van vermoedelijke bijwerkingen
Het is belangrijk om na toelating van het geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden. Op deze wijze kan de verhouding tussen voordelen en risico's van het geneesmiddel voortdurend worden gevolgd. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg wordt verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden via het nationale meldsysteem zoals vermeld in aanhangsel V.
4.9 Overdosering
Er is geen specifiek antidotum beschikbaar voor overdosering met lumacaftor/ivacaftor. De behandeling van een overdosering bestaat uit algemene ondersteunende maatregelen, waaronder controle van de vitale functies en observatie van de klinische toestand van de patiënt.
Bijwerkingen die met een verhoogde incidentie van ≥ 5% optraden in de supratherapeutische doseringsperiode ten opzichte van de therapeutische doseringsperiode waren hoofdpijn, gegeneraliseerde rash en verhoogde transaminase.
5. FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: Overige respiratoire middelen; ATC-code: R07AX30
Werkingsmechanisme
Het CFTR-eiwit is een chloridekanaal dat aanwezig is op het oppervlak van epitheelcellen in meerdere organen. De F508del-mutatie beïnvloedt het CFTR-eiwit op meerdere manieren, voornamelijk door een defect te veroorzaken in cellulaire verwerking en cellulair transport waardoor de hoeveelheid CFTR op het celoppervlak afneemt. De geringe hoeveelheid F508del-CFTR die het celoppervlak bereikt, heeft weinig open kanalen (lage channel-open probability) (defecte 'channel-gating'). Lumacaftor is een CFTR-corrector die rechtstreeks inwerkt op het F508del-CFTR om de cellulaire verwerking en het cellulaire transport ervan te verbeteren, waardoor de hoeveelheid functioneel CFTR op het celoppervlak toeneemt. Ivacaftor versterkt de werking van CFTR en zorgt voor een toename in het chloridetransport door het aantal open kanalen (of 'gating') van het CFTR-eiwit aan het celoppervlak te vergroten. Het gecombineerde effect van lumacaftor en ivacaftor zorgt voor een toename van de hoeveelheid en werking van het F508del-CFTR op het celoppervlak, wat tot een toename in het transport van chloride-ionen leidt. De precieze mechanismen waarmee lumacaftor de cellulaire verwerking en het cellulaire transport van F508del-CFTR verbetert en ivacaftor het F508del-CFTR versterkt, zijn niet bekend.
Farmacodynamische effecten
Effecten op zweetchloride
In een dubbelblind, placebogecontroleerd klinisch fase 2-onderzoek bij patiënten met CF van 18 jaar en ouder werden de veranderingen in zweetchloride als gevolg van lumacaftor alleen of in combinatie met ivacaftor onderzocht. In dit onderzoek kregen 10 patiënten (homozygoot voor de F508del-CFTR-mutatie) gedurende 28 dagen alleen lumacaftor in een dosis van 400 mg elke 12 uur, waarna gedurende nog eens 28 dagen ivacaftor werd toegevoegd in een dosis van 250 mg elke 12 uur, terwijl 25 patiënten (homozygoot of heterozygoot voor F508del) placebo kregen. Het behandelingsverschil tussen lumacaftor alleen, in een dosis van 400 mg elke 12 uur, en placebo werd beoordeeld op basis van de gemiddelde verandering in zweetchloride vanaf de uitgangssituatie tot dag 28 en was statistisch significant bij -8,2 mmol/l (95%-BI: -14, -2). Het behandelingsverschil tussen de combinatie 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur en placebo werd beoordeeld op basis van de gemiddelde verandering in zweetchloride vanaf de uitgangssituatie tot dag 56 en was statistisch significant bij -11 mmol/l (95%-BI: -18, -4).
In onderzoek 809-109 was bij patiënten van 6 tot jonger dan 12 jaar die homozygoot waren voor de F508del-CFTR-mutatie, het behandelingsverschil (kleinste kwadratengemiddelde) in zweetchloride voor de absolute verandering in week 24 vergeleken met placebo -24,9 mmol/l (nominale P < 0,0001). Het behandelingsverschil (kleinste kwadratengemiddelde) in zweetchloride voor de gemiddelde absolute verandering op dag 15 en in week 4 vergeleken met placebo was -20,8 mmol/l (95%-BI: -23,4; -18,2; nominale P < 0,0001).
In onderzoek 809-115 bedroeg bij patiënten van 2 tot en met 5 jaar die homozygoot waren voor de F508del-CFTR-mutatie de gemiddelde absolute verandering in zweetchloride binnen de groep vanaf de uitgangssituatie tot week 24 -31,7 mmol/l (95%-BI: -35,7; -27,6). Daarnaast was de gemiddelde absolute verandering in zweetchloride vanaf week 24 tot week 26 na de 2 weken durende wash-outperiode (om de off-drug respons te beoordelen) een stijging van 33,0 mmol/l (95%-BI: 28,9; 37,1; nominale P < 0,0001), wat overeenkomt met een herstel van de uitgangssituatie na wash-out van de behandeling. In week 24 had 16% van de kinderen een afname in zweetchloride tot onder 60 mmol/l en was er geen enkele afname tot onder 30 mmol/l.
In onderzoek 809-122 toonde de behandeling met lumacaftor/ivacaftor bij patiënten van 1 tot jonger dan 2 jaar die homozygoot waren voor de F508del-CFTR-mutatie een afname in zweetchloride in week 4 die tot en met week 24 werd behouden. De gemiddelde absolute verandering in zweetchloride vanaf de uitgangssituatie tot week 24 was -29,1 (13,5) mmol/l (95%-BI: -34,8, -23,4). Daarnaast was de gemiddelde (SD) absolute verandering in zweetchloride vanaf week 24 tot week 26 na de 2 weken durende wash-outperiode 27,3 (11,1) mmol/l (95%-BI: 22,3; 32,3). Deze verandering komt overeen met een herstel van de uitgangssituatie na wash-out van de behandeling.
Veranderingen in FEV1
Veranderingen in ppFEV1 als gevolg van lumacaftor alleen of in combinatie met ivacaftor werden ook onderzocht in het dubbelblinde, placebogecontroleerde fase 2-onderzoek bij patiënten met CF van 18 jaar en ouder. Het behandelingsverschil tussen 400 mg lumacaftor alleen elke 12 uur en placebo beoordeeld als gemiddelde absolute verandering in ppFEV1 bedroeg -4,6 procentpunten (95%-BI: -9,6; 0,4) vanaf de uitgangssituatie tot dag 28; 4,2 procentpunten (95%-BI: -1,3; 9,7) vanaf de uitgangssituatie tot dag 56 en 7,7 procentpunten (95%-BI: 2,6; 12,8; statistisch significant) vanaf dag 28 tot dag 56 (na toevoeging van ivacaftor aan lumacaftor in monotherapie).
Verlaging van de hartfrequentie
Tijdens de 24 weken durende, placebogecontroleerde fase 3-onderzoeken werd op dag 1 en dag 15 ongeveer 4 tot 6 uur na toediening een maximale verlaging van de gemiddelde hartfrequentie van 6 slagen/minuut ten opzichte van de uitgangssituatie waargenomen. In deze onderzoeken werd de hartfrequentie na dag 15 niet gecontroleerd in de periode na toediening. Bij patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld, varieerde de verandering in gemiddelde hartfrequentie voorafgaand aan toediening vanaf week 4 tussen 1 en 2 slagen/minuut onder de uitgangswaarde. Het percentage patiënten met een hartfrequentie < 50 slagen/minuut tijdens de behandeling bedroeg 11% bij patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen en 4,9% bij patiënten die placebo kregen.
Elektrofysiologie van het hart
In een grondig, klinisch onderzoek met betrekking tot de QT-tijd werden er geen betekenisvolle veranderingen in de QTc-tijd of bloeddruk waargenomen met 600 mg lumacaftor eenmaal daags/250 mg ivacaftor elke 12 uur en 1.000 mg lumacaftor eenmaal daags/450 mg ivacaftor elke 12 uur.
Klinische werkzaamheid en veiligheid
Onderzoeken bij patiënten met CF in de leeftijd van 12 jaar en ouder die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
De werkzaamheid van lumacaftor/ivacaftor bij patiënten met CF die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen werd onderzocht in twee gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde klinische onderzoeken met 1.108 klinisch stabiele CF-patiënten van wie 737 patiënten gerandomiseerd werden naar en behandeld met lumacaftor/ivacaftor. In beide onderzoeken werden de patiënten in een verhouding van 1:1:1 gerandomiseerd naar 600 mg lumacaftor eenmaal daags/250 mg ivacaftor elke 12 uur, 400 mg lumacaftor elke 12 uur/250 mg ivacaftor elke 12 uur of placebo. Gedurende 24 weken namen de patiënten het onderzoeksgeneesmiddel in met vetbevattend voedsel naast hun voorgeschreven CF-behandeling (bijv. bronchodilatantia, inhalatieantibiotica, dornase alfa en hypertone zoutoplossing). De patiënten in deze onderzoeken kwamen in aanmerking voor deelname aan een geblindeerd vervolgonderzoek.
In onderzoek 809-103 werden 549 patiënten met CF van 12 jaar en ouder (gemiddelde leeftijd 25,1 jaar) onderzocht die bij de screening een procent voorspelde FEV1 (ppFEV1) tussen 40-90 (gemiddelde ppFEV1 60,7 in de uitgangssituatie [bereik: 31,1 tot 94,0]) hadden. In onderzoek 809-104 werden 559 patiënten van 12 jaar en ouder (gemiddelde leeftijd 25,0 jaar) onderzocht die bij de screening een ppFEV1 tussen 40-90 (gemiddelde ppFEV1 60,5 in de uitgangssituatie [bereik: 31,3 tot 99,8]) hadden. Patiënten met een voorgeschiedenis van kolonisatie met organismen zoals Burkholderia cenocepacia, Burkholderia dolosa of Mycobacterium abscessus, of met 3 of meer abnormale leverfunctietesten (ALAT, ASAT, AF, GGT ≥ 3 maal de ULN of totaalbilirubine ≥ 2 maal de ULN) werden uitgesloten.
In beide onderzoeken was het primaire eindpunt voor de werkzaamheid de absolute verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie tot week 24. Andere variabelen voor de werkzaamheid waren de relatieve verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie, de absolute verandering in BMI vanaf de uitgangssituatie, de absolute verandering in respiratoir domein van de CFQ-R vanaf de uitgangssituatie, het percentage patiënten dat ≥ 5% relatieve verandering in ppFEV1 bereikte vanaf de uitgangssituatie tot week 24 en het aantal pulmonale exacerbaties (waaronder die waarvoor hospitalisatie of intraveneuze antibioticatherapie noodzakelijk is) tot en met week 24.
In beide onderzoeken leidde de behandeling met lumacaftor/ivacaftor tot een statistisch significante verbetering in ppFEV1 (zie Tabel 6). De gemiddelde verbetering in ppFEV1 trad snel op (dag 15) en bleef gedurende de behandelingsperiode van 24 weken behouden. Op dag 15 was het behandelingsverschil tussen 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur en placebo voor de gemiddelde absolute verandering (95%-BI) in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie 2,51 procentpunten in de samengevoegde onderzoeken 809-103 en 809-104 (P < 0,0001). De verbeteringen in ppFEV1 werden waargenomen ongeacht leeftijd, ziekte-intensiteit, geslacht en geografisch gebied. Aan de fase 3-onderzoeken met lumacaftor/ivacaftor namen 81 patiënten deel met een ppFEV1 < 40 in de uitgangssituatie. Het behandelingsverschil in deze subgroep was vergelijkbaar met het verschil dat werd waargenomen bij patiënten met een ppFEV1 ≥ 40. In de samengevoegde onderzoeken 809-103 en 809-104 was het behandelingsverschil tussen 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur en placebo voor de gemiddelde absolute verandering (95%-BI) in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie tot week 24 3,39 procentpunten (P = 0,0382) voor patiënten met een ppFEV1 < 40 en 2,47 procentpunten (P < 0,0001) voor patiënten met een ppFEV1 ≥ 40.
Tabel 6: Samenvatting van de primaire en belangrijkste secundaire uitkomsten in onderzoek 809-103 en onderzoek 809-104*
| Onderzoek 809-103 | Onderzoek 809-104 | Samengevoegd (onderzoek 809-103 en onderzoek 809-104) | |||||
| Placebo (n=184) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 m g IVA elke 12 uur (n=182) | Placebo (n=187) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=187) | Placebo (n=371) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=369) | ||
Absolute verandering in ppFEV1 in week 24 (procentpun ten) | Behandelings verschil | – | 2,41 (P = 0,0003) † | – | 2,65 (P = 0,0011) † | – | 2,55 (P < 0,0001) |
| Verandering binnen de groep | -0,73 (P = 0,21 68) | 1,68 (P = 0,0051) | -0,02 (P = 0,97 30) | 2,63 (P < 0,0001) | -0,39 (P < 0,34 94) | 2,16 (P < 0,0001) | |
| Relatieve verandering in ppFEV1 in week 24 (%) | Behandelings verschil | – | 4,15 (P = 0,0028) † | – | 4,69 (P = 0,0009) † | – | 4,4 (P < 0,0001) |
| Verandering binnen de groep | -0,85 (P = 0,39 34) | 3,3 (P = 0,0011) | 0,16 (P = 0,87 93) | 4,85 (P < 0,0001) | -0,34 (P = 0,63 75) | 4,1 (P < 0,0001) | |
Absolute verandering in BMI in week 24 (kg/m2) | Behandelings verschil | – | 0,13 (P = 0,1938) | – | 0,36 (P < 0,0001) † | – | 0,24 (P = 0,0004) |
| Verandering binnen de groep | 0,19 (P = 0,00 65) | 0,32 (P < 0,0001) | 0,07 (P = 0,28 92) | 0,43 (P < 0,0001) | 0,13 (P = 0,00 66) | 0,37 (P < 0,0001) | |
Absolute verandering in de score voor respiratoir domein van de CFQ-R in week 24 (punten) | Behandelings verschil | – | 1,5 (P = 0,3569) | – | 2,9 (P = 0,0736) | – | 2,2 (P = 0,0512) |
| Verandering binnen de groep | 1,1 (P = 0,34 23) | 2,6 (P = 0,0295) | 2,8 (P = 0,01 52) | 5,7 (P < 0,0001) | 1,9 (P = 0,02 13) | 4,1 (P < 0,0001) | |
Percentage patiënten met ≥ 5% relatieve verandering in ppFEV1 in week 24 | % | 25% | 32% | 26% | 41% | 26% | 37% |
| Oddsratio | – | 1,43 (P = 0,1208) | – | 1,90 (P = 0,0032) | – | 1,66 (P = 0,0013) | |
| Onderzoek 809-103 | Onderzoek 809-104 | Samengevoegd (onderzoek 809-103 en onderzoek 809-104) | |||||
| Placebo (n=184) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 m g IVA elke 12 uur (n=182) | Placebo (n=187) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=187) | Placebo (n=371) | 400 mg LUM elke 12 uur/250 mg IVA elke 12 uur (n=369) | ||
Aantal pulmonale exacerbaties t/m week 24 | aantal voorvallen (percentage voor 48 weken) | 112 (1,07) | 73 (0,71) | 139 (1,18) | 79 (0,67) | 251 (1,14) | 152 (0,70) |
| Relatief percentage | – | 0,66 (P = 0,0169) | – | 0,57 (P = 0,0002) | – | 0,61 (P < 0,0001) | |
*In elk onderzoek werd binnen elke actieve behandelingsgroep een hiërarchische testprocedure uitgevoerd voor de primaire en secundaire eindpunten ten opzichte van placebo. Voor statistische significantie was bij elke stap P ≤ 0,0250 vereist en moesten alle voorgaande testen eveneens dit significantieniveau hebben bereikt.
†Toont statistische significantie die bevestigd werd in de hiërarchische testprocedure.
In week 24 was het percentage patiënten bij wie geen pulmonale exacerbatie optrad significant hoger bij patiënten die met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld ten opzichte van placebo. In de samengevoegde analyse was het relatieve percentage van exacerbaties tot en met week 24 bij proefpersonen die met lumacaftor/ivacaftor (400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur; n=369) werden behandeld 0,61 (P < 0,0001), wat een daling van 39% betekent in vergelijking met placebo. Het percentage voorvallen per jaar, herleid tot 48 weken, bedroeg 0,70 in de groep die lumacaftor/ivacaftor kreeg en 1,14 in de placebogroep. De behandeling met lumacaftor/ivacaftor verminderde het risico op exacerbaties waarvoor hospitalisatie vereist is met 61% aanzienlijk ten opzichte van placebo (relatief percentage = 0,39; P < 0,0001; percentage voorvallen in 48 weken 0,17 voor lumacaftor/ivacaftor en 0,45 voor placebo) en verminderde het aantal exacerbaties waarvoor behandeling met intraveneuze antibiotica vereist is met 56% (relatief percentage = 0,44; P < 0,0001; percentage voorvallen in 48 weken 0,25 voor lumacaftor/ivacaftor en 0,58 voor placebo). Deze resultaten werden niet als statistisch significant beschouwd in het kader van de testhiërarchie voor de afzonderlijke onderzoeken.
Vervolgonderzoek naar veiligheid en werkzaamheid op lange termijn
Onderzoek 809-105 was een multicentrisch, fase 3-vervolgonderzoek met parallelle groepen met CF-patiënten in de leeftijd van 12 jaar en ouder die aan onderzoek 809-103 of onderzoek 809-104 hadden deelgenomen. Dit vervolgonderzoek was ontworpen om de veiligheid en werkzaamheid van langdurige behandeling met lumacaftor/ivacaftor te beoordelen. Van de 1.108 patiënten die in onderzoek 809-103 of onderzoek 809-104 een behandeling hadden gekregen, werden er 1.029 (93%) in onderzoek 809-105 opgenomen en kregen daarin een actieve behandeling (600 mg lumacaftor eenmaal daags/250 mg ivacaftor elke 12 uur of 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur) gedurende maximaal nog eens 96 weken (d.w.z. maximaal 120 weken in totaal). In de primaire werkzaamheidsanalyse van dit vervolgonderzoek werden gegevens tot week 72 van onderzoek 809-105 opgenomen, met een gevoeligheidsanalyse waarin gegevens tot week 96 van onderzoek 809-105 werden opgenomen.
Patiënten die in onderzoek 809-103 of onderzoek 809-104 met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld, toonden een effect dat werd behouden ten opzichte van de uitgangswaarde na een aanvullende behandelingsperiode van 96 weken in onderzoek 809-105. Voor patiënten die waren overgeschakeld van placebo naar actieve behandeling werden veranderingen gezien die vergelijkbaar zijn met de veranderingen die werden waargenomen bij patiënten die in onderzoek 809-103 of onderzoek 809-104 met lumacaftor/ivacaftor werden behandeld (zie Tabel 6). De resultaten van onderzoek 809-105 worden weergegeven in Figuur 1 en Tabel 7.
Figuur 1. Absolute verandering in procent voorspelde FEV1 vanaf de uitgangssituatie bij elk bezoek†
| D | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Uitgangs- | Wk | Wk | Wk | Wk | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | Verv. | ||||||||||||||||||||||||||
| ag | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| situatie | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 15 | 4 | 8 | 16 | 24 | D15 | Wk 8 | Wk 16 | Wk 24 | Wk 36 | Wk 48 | Wk 60 | Wk 72 | Wk 84 | Wk 96 | ||||||||||||||||||||||||||
Bezoek
† Afkomstig van onderzoek 809-103, 809-104 en 809-105.
Tabel 7: Effect van lumacaftor/ivacaftor op lange termijn in onderzoek 809-105*
| Uitgangssituatie en eindpunt | Placebo overgeschakeld naar 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=176)** | 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=369)† | ||||
Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | |
| ppFEV1 in de uitgangssituatie‡ | 60,2 (14,7) | 60,5 (14,1) | ||||
| Absolute verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie (procentpunten) | ||||||
| Vervolgonderzoek week 72 | (n=134) 1,5 (0,2; 2,9) | 0,0254 | (n=273) 0,5 (-0,4; 1,5) | 0,2806 | ||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n=75) 0,8 (-0,8; 2,3) | 0,3495 | (n=147) 0,5 (-0,7; 1,6) | 0,4231 | ||
| Relatieve verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie (%) | ||||||
| Vervolgonderzoek week 72 | (n=134) 2,6 (0,2; 5,0) | 0,0332 | (n=273) 1,4 (-0,3; 3,2) | 0,1074 | ||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n=75) 1,1 (-1,7; 3,9) | 0,4415 | (n=147) 1,2 (-0,8; 3,3) | 0,2372 | ||
BMI in de uitgangssituatie (kg/m2)‡ | 20,9 (2,8) | 21,5 (3,0) | ||||
400 mg LUM/250 mg IVA elke 12 uur Placebo/400 mg LUM/250 mg IVA elke 12 uur Placebo
| Uitgangssituatie en eindpunt | Placebo overgeschakeld naar 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=176)** | 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=369)† | ||||
Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | |
| Absolute verandering in BMI vanaf de uitgangssituatie (kg/m2) | ||||||
| Vervolgonderzoek week 72 | (n=145) 0,62 (0,45; 0,79) | < 0,0001 | (n=289) 0,69 (0,56; 0,81) | < 0,0001 | ||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n=80) 0,76 (0,56; 0,97) | < 0,0001 | (n=155) 0,96 (0,81; 1,11) | < 0,0001 | ||
Score voor respiratoir domein van de CFQ-R in de uitgangssituatie (punten)‡ | 70,4 (18,5) | 68,3 (18,0) | ||||
| Absolute verandering in score voor respiratoir domein van de CFQ-R (punten) | ||||||
| Vervolgonderzoek week 72 | (n=135) 3,3 (0,7; 5,9) | 0,0124 | (n=269) 5,7 (3,8; 7,5) | < 0,0001 | ||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n=81) 0,5 (-2,7; 3,6) | 0,7665 | (n=165) 3,5 (1,3; 5,8) | 0,0018 | ||
| Aantal pulmonale exacerbaties (voorvallen)**†*** | ||||||
Aantal voorvallen per patiëntjaar (95%-BI) (percentage per 48 weken) | 0,69 (0,56; 0,85) | 0,65 (0,56; 0,75) | ||||
Aantal voorvallen waarvoor hospitalisatie vereist is per patiëntjaar (95%-BI) (percentage per 48 weken) | 0,30 (0,22; 0,40) | 0,24 (0,19; 0,29) | ||||
| Uitgangssituatie en eindpunt | Placebo overgeschakeld naar 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=176)** | 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=369)† | ||||
Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | P-waarde | |
--Aantal voorvallen waarvoor intraveneuze antibiotica vereist is per patiëntjaar (95%-BI) (percentage per 48 weken) | 0,37 (0,29; 0,49) | 0,32 (0,26; 0,38) | ||||
* In totaal voltooide 82% (421 van de 516 patiënten die in aanmerking kwamen) 72 weken van dit onderzoek; 42% voltooide 96 weken. De meeste patiënten verlieten het onderzoek om andere redenen dan veiligheid.
** Voor patiënten die uit onderzoek 809-103 en 809-104 kwamen (placebo naar lumacaftor/ivacaftorgroep) bedroeg de totale blootstelling maximaal 96 weken. De presentatie van de doseringsgroep met 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur, komt overeen met de aanbevolen dosering.
*** Het percentage voorvallen per patiëntjaar werd herleid tot 48 weken.
† Voor patiënten die uit onderzoek 809-103 en 809-104 kwamen (lumacaftor/ivacaftor naar lumacaftor/ivacaftorgroep) bedroeg de totale blootstelling maximaal 120 weken. De presentatie van de doseringsgroep met 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur komt overeen met de aanbevolen dosering.
‡ De uitgangssituatie voor de groep die van placebo overschakelde naar 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur was de uitgangssituatie voor onderzoek 809-105. De uitgangssituatie voor de groep met 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur was de uitgangssituatie voor onderzoek 809-103 en onderzoek 809-104.
Onderzoek bij CF-patiënten die heterozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
Onderzoek 809-102 was een multicentrisch, dubbelblind, gerandomiseerd, placebogecontroleerd fase 2-onderzoek met 125 CF-patiënten van 18 jaar en ouder met een ppFEV1 van 40-90 die de F508del-mutatie op één allel hebben en die een tweede allel hebben met een mutatie die naar verwachting tot een gebrek aan CFTR-productie leidt of een CFTR dat in vitro niet op ivacaftor reageert.
De patiënten kregen ofwel lumacaftor/ivacaftor (n=62) ofwel placebo (n=63) naast hun voorgeschreven CF-behandeling. Het primaire eindpunt was de verbetering in longfunctie bepaald op basis van de gemiddelde absolute verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie tot dag 56. Vergeleken met placebo, leidde de behandeling met lumacaftor/ivacaftor bij CF-patiënten die heterozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen noch tot een significante verbetering in ppFEV1 (behandelingsverschil 0,60 [P = 0,5978]) noch tot een betekenisvolle verbetering in BMI of gewicht (zie rubriek 4.4).
Pediatrische patiënten
Onderzoeken bij patiënten met CF in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
Onderzoek 809-109 was een 24 weken durend, placebogecontroleerd, klinisch fase 3-onderzoek bij 204 patiënten met CF in de leeftijd van 6 tot jonger dan 12 jaar (gemiddelde leeftijd 8,8 jaar). In onderzoek 809-109 werden proefpersonen onderzocht met een longklaringsindex (LCI2,5) ≥ 7,5 bij het initiële screeningsbezoek (gemiddelde LCI2,5 10,28 in de uitgangssituatie [bereik: 6,55 tot 16,38]) en een ppFEV1 ≥ 70 bij de screening (gemiddelde ppFEV1 89,8 in de uitgangssituatie [bereik: 48,6 tot 119,6]). De patiënten kregen ofwel 200 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur (n=103) ofwel placebo (n=101) naast hun voorgeschreven CF-behandeling. Patiënten met 2 of meer abnormale leverfunctietesten (ALAT, ASAT, AF, GGT ≥ 3 maal de ULN), of ALAT of ASAT > 5 maal de ULN, of totaalbilirubine > 2 maal de ULN werden uitgesloten.
Het primaire eindpunt voor de werkzaamheid was de absolute verandering in LCI2,5 vanaf de uitgangssituatie tot week 24. De belangrijkste secundaire eindpunten waren de gemiddelde absolute verandering in zweetchloride vanaf de uitgangssituatie tot dag 15 en week 4 en week 24 (zie Farmacodynamische effecten), de absolute verandering in BMI vanaf de uitgangssituatie tot week 24, de absolute verandering in respiratoir domein van de CFQ-R vanaf de uitgangssituatie tot en met week 24. Deze resultaten worden weergegeven in Tabel 8 hieronder:
Tabel 8: Samenvatting van de primaire en belangrijkste secundaire uitkomsten in onderzoek 809-109
| Placebo (n=101) | LUM 200 mg/IVA 250 mg elke 12 uur (n=103) | ||
| Primaire eindpunt | |||
| Absolute verandering in longklaringsindex (LCI2,5) vanaf de uitgangssituatie tot en met week 24 | Behandelingsverschil | – | -1,09 (P < 0,0001) |
| Verandering binnen de groep | 0,08 (P = 0,5390) | -1,01 (P < 0,0001) | |
| Belangrijkste secundaire eindpunten* | |||
| Absolute verandering in BMI in week 24 (kg/m2) | Behandelingsverschil | – | 0,11 (P = 0,2522) |
| Verandering binnen de groep | 0,27 (P = 0,0002) | 0,38 (P < 0,0001) | |
| Absolute verandering in de score voor respiratoir domein van de CFQ-R tot en met week 24 (punten) | Behandelingsverschil | – | 2,5 (P = 0,0628) |
| Verandering binnen de groep | 3,0 (P = 0,0035) | 5,5 (P < 0,0001) | |
* Onderzoek omvatte de belangrijkste secundaire en andere secundaire eindpunten.
De procent voorspelde FEV1 werd ook onderzocht als een klinisch betekenisvol ander secundair eindpunt. Het behandelingsverschil voor absolute verandering in ppFEV1 vanaf de uitgangssituatie tot en met week 24 was 2,4 (P = 0,0182) bij de patiënten die lumacaftor/ivacaftor kregen.
Patiënten met CF van 6 jaar en ouder uit onderzoek 809-011 en onderzoek 809-109 werden opgenomen in een fase 3, multicentrisch vervolgonderzoek (onderzoek 809-110). Dit vervolgonderzoek werd opgezet voor het evalueren van de veiligheid en werkzaamheid van langdurige behandeling met lumacaftor/ivacaftor. Van de 262 patiënten die in onderzoek 809-011 of onderzoek 809-109 een behandeling hadden gekregen werden er 239 (91%) in het vervolgonderzoek opgenomen en kregen daarin een actieve behandeling (patiënten 6 tot jonger dan 12 jaar oud kregen 200 mg lumacaftor/ 250 mg ivacaftor elke 12 uur; patiënten ≥ 12 jaar oud kregen 400 mg lumacaftor/ 250 mg ivacaftor elke 12 uur) gedurende maximaal nog eens 96 weken (d.w.z. maximaal 120 weken in totaal) (zie rubriek 4.8). Secundaire werkzaamheidsresultaten en aantal voorvallen van pulmonale exacerbatie per patiëntjaar worden weergegeven in Tabel 9.
Tabel 9: Effect van lumacaftor/ivacaftor op de lange termijn in onderzoek 809-110
| Uitgangssituatie en eindpunt | Placebo overgeschakeld naar lumacaftor/ivacaftor (P-L/I) (n = 96)* | lumacaftor/ivacaftor – lumacaftor/ivacaftor (L/I-L/I) (n = 143)* | ||
| Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | Gemiddelde (SD) | Kleinste kwadraten-gemiddelde (95%-BI) | |
| n = 101 | n = 128 | |||
| Uitgangssituatie LCI2,5‡** | 10,26 (2,24) | 10,24 (2,42) | ||
| Absolute verandering in LCI2,5 vanaf de uitgangssituatie | ||||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n = 69) -0,86 (-1,33; -0,38) | (n = 88) -0,85 (-1,25; -0,45) | ||
| n = 101 | n = 161 | |||
BMI in de uitgangssituatie (kg/m2)‡ | 16,55 (1,96) | 16,56 (1,77) | ||
| Absolute verandering in BMI vanaf de uitgangssituatie (kg/m2) | ||||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n = 83) 2,04 (1,77; 2,31) | (n = 130) 1,78 (1,56; 1,99) | ||
| n = 78 | n = 135 | |||
Score voor respiratoir domein van de CFQ-R in de uitgangssituatie (punten)‡ | 77,1 (15,5) | 78,5 (14,3) | ||
| Absolute verandering in score voor respiratoir domein van de CFQ-R (punten) | ||||
| Vervolgonderzoek week 96 | (n = 65) 6,6 (3,1; 10,0) | (n = 108) 7,4 (4,8; 10,0) | ||
| Aantal pulmonale exacerbaties (voorvallen) (onderzoek 809-109 FAS en ROS)† | ||||
| Aantal voorvallen per patiëntjaar (95%-BI) | n = 96 0,30 (0,21; 0,43) | n = 103 0,45 (0,33; 0,61) | ||
* Patiënten die werden behandeld met placebo in onderzoek 809-109 (n = 96) en overschakelden naar actieve LUM/IVA-behandeling in het vervolgonderzoek (P-L/I). Patiënten die werden behandeld met LUM/IVA in hetzij het hoofdonderzoek [onderzoek 809-011 (n = 49) of onderzoek 809-109 (n = 94)] en de actieve LUM/IVA-behandeling voortzetten in het vervolgonderzoek (L/I-L/I).
‡ Uitgangssituatie voor beide groepen (P-L/I en L/I-L/I) was de uitgangssituatie in onderzoek 809-011 en onderzoek 809-109 (hoofdonderzoek) en de corresponderende n heeft betrekking op de analyseset in het hoofdonderzoek. ** Het LCI-subonderzoek omvatte 117 patiënten in de L/I-L/I-groep en 96 patiënten in de P-L/I-groep. † FAS = volledige analyseset (n = 103) omvat patiënten die L/I hebben ontvangen in onderzoek 809-109 en in onderzoek 809-110, beoordeeld over de cumulatieve onderzoeksperiode voor L/I; ROS = vervolgset (n = 96) omvat patiënten die placebo hebben ontvangen in onderzoek 809-109 en L/I in onderzoek 809-110, beoordeeld gedurende de huidige onderzoeksperiode voor onderzoek 809-110.
Onderzoek 809-115: onderzoek naar de veiligheid en verdraagbaarheid bij pediatrische patiënten met CF van 2 tot en met 5 jaar die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
In onderzoek 809-115 werden 60 patiënten van 2 tot en met 5 jaar beoordeeld bij de screening (gemiddelde leeftijd in de uitgangssituatie 3,7 jaar). Op basis van hun gewicht bij de screening kregen de patiënten gedurende 24 weken naast hun voorgeschreven CF-behandeling elke 12 uur granulaat gemengd met voedsel toegediend, in een dosis van 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor granulaat voor patiënten met een gewicht van minder dan14 kg (n = 19) of 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor voor patiënten met een gewicht van 14 kg of meer (n = 41). Om de off-drug effecten te beoordelen, kwamen de patiënten na een wash-outperiode van 2 weken terug voor een controlebezoek ter beoordeling van de veiligheid.
De secundaire eindpunten waren de absolute verandering in zweetchloride vanaf de uitgangssituatie tot week 24 en de absolute verandering in zweetchloride vanaf week 24 tot week 26 (zie Farmacodynamische effecten), naast de eindpunten vermeld in Tabel 10.
Tabel 10: Samenvatting van de secundaire uitkomsten in onderzoek 809-115
| Secundaire eindpunten* | LUM/IVA |
| Absolute verandering vanaf de uitgangssituatie in body-mass index (BMI) | n = 57 0,27 95%-BI: 0,07; 0,47; P = 0,0091 |
| Absolute verandering vanaf de uitgangssituatie in z-score voor BMI-volgens-leeftijd | n = 57 0,29 95%-BI: 0,14; 0,45; P = 0,0003 |
| Absolute verandering vanaf de uitgangssituatie in gewicht (kg) | n = 57 1,4 95%-BI: 1,2; 1,7; P < 0,0001 |
| Absolute verandering vanaf de uitgangssituatie in z-score voor gewicht-volgens-leeftijd | n = 57 0,26 95%-BI: 0,15; 0,38; P < 0,0001 |
| Absolute verandering vanaf de uitgangssituatie in lengte (cm) | n = 57 3,6 95%-BI: 3,3; 3,9; P < 0,0001 |
| Absolute verandering vanaf de uitgangssituatie in z-score voor lengte-volgens-leeftijd | n = 57 0,09 95%-BI: 0,02; 0,15; P = 0,0104 |
| Absolute verandering vanaf de uitgangssituatie in fecale elastase-1 (FE-1) -concentratie (µg/g)** | n = 35 52,6 95%-BI: 22,5; 82,7; P = 0,0012 |
| LCI2,5 | n = 17 -0,58 95%-BI: -1,17; 0,02; P = 0,0559 |
Opmerking: P-waarden in de tabel zijn nominaal.
* Voor de vermelde eindpunten is de absolute verandering vanaf de uitgangssituatie de gemiddelde absolute verandering vanaf de uitgangssituatie tot week 24.
** Alle patiënten hadden pancreasinsufficiëntie in de uitgangssituatie. Drie van de 48 patiënten die in de uitgangssituatie fecale elastase-1-waarden van < 100 µg/g hadden, bereikten een waarde van ≥ 200 µg/g in week 24.
Consistente trends in uitkomsten ten aanzien van de groei (percentiel voor BMI, gewicht, lengte) zijn gemeld in onderzoek 809-128, een zes jaar durend observationeel cohortonderzoek op basis van registers.
Onderzoek 809-122: onderzoek naar de veiligheid en verdraagbaarheid bij pediatrische patiënten met CF van 1 tot jonger dan 2 jaar die homozygoot zijn voor de F508del-mutatie in het CFTR-gen
In onderzoek 809-122 deel B werd het primaire eindpunt voor de veiligheid en verdraagbaarheid gedurende 24 weken beoordeeld bij 46 patiënten (gemiddelde leeftijd in de uitgangssituatie 18,1 maanden). De secundaire eindpunten die werden beoordeeld, waren de farmacokinetiek en de absolute verandering in zweetchloride vanaf de uitgangssituatie tot week 24 (zie Farmacodynamische effecten). Op basis van hun gewicht bij de screening kregen de patiënten gedurende 24 weken naast hun voorgeschreven CF-behandeling elke 12 uur granulaat gemengd met voedsel toegediend, in een dosis van 75 mg lumacaftor/94 mg ivacaftor granulaat (patiënten met een gewicht van 7 kg tot < 9 kg) of 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor granulaat (patiënten met een gewicht van 9 kg tot < 14 kg) of 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor granulaat (patiënten met een gewicht van ≥ 14 kg). Om de off-drug effecten te beoordelen, kwamen de patiënten na een wash-outperiode van 2 weken terug voor een controlebezoek ter beoordeling van de veiligheid.
Het Europees Geneesmiddelenbureau heeft besloten tot uitstel van de verplichting voor de fabrikant om de resultaten in te dienen van onderzoek met Orkambi in een of meerdere subgroepen van pediatrische patiënten met cystische fibrose (zie rubriek 4.2 voor informatie over pediatrisch gebruik).
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
De blootstelling (AUC) aan lumacaftor is ongeveer tweemaal hoger bij gezonde, volwassen vrijwilligers vergeleken met de blootstelling bij patiënten met CF. De blootstelling aan ivacaftor is vergelijkbaar bij gezonde, volwassen vrijwilligers en patiënten met CF. Na tweemaaldaagse toediening werden de plasmaconcentraties van lumacaftor en ivacaftor bij steady-state bij gezonde proefpersonen over het algemeen na ongeveer 7 dagen behandeling bereikt, met een accumulatieratio van ongeveer 1,9 voor lumacaftor. De blootstelling aan ivacaftor bij steady-state is lager dan die op dag 1 vanwege het inductie-effect van lumacaftor op CYP3A (zie rubriek 4.5).
Na orale toediening van 400 mg lumacaftor elke 12 uur/250 mg ivacaftor elke 12 uur in gevoede toestand bedroegen de gemiddelde (±SD) AUC0-12u en Cmax bij steady-state respectievelijk 198 (64,8) μg∙u/ml en 25,0 (7,96) μg/ml voor lumacaftor en respectievelijk 3,66 (2,25) μg∙u/ml en 0,602 (0,304) μg/ml voor ivacaftor. Na orale toediening van ivacaftor alleen in een dosis van 150 mg elke 12 uur in gevoede toestand, bedroegen de gemiddelde (±SD) AUC0-12u en Cmax bij steady-state respectievelijk 9,08 (3,20) μg∙u/ml en 1,12 (0,319) μg/ml.
Absorptie
Na meerdere orale doses lumacaftor nam de blootstelling aan lumacaftor over het algemeen proportioneel toe met de dosis in het bereik van 50 mg tot 1.000 mg elke 24 uur. De blootstelling aan lumacaftor nam ongeveer tweevoudig toe bij innemen met vetbevattend voedsel in vergelijking met nuchtere toestand. De mediane (bereik) Tmax van lumacaftor is ongeveer 4,0 uur (2,0; 9,0) in gevoede toestand.
Na toediening van meerdere orale doses ivacaftor in combinatie met lumacaftor, nam de blootstelling aan ivacaftor over het algemeen toe met de dosis van 150 mg elke 12 uur tot 250 mg elke 12 uur. De blootstelling aan ivacaftor bij de combinatie met lumacaftor, nam bij gezonde vrijwilligers ongeveer drievoudig
| toe bij innemen met vetbevattend voedsel. Daarom moet | lumacaftor/ivacaftor | met |
| vetbevattend voedsel worden ingenomen. De mediane (bereik) Tmax van ivacaftor is ongeveer 4,0 uur | |
| (2,0; 6,0) in gevoede toestand. | |
Distributie
Lumacaftor bindt zich voor ongeveer 99% aan plasma-eiwitten, voornamelijk albumine. Na orale toediening van 400 mg elke 12 uur bij CF-patiënten in gevoede toestand werden de gebruikelijke schijnbare distributievolumes voor het centrale en perifere compartiment [variatiecoëfficiënt als percentage (CV)] geschat op respectievelijk 23,5 l (48,7%) en 33,3 l (30,5%).
Ivacaftor bindt zich voor ongeveer 99% aan plasma-eiwitten, voornamelijk alfa-1-zuur glycoproteïne en albumine. Na orale toediening van 250 mg ivacaftor elke 12 uur in combinatie met lumacaftor werden de gebruikelijke schijnbare distributievolumes voor het centrale en perifere compartiment (CV) geschat op respectievelijk 95,0 l (53,9%) en 201 l (26,6%).
In-vitro-onderzoeken tonen aan dat lumacaftor een substraat is van het ‘Breast Cancer Resistance Protein’ (BCRP).
Biotransformatie
Lumacaftor wordt niet uitgebreid gemetaboliseerd bij de mens en het merendeel van lumacaftor wordt onveranderd in de feces uitgescheiden. In-vitro- en in-vivo-gegevens tonen aan dat lumacaftor hoofdzakelijk via oxidatie en glucuronidering wordt gemetaboliseerd.
Ivacaftor wordt uitgebreid gemetaboliseerd bij de mens. In-vitro- en in-vivo-gegevens tonen aan dat ivacaftor hoofdzakelijk door CYP3A wordt gemetaboliseerd. M1 en M6 zijn de twee belangrijkste metabolieten van ivacaftor bij de mens. M1 heeft ongeveer een zesde van de sterkte van ivacaftor en wordt als farmacologisch actief beschouwd. M6 heeft minder dan een vijftigste van de sterkte van ivacaftor en wordt niet als farmacologisch actief beschouwd.
Eliminatie
Na orale toediening van lumacaftor wordt het merendeel van lumacaftor (51%) onveranderd in de feces uitgescheiden. Er was een verwaarloosbare uitscheiding van lumacaftor in de urine als onveranderd geneesmiddel. De schijnbare terminale halfwaardetijd bedraagt ongeveer 26 uur. De gebruikelijke schijnbare klaring, CL/F (CV), van lumacaftor werd geschat op 2,38 l/uur (29,4%) voor CF-patiënten.
Na orale toediening van ivacaftor alleen, wordt het merendeel van ivacaftor (87,8%) na metabole omzetting geëlimineerd in de feces. Er was een verwaarloosbare uitscheiding van ivacaftor in de urine als onveranderd geneesmiddel. Bij gezonde proefpersonen bedraagt de halfwaardetijd van ivacaftor in combinatie met lumacaftor ongeveer 9 uur. De gebruikelijke CL/F (CV) van ivacaftor in combinatie met lumacaftor werd geschat op 25,1 l/uur (40,5%) voor CF-patiënten.
Speciale populaties
Leverfunctiestoornis
Na meerdere doses lumacaftor/ivacaftor gedurende 10 dagen vertoonden proefpersonen met een matige leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse B, score 7 tot 9) een hogere blootstelling (AUC0-12u ongeveer 50% en Cmax ongeveer 30%) vergeleken met gezonde proefpersonen met dezelfde demografische kenmerken. De invloed van een lichte leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse A, score 5 tot 6) op de farmacokinetiek van lumacaftor toegediend in combinatie met ivacaftor is niet onderzocht, maar er wordt verwacht dat de toename in de blootstelling minder dan 50% bedraagt.
Er zijn geen onderzoeken uitgevoerd bij patiënten met een ernstige leverfunctiestoornis (Child-Pugh-klasse C, score 10 tot 15), maar de blootstelling is naar verwachting hoger dan bij patiënten met een matige leverfunctiestoornis (zie rubriek 4.2, 4.4 en 4.8).
Nierfunctiestoornis
Er zijn geen farmacokinetische onderzoeken uitgevoerd met lumacaftor/ivacaftor bij patiënten met een nierfunctiestoornis. In een farmacokinetisch onderzoek bij de mens met lumacaftor alleen was er een minimale eliminatie van lumacaftor en metabolieten in de urine (slechts 8,6% van de totale radioactiviteit werd in de urine aangetroffen met 0,18% als onveranderde stamverbinding). In een farmacokinetisch onderzoek bij de mens met ivacaftor alleen was er een minimale eliminatie van ivacaftor en metabolieten in de urine (slechts 6,6% van de totale radioactiviteit werd in de urine aangetroffen). Een farmacokinetische populatieanalyse van de klaring versus creatinineklaring duidt niet op een tendens voor personen met een lichte en matige nierfunctiestoornis (zie rubriek 4.2).
Ouderen
De veiligheid en werkzaamheid van lumacaftor/ivacaftor bij patiënten van 65 jaar of ouder zijn niet vastgesteld.
Geslacht
Het effect van geslacht op de farmacokinetiek van lumacaftor werd onderzocht op basis van een farmacokinetische populatieanalyse van gegevens afkomstig van klinische onderzoeken met lumacaftor toegediend in combinatie met ivacaftor. De resultaten duiden niet op een klinisch relevant verschil in de farmacokinetische parameters voor lumacaftor of ivacaftor tussen mannen en vrouwen. Er zijn geen dosisaanpassingen nodig op basis van geslacht.
Pediatrische patiënten
De blootstellingen zijn vergelijkbaar tussen volwassenen en pediatrische patiënten op basis van een farmacokinetische populatieanalyse zoals wordt weergegeven in Tabel 11 hieronder:
Tabel 11: Gemiddelde (SD) blootstelling aan lumacaftor en ivacaftor volgens leeftijdsgroep
| Leeftijdsgroep | Gewicht | Dosis | Gemiddelde lumacaftor (SD) AUCss (μgꞏu/ml) | Gemiddelde ivacaftor (SD) AUCss (μgꞏu/ml) |
| Patiënten van 1 tot < 2 jaar | 7 kg tot < 9 kg N = 1 | 75 mg lumacaftor/94 mg ivacaftor sachet elke 12 uur | 234 | 7,98 |
| 9 kg tot < 14 kg N = 44 | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor sachet elke 12 uur | 191 (40,6) | 5,35 (1,61) | |
| ≥ 14 kg N = 1 | 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor sachet elke 12 uur | 116 | 5,82 | |
| Patiënten van 2 tot en met 5 jaar | < 14 kg N = 20 | 100 mg lumacaftor/125 mg ivacaftor sachet elke 12 uur | 180 (45,5) | 5,92 (4,61) |
| ≥ 14 kg N = 42 | 150 mg lumacaftor/188 mg ivacaftor sachet elke 12 uur | 217 (48,6) | 5,90 (1,93) | |
| Patiënten van 6 tot < 12 jaar | - N = 62 | 200 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur | 203 (57,4) | 5,26 (3,08) |
| Patiënten van 12 tot < 18 jaar | - N = 98 | 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur | 241 (61,4) | 3,90 (1,56) |
| Patiënten van 18 jaar en ouder | - N = 55 | 400 mg lumacaftor/250 mg ivacaftor elke 12 uur | 198 (64,8) | 3,66 (2,25) |
Opmerking: Blootstellingen voor patiënten jonger dan 18 jaar zijn afkomstig van farmacokinetische populatieanalyses. Blootstellingen voor volwassen patiënten zijn afkomstig van niet-compartimentele analyses.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Lumacaftor
Niet-klinische gegevens duiden niet op een speciaal risico voor mensen. Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit, carcinogeen potentieel, reproductie- en ontwikkelingstoxiciteit. Er is geen specifiek onderzoek uitgevoerd naar het fototoxisch potentieel van lumacaftor. Een beoordeling van de beschikbare niet-klinische en klinische gegevens duidt echter niet op een fototoxisch risico.
Ivacaftor
Effecten bij onderzoeken naar toxiciteit bij herhaalde dosering werden uitsluitend waargenomen na blootstelling die geacht wordt beduidend hoger te liggen (respectievelijk > 25, > 45, en > 35 maal voor muizen, ratten en honden) dan het maximale niveau waaraan de mens wordt blootgesteld na toediening van ivacaftor in de vorm van Orkambi, zodat deze weinig relevant zijn voor klinisch gebruik. Niet-klinische gegevens duiden niet op een speciaal risico voor mensen. Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van genotoxiciteit en carcinogeen potentieel.
Veiligheidsfarmacologie
Ivacaftor veroorzaakte een concentratieafhankelijk remmend effect op de staartstromen van hERG (human ether-à-go-go related gene), met een IC15 van 5,5 µM, vergeleken met de Cmax (1,5 µM) voor ivacaftor bij de therapeutische dosis voor lumacaftor/ivacaftor. Er werd echter geen door ivacaftor geïnduceerde verlenging van de QT-tijd waargenomen in een telemetrieonderzoek waarin honden eenmalige doses tot 60 mg/kg kregen of bij de ECG-metingen in onderzoeken bij herhaalde dosering met een maximale duur van 1 jaar met het dosisniveau van 60 mg/kg/dag bij honden (Cmax na 365 dagen = 36,2 tot 47,6 μM). Ivacaftor veroorzaakte een dosisgerelateerde, maar slechts tijdelijke verhoging in de bloeddrukparameters bij honden die eenmalige, orale doses tot 60 mg/kg kregen (zie rubriek 5.1).
Zwangerschap en vruchtbaarheid
Na orale toediening aan drachtige ratten en konijnen tijdens de organogenese van de foetale ontwikkeling was ivacaftor niet teratogeen bij doses van respectievelijk ongeveer 7 maal (blootstelling aan ivacaftor en metabolieten) en 46 maal het niveau van ivacaftor waaraan de mens wordt blootgesteld na toediening van lumacaftor/ivacaftor in therapeutische dosering. Bij maternaal toxische doses bij ratten veroorzaakte ivacaftor een daling van het foetaal lichaamsgewicht, een verhoogde incidentie van afwijkingen in cervicale ribben, hypoplastische ribben, golvende ribben en sternale onregelmatigheden, waaronder fusies. De betekenis van deze bevindingen voor de mens is niet bekend.
Ivacaftor verminderde vruchtbaarheids- en reproductieve prestatie-indexen bij mannelijke en vrouwelijke ratten bij 200 mg/kg/dag (resulterend in blootstellingen van respectievelijk ongeveer 11 en 7 maal de blootstelling als gevolg van de maximale aanbevolen humane dosis ivacaftor in Orkambi op basis van de samengevoegde AUC's van ivacaftor en de metabolieten ervan, geëxtrapoleerd uit de blootstelling op dag 90 bij 150 mg/kg/dag in het 6 maanden durende onderzoek naar toxiciteit bij herhaalde dosering en de blootstelling op gestatiedag 17 in het pilotonderzoek met betrekking tot embryofoetale ontwikkeling bij deze diersoort) bij toediening aan vrouwelijke dieren vóór en tijdens het begin van de dracht. Er werden geen effecten op mannelijke en vrouwelijke vruchtbaarheids- en reproductieve prestatie-indexen waargenomen bij ≤ 100 mg/kg/dag (resulterend in een blootstelling van respectievelijk ongeveer 8 en 5 maal de blootstelling als gevolg van de maximale aanbevolen humane dosis ivacaftor in Orkambi op basis van samengevoegde AUC's van ivacaftor en de metabolieten ervan, geëxtrapoleerd uit de blootstelling op dag 90 bij 100 mg/kg/dag in het 6 maanden durende onderzoek naar toxiciteit bij herhaalde dosering en de blootstelling op gestatiedag 17 in het onderzoek met betrekking tot embryofoetale ontwikkeling bij deze diersoort). Bij drachtige ratten en konijnen werd placentaire overdracht van ivacaftor waargenomen.
Peri- en postnatale ontwikkeling
Ivacaftor veroorzaakte geen ontwikkelingsafwijkingen bij de nakomelingen van drachtige ratten die een orale dosis van 100 mg/kg/dag kregen vanaf dracht tot en met geboorte en spenen (resulterend in een blootstelling van ongeveer 4 maal de blootstelling als gevolg van de maximale aanbevolen humane dosis ivacaftor in Orkambi op basis van samengevoegde AUC's van ivacaftor en de metabolieten ervan). Doses van meer dan 100 mg/kg/dag leidden tot overlevings- en lactatie-indexen die respectievelijk 92% en 98% van de controlewaarden bedroegen, evenals tot een daling in het lichaamsgewicht van de jongen.
Jonge dieren
Bij jonge ratten die ivacaftor kregen, werden bevindingen van cataract waargenomen bij doses van 0,32 maal de maximale aanbevolen humane dosis op basis van systemische blootstelling aan ivacaftor en de metabolieten ervan bij gelijktijdige toediening met lumacaftor in de vorm van Orkambi. Er werd geen cataract waargenomen bij foetussen afkomstig van vrouwelijke ratten die tijdens de organogenese van de foetale ontwikkeling werden behandeld, bij rattenpups die in bepaalde mate waren blootgesteld via het innemen van melk vóór het spenen, of bij onderzoek met ivacaftor naar toxiciteit bij herhaalde dosering. De mogelijke relevantie van deze bevindingen voor de mens is niet bekend.
Lumacaftor en ivacaftor
Onderzoek naar toxiciteit bij herhaalde dosering waarin lumacaftor samen met ivacaftor werd toegediend, duidde niet op een speciaal risico voor mensen op het gebied van mogelijk additieve en/of synergistische toxiciteit.
6. FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Cellulose, microkristallijn
Croscarmellosenatrium
Hypromellose-acetaat-succinaat
Povidon (K30)
Natriumlaurylsulfaat
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
4 jaar
Na het mengen is de stabiliteit van het mengsel gedurende één uur aangetoond.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Voor dit geneesmiddel zijn er geen speciale bewaarcondities.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Orkambi-granulaat is verpakt in een sachet van laminaatfolie [biaxiaal georiënteerd polyethyleentereftalaat/polyethyleen/folie/polyethyleen (BOPET/PE/Folie/PE)].
Verpakkingsgrootte van 56 (4 mapjes met 14 sachets per mapje) sachets.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen
Al het ongebruikte geneesmiddel of afvalmateriaal dient te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
7. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Vertex Pharmaceuticals (Ireland) Limited
Unit 49, Block 5, Northwood Court, Northwood Crescent,
Dublin 9, D09 T665,
Ierland
8. NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/15/1059/006
EU/1/15/1059/007
EU/1/15/1059/008
9. DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/VERLENGING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste verlening van de vergunning: 19 november 2015
Datum van laatste verlenging: 17 september 2025
10. DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europees Geneesmiddelenbureau https://www.ema.europa.eu.
